თავი LVIII
როცა ტფილისელმა ჯალათმა დასიცხულ ავადმყოფს მარჯვენა წააცალა, თვით საღირასაც ცრემლი ჩამოსდიოდა ერთადერთი თვალიდან.
– LVIII –
მეორე დღესვე, კათალიკოსის მოსაყდრის, რაჟდენის საიდუმლო ბრძანებით, კვეტარის ერისთავის, კოლონკელიძის ასული, შორენა, ბაგინეთის სადედო მონასტერში მონაზვნად აღკვეცეს.
მას შუშანიკი დაარქვეს, რადგან ასეთ შემთხვევაში მონაზვნად აღკვეცილს მხოლოდ სახელის პირველ ასოს უცვლელად უტოვებდნენ.
შორენასთვის ეს სასჯელი მოულოდნელი არ ყოფილა.
მას ასე ეგონა: „მეფეს ცოლობაზე უარი ვუთხარი, განრისხდა და სამაგიერო მომიგო“.
ამასაც მშვიდად შეხვდა იგი, რადგან კარგად იცოდა: ერისთავის ასულს ხუროთმოძღვარს, ლაზს, არ მიათხოვებდნენ.
მცხეთაში მაინც აუტანელი გახდა ცხოვრება. გაბოროტებული გურანდუხტი დღედაღამ გესლავდა თავის ერთადერთ ასულს.
მცხეთის ჭორებმა თავი მოაბეზრეს შორენას. ოდესღაც მისი ერთგული მოახლეებიც აჰყვნენ სეფექალებისა და ერისთავთა ცოლების სისინს, სასახლესა და გურანდუხტს შორის ენას ატარებდნენ.
კოლონკელიძის მეუღლე სრულიად უღირსად იქცეოდა.
დიდხანს ცდილობდა მეფისთვის როგორმე ემაჭანკლა, მაგრამ როცა ვერაფერს გახდა, დაუზოგავად სცემდა და ლანძღავდა შორენას.
„შუშანიკს“ სადედო მონასტრის მდებარეობა მოეწონა. აქედან მთელი მცხეთა ხელისგულზე ჩანდა.
მონასტრის გარშემო კვიპაროსები იდგნენ. საღამოს ისინი გიშრის შანდლებივით ეჯიბრებოდნენ ვარსკვლავებით მოჭედილ ცას.
აქედან შორს იყო სასახლის ჭორები, ერისთავთა ცოლების სისინი. კავკასიონის მწვერვალები ჩანდნენ, სრულიად მშვენიერი, საფირონის გოლიათებივით.
დილას და საღამოს ირგვლივ მოჯარულ მთებს ისეთი სპეტაკი ღრუბლები ეფინებოდნენ, როგორც ბავშვების უცოდველი სიზმრები.
ეს სუფთა სენაკებიც მოეწონა შუშანიკს. ფხოვში გაზრდილი ქალი დიდად მორწმუნე არ იყო, მაგრამ სიამოვნებით ისმენდა სძლისპირებს, თვითონაც გალობდა მწუხრისას.
სხვა დებთან ერთად ამზადებდა საჭმელს, სენაკებს გვიდა, ჭურჭელს რეცხავდა, ძონძებს კერავდა, ნუშის გულივით თეთრი ხელებით ხეხავდა ქვაბებს.
ერთხელ მასთან ჭაღარა მონაზონი, და ეფემია, მივიდა, ხელიდან სპილენძის ქვაბი წაჰგლიჯა და უთხრა: „ცოდვაა ეგ ხელები ამ ქვაბების სახეხად“.
შუშანიკმა მოხუცებულ მონაზონს არ დაანება და უთხრა: „უმცროსი უნდა ემსახუროს უფროსს“.
ეფემიამ უპასუხა: „რა გახდა, ქალო, შენი უმცროსობა, შენც ჭაღარა ხარ და მეც, ორივე მოხუცები ვართ მე და შენ!“
ეს უთხრა ეფემიამ, მოეხვია შუშანიკს, გადაუკოცნა მისი მშვენიერი, ცვილისფერი ლოყები, უფრო სწორად, ძველთუძველესი სპილოს ძვლის ფერის.
დაუკოცნა მისი ნაადრევი ჭაღარა, ბავშვივით მიიხუტა მკერდზე.
ეფემია ნაყვავილევი იყო, სახით მახინჯი, მაგრამ სულით სპეტაკი და მრავალთა ჭირთამთმენი.
ბედს სიყრმიდანვე შეძულებოდა იგი. კლარჯეთში ვიღაც დიდ ვაჭარს უყიდია ქალი, შემდეგ უფლისციხის მონათა ბაზარზე ერთი ირანელისთვის მიუყიდია.
ირანში ეფემია ქართველ მეღვინეს შეუძენია, ბოლოს მხევლის პატრონი მცხეთაში ჩამოსულა, გაუთავისუფლებია და მეორე დღესვე მომკვდარა.
ეფემიას ცხოვრებაც ამ ხეტიალში დასრულდა, ბაგინეთის სადედო მონასტერს შეეკედლა.
დედის გულარძნილობით დამწუხრებული შორენა შვილივით მოეკიდა ეფემიას. ღამით მრავალტანჯულ ქალს მიიწვენდა, ეფერებოდა ბნელში მის მშვენიერ თავს, ჩუმად ტიროდა შუშანიკი ბავშვივით...
„დედა ეფემიას“ კვიცივით უკან დასდევდა, ხანაც განმარტოვდებოდა მონასტრის გვერდით, კვიპაროსის ქვეშ, და გადაჰყურებდა ძირს გადაშლილ მცხეთას.
ამას ნატრობდა მხოლოდ: თავისი საყვარელი უტას ჯანმრთელობის ამბავი გაეგო როგორმე.
ეს იყო ოღონდ, აქაც არ ანებებდნენ მარტო ყოფნას შუშანიკს.
მისი სილამაზის, მისი უდროო ჭაღარის გამო ლაპარაკობდა დიდი და მცირე.
თვითონ არავის უმხელდა თავის ვინაობას, მაინც დაიწყეს ქალებმა ჭორები, ათასნაირი ზღაპრები შეთხზა მოცლილი ქალების უქმმა ფანტაზიამ.
„შუშანიკი“ მდაბიორის ქალი ყოფილაო. ერთი გუთნისდედა ყვარებია, მოხუც ერისთავს მიათხოვესო ძალით.
ეს გუთნისდედა აყირავებულ სახნისზე წამოგებულა, შუშანიკი ბებერ ერისთავს გამოქცევიაო.
დები გამუდმებული გამოკითხვით აწუხებდნენ მოკრძალებულ მონაზონს და, როგორც მახინჯ ქალებს სჩვევიათ ხოლმე, უკან დასდევდნენ, უჭვრეტდნენ, როცა მარტოკა მოახელებდნენ. მკერდზე მიიკრავდნენ და კოცნიდნენ.
ჯვალოს სამოსმა კიდევ უფრო დაამშვენა მისი სახე. სძლისპირების გალობის დროს იგი მჭმუნვარე ყინცვისის ანგელოზს მიაგავდა.
ერთხელ საღამოს ლოცვის შემდეგ, კვიპაროსის ქვეშ ისხდნენ ეფემია და შუშანიკი.
მოშორებით ალვის ხე იდგა ქარაფის კიდეზე, კლდის გადაღმა თვალშეუდგამი უფსკრული იყო.
მდუმარედ შესცქეროდნენ ჩამავალი მზის სხივთა თამაშს სვეტიცხოვლის გუმბათზე.
მაშინ ტაძრის თავი ოქროს ფურცლებით იყო გადახურული და ეს სანახაობა ძალიან ახარებდა თვალს.
ვიღაც ენაჭარტალა მონაზონი უკითხავად მიეკედლა ამ ორს.
მათ ფეხებთან დაცუცქდა, სვეტიცხოველს გადახედა. ამოიოხრა და უფროს მონაზონს ეუბნება:
„იცი, დედაო ეფემია, რა მომხდარა გუშინ მცხეთაში?“
ეფემიას ყოველგვარი კავშირი ჰქონდა გაწყვეტილი ამ ცხოვრებასთან, გულგრილად ეუბნება ცნობისმოყვარეს:
„რა მომხდარაო, დაო?“
„ამ ტაძრის ხუროთმოძღვარს, ვიღაც ლაზს, შეჰყვარებია ერისთავის ასული. ის ქალი ძალიან ლამაზი ყოფილა. მეფე გიორგის ის საცოლედ ნდომია, მაგრამ იმ სულელმა დედოფლობას ხუროთმოძღვრის სიყვარული არჩია თურმე.
ეს მეფეს გაუგია, მერე შეყვარებულები წაუსწრეს თურმე. ქალი გაქცეულა, მაგრამ საწმერთული დარჩენია ხუროთმოძღვრის სასთუმლის ქვეშ. მეფე გიორგი განრისხებულა, ქა, ბოლოს იმ ლაზისთვის მკლავი მოუჭრიათ“.
ამ ამბის გამგონე შორენას მიწისფერმა გადაჰკრა, თვალები სრულიად ჩაეფერფლა.
გაახსენდა: მართლაც რომ დაიკარგა ხოხბისყელისფერი საწმერთული, ორი კვირის წინ. ცოტა ხანს გატვრინული იჯდა, მერე წამოდგა, მთვარეულივით წაბარბაცდა ქარაფისკენ. ალვის ხემდე რომ მიაღწია, ეფემიამ მიაძახა:
„სად მიდიხარო, შუშანიკ!“
„ახლავე მოვალო, დედაო ეფემია“.
ეს თქვა, პირჯვარი გადაიწერა, გაგიჟებულივით დაბარბაცდა და ქარაფიდან გადაეშვა შორენა.
ჯერ ისე მხრებგაშლილი წავიდა ძირს, როგორც ფრესკის ოსტატები გაფრენილ ანგელოზებს ხატავდნენ ხოლმე. მერე, დიდ მანძილზე სრბოლისას ორჯერ გადატრიალდა ჰაერში და როცა კლდის ქიმზე თავით დაეცა, მიწამდე არ დაჰყოლია სული.
– LIX –