თავი XLVII
– XLVII –
ფარსმან სპარსის სამთვარიოს (ვარსკვლავთმრიცხველის) წინასწარმეტყველება გამართლდა: შაბათ საღამოს მცხეთიდან დასავლეთით გამოჩნდა სრულიად უცნაური, მახვილის (ხმლის) ფორმის ვარსკვლავი. ქარი ქროდა და აზანზარებდა ცასა და მიწას. ფარსმან სპარსი დიდხანს უყურებდა ამ ვარსკვლავს სახლის ჩარდახიდან. როცა ის დასავლეთის მხარეს გაქრა, ფარსმანი ძირს ჩამოვიდა. ვარდისახარი სწორედ ტანზე იხდიდა. ფარსმანი მივიდა, შიშველ მკლავზე უჩქმიტა ცოლს და უთხრა: „თუ მეფემ ისევ გამოგზავნოს მალემსრბოლი (მოციქული), ასე უთხარით: ფარსმანი ავადაა.“
„მეფე უფლისციხეში წასულა ამ დილით,“ – აცნობა ვარდისახარმა. „შენ ვინ გითხრა ეგ?“ – იკითხა ფარსმანმა. „სამთავროში ვიყავი, იქ ამბობდნენ ბერები.“ „დღეს წირვა იყო სამთავროში?“ „მთავარეპისკოპოსი ლოცულობდა, მთელი მცხეთა იქ იყო.“ „რაო, რა იჩურჩულა რაჟდენმა?“ „უთხრა, რომ ჩვენი უსჯულოების (ცოდვების) გამო ღმერთმა ჟამი (უბედურება) გამოგვიგზავნა, მწვალებლები და მკრეხელები (ღმერთის მაგინებლები) მომრავლდნენ მცხეთაში. ზოგი საერისთავოებშიც დადის და ქრისტეს რჯულს აპამპულებს (ამახინჯებს).“ რაჟდენის სიტყვებმა ფარსმანს ყურადღება მიაქცია.
„მაინც რას ამბობენ ის მწვალებლები, როგორ თქვა მიტროპოლიტმა, ვარდო?“ – ჰკითხა ცოლს. „ზოგი ღვთისმშობლის უხრწნელობის (უცოდველობის) ამბავს სათუოდ (საეჭვოდ) თვლის, ხანაც ასეთ კითხვებს უსვამენ მართლმორწმუნე ქრისტიანებს: რამდენი ანგელოზი დაეტევა ნემსის წვერზე?“ ფარსმანმა შენიშნა, რომ ვარდისახარიც გაბრაზებული იყო ამ „მწვალებლებისა და მკრეხელების“ მიმართ. ის იგინებოდა და ამბობდა: „მე რომ ვიცოდე, ვინ ჩადის ასეთ მკრეხელობას, პირველი ჩავქოლავდი ამ სიტყვების წარმომთქმელს.“
„განა ასე აუცილებელია ქალისთვის უხრწნელობა? არც შენ ყოფილხარ მაინცდამაინც უბიწო (უცოდველი), ვარდო, მაგრამ შენ ხომ უფრო მეტად მიყვარხარ, ვიდრე რომელიმე უხრწნელი ქალწული, ხომ?“ ვარდისახარი გაბრაზდა. „თუნდაც ფანასკერტელის ქალი, რუსუდანი, არა? მხოლოდ ის გყავდა უხრწნელი?“ ფარსმანმა ეჭვიან ქალს დაუყვავა. მივიდა, შიშველ კისერზე ხელი მოუთათუნა და იდუმალი ხმით უთხრა: „ხვალ ნუ გახვალ ქალაქში, ვარდო. შენ ხომ იცი, სვეტიცხოვლის მშენებლებს ჟამი (უბედურება) დაერიათ, ერთი ლაზი მოუკლავს. შენ ხომ გაგიხარდება, ეგ ლაზები ერთბაშად (ერთიანად) რომ გაწყვიტოს ჟამმა, ააა, რას იტყვი, ვარდო?“
ეს უთხრა ფარსმანმა ცოლს და ღიმილით თვალებში ჩააცქერდა. სალოკი თითი ნიკაპზე მიადო, სწორედ იქ, სადაც კანი ოდნავ იყო ჩაზნექილი (ეს ძალიან მოსწონდა მოხუც ფარსმანს. „ეროსის თითით აქვს დატვიფრული (დაღდასმული) ნიკაპი, ეროსის თითის მეტი ჯერ არაფერი მოხვედრია ჩემს ცოლს,“ – იხუმრებდა ხოლმე ფარსმანი ვარდისახარის თანდასწრებით). ქალმა ეს მოფერება არაფრად ჩააგდო, მშვილდივით მოხრილი წარბები ზემოთ აწკიპა, მოვის (აბრეშუმის) პერანგზე მარგალიტის ღილები შეიხსნა და ქმარს უთხრა: „მე ფხოველი ქალი ვარ, იცოდე, არ მიყვარს, როცა ჩემს მაგივრად სხვა იძიებს ვინმეზე შურს. შენ რომ გულისხმობ, იმ ლაზს, ჟამსაც არ დავანებებ, იცოდე.“
„ჰე, ჰე, ჰე,“ – ხითხითებს მოხუცი. ახლა მარჯვენა მკერდს დაადგა თვალი და ცოლს ექილიკება: „ამ მკერდზე გიკბინა მეფის მალემსრბოლმა, ვარდო, არა? რა უცნაურია ეს მეფე გიორგი, ვარდო, როგორ დაგეშილი ჰყავს ავაზები და მალემსრბოლები? ვისი დაკბენაც თვითონ მოუნდება, სწორედ იმას დაჰკბენენ ისინი. ააა, შენ რას იტყვი, ვარდო?“ ქალი ძალიან მოიღუშა. ნახევრად გაშიშვლებულ მკერდზე ორივე ხელი დაიფარა და გაბრაზებული გაიშოტა საწოლზე. მცირე ხანს გაოგნებული იწვა. შემდეგ დაამთქნარა და კედლისკენ მიბრუნდა.
თებრონია კარის ზღურბლთან მიგდებულიყო, პირქვე დამხობილი ხვრინავდა. ფარსმანმა ცას ახედა. თავისი საწოლი ფანჯარასთან მიაჩოჩა. ამის შემდეგ, წამოწოლილი დიდხანს უყურებდა ვარსკვლავებს. ისევ გამოჩნდა ის მახვილის ფორმის ვარსკვლავი. მცირე ხანს უყურა ფარსმანმა, შემდეგ უცებ უკან მოიხედა. ვარდისახარი უძრავად იწვა. ტყირპიანი (ჭუჭყიანი) თებრონია ისევ ხვრინავდა. „ხომ არ გძინავს, ვარდო, ააა, ვარდო?“ „არაო,“ – მიუგო ქალმა და ისევ დაამთქნარა. „ხვალ ნაშუადღევს დიდი მიწისძვრა იქნება, იცოდე, ნურავის ეტყვი, ნურც შენ გახვალ ქალაქში, ვარდო, შესაძლოა ქარვასლები (სასტუმროები) წამოიქცნენ, მეფისა და კათალიკოსის სასახლე გაცამტვერდეს, სვეტიცხოველი აყიროსავით (მტვერივით) მოძვრეს. შენ ნურსად წახვალ, იცოდე, თებრონია გაგზავნე ბაზარში, ვარდო.“
ვარდისახარი საწოლზე წამოდგა. საკუთარ ყურებს არ უჯერებდა ამის გამგონე, ხოლო ფარსმანმა განაგრძო: „შესაძლოა ამაღამ, შუაღამის შემდეგ სატანამ მცირედ შეგვატოკოს, მაგრამ შენ არ შეგეშინდეს, ვარდო.“ ვარდისახარი წამოიჭრა. „მაგას რას ამბობ, კაცო, სჯობს ტანზე ჩავიცვათ, არა?“ „ნუ გეშინია, ქალო, ამაღამ არ უნდა იყოს ისე ძლიერი, ალბათ.“ ვარდისახარი საწოლიდან წამოვარდა შეშინებული, ფეხშიშველა დარბოდა აგურის იატაკზე, შემდეგ კუთხეში დაიჩოქა ხატების წინაშე. მუშტები დაუშინა თავის მშვენიერ მკერდს, თითქოს ინანიებდა საკუთარ ხორციელ ცოდვებს, ლოცულობდა. იატაკს უსწორებდა შუბლს. ლოცვა რომ დაამთავრა, ფარსმანს თავზე წამოადგა ნახევრად შიშველი ქალი. ეუბნება: „თებრონია არ გავაღვიძოთ?“ „ნუ, ნუ გააღვიძებ ბედშავ თებრონიას, ძილში სიკვდილის მონატრებულია თებრონია, ვარდო.“
ქალი გააოცა მისმა უგულობამ. ფარსმანი ისევ ფანჯრისკენ მიბრუნდა, დამშვიდებული უყურებს ცას. „თებრონია, თებრონია!“ – უყვირის დედინაცვალი გერს. თებრონია განაგრძობს ხვრინვას. ბოლოს ვარდისახარმა წიხლი ჰკრა მძინარეს. დამდუღრულივით (მდუღარე წყალდასხმულივით) ათუხთუხდა ტყირპიანი ქალი, თვალებს იფშვნეტს შეშფოთებული. რა შემოესმა, მიწა იძვრისო, ნახევრადშიშველი წამოვარდა მაშინვე, დაფათურობდა, ეძებდა ირგვლივ დაყრილ ძონძებს (ძველ ტანსაცმელს), პირჯვარს იწერდა, ევედრებოდა ღმერთს: „გადაარჩინე ეს ქვეყანა წარღვნას (განადგურებას).“
ახლა ვარდისახარსაც გადაედო შიში. ზანდუკს (დიდ სკივრს) მივარდა, სასწრაფოდ ამოჰყარა თავისი კაბები, შორენას მიერ ნაჩუქარი ქათიბები (მოსასხამები), საწმერთულები (ქვედა საცვლები), პერანგები, მანდილები, ქუდები, ვერცხლის ჭურჭელი, ზოგი ნაჩუქარი, ზოგიც ნაპარავი. მაგრამ ერთბაშად წარმოიდგინა, რომ ვერ მოასწრებდნენ ყველაფრის გარეთ გატანას. თებრონია მოიშველია, ისევ ჩაყარეს ეს ნივთები. ახლა სავსე ზანდუკს დაეჭიდნენ ქალები, მაგრამ ადგილიდან ვერ დაძრეს იგი. ფარსმან სპარსი ისევ ვარსკვლავებს უყურებდა. ისევ ამოჰყარეს ზანდუკიდან საბადებელი (ქონება). თებრონია დატვირთა ვარდისახარმა, შემდეგ თვითონაც მკლავები დახვია და გარეთ გაათრიეს მზითევი. ფარსმანი მობრუნდა, ამშვიდებდა ცოლს. ეფიცებოდა: „დღეს არ იქნება ძლიერი მიწისძვრა.“ შეშფოთებულმა ქალმა ყურიც არ ათხოვა. ფარსმანი ისევ ფანჯრისკენ მიბრუნდა, შეჰყურებდა შეწითლებულ ცას.
ისევ შემოვარდა ვარდისახარი, სპილენძის ჭანგები (თმის სამაგრები) დავიწყნოდა ზანდუკში. როცა ჭანგები იპოვა, მხოლოდ მაშინ გაახსენდა მეუღლე. „ადექი, ბაღში გამოდი, ბატონო.“ ფარსმანი ადგილიდანაც არ დაძრულა, გულში გაეცინა, რომ ცოლს სპილენძის ჭანგებზე უფრო გვიან გაახსენდა. თვალიც არ მოუცილებია მახვილის ფორმის ვარსკვლავისთვის, ისე მიაძახა ქალს: „გაეთრიე, ქალო, გარეთ, თორემ თავზე დაგეცემა ჭერი.“ კარის ზღურბლთანაც არ იყო ვარდისახარი მისული, როცა ციხისებური სახლი მაგრად შეტოკდა, კედლები შეტორტმანდნენ. ახლა ფარსმანმაც იკადრა (გადაწყვიტა) წამოხტომა, ფეხშიშველა გაირბინა ქვითკირის (ქვის) დარბაზი და კიბის თავთან წაქცეულ ცოლს მიაძახა: „ეგებ დაილეწოს ეს ქვეყანა, ვარდო, ახალში მაინც მიმიწვევენ ხუროთმოძღვრად.“ „თებრონია, თებრონია!“ – კიოდა ვარდისახარი, მაგრამ თებრონია პირქვე დამხობილი ეგდო მიწაზე, ლოცულობდა და ტიროდა. ქარი აფორიაქებდა ხეებს, ასე რომ, დედინაცვლის ძახილი არც კი მისწვდენია ამ წუთში მას.