თავი XXIV
„წითელი წაღების ამბავი შენებურად გამოიყენე, ზვიად“...
– XXIV–
ბინდი გადმომდგარიყო სარკინეთის მთებზე, როცა ზვიად სპასალარმა კათალიკოსის ბაღში ფეხი შედგა. მზის ჩამავალი სხივების ნამსხვრევები ელავდა ატმების აყვავებულ ტოტებზე. ფარშავანგების ჩხავილი ისმოდა საიდანღაც.
ზვიადს ეს უნდოდა: შეუმჩნევლად შეპარულიყო კათალიკოსის სასახლეში როგორმე.
შველმა გადაურბინა გზაზე. ყურდადგმული შედგა ნუშის ქვეშ. ერთი შეხედა, შეკუნტრუშდა და შრამელებისკენ გაქანდა სირბილით. უზარმაზარი ნაგაზები გამოენთნენ სტუმარს ღრიალით.
ზვიადს დაცდილი ჰქონდა: საერთოდ არ ერჩოდნენ ძაღლები მას, მაგრამ ესენი ისე მჭიდროდ შემოესიენ, რომ ქარქაშიანი ხმლით იგერიებდა და უყვიროდა მყეფარებს.
ბოლოს გაუჭირდა საქმე. ერიდებოდა ომებში მრავალგზის ნაცადი მახვილის ამოღებას. სწორედ ამ დროს შრამელებიდან მონები გამოცვივდნენ და დასაჯეს ძაღლები.
აივნის კარი გაიღო. ეზოსმოძღვარმა თავი გამოჰყო. ისევ გაუჩინარდა. არ ესიამოვნა ზვიადს: „რატომ გადავაწყდი ამ მელაძუა ხუცესს?“
იცოდა: ამბროსი უსიტყვოდ მიხვდებოდა სპასალარის სტუმრობის მიზეზს. დღესვე მოახსენებდა დედოფალს.
მეფესა და სპასალარს ასე სურდათ: ყველაფერი ისე მოეწყოთ, ვითომც მელქისედეკს თვითონ განეჭვრიტა ყველაფერი წინასწარ, სახელმწიფოებრივი მოსაზრებით შეეჩერებინა ფარსმანის საქმე, რადგან ზნეობისა და სჯულის საკითხები კათალიკოსის სფეროს შეადგენდნენ უპირატესად.
კიბის საფეხურზე ფეხი შედგა თუ არა ზვიადმა, ეზოსმოძღვარმა კვლავ გამოჰყო დერეფნიდან თავი.
„მობრძანდით, ზვიად ბატონო“, – შემოეგება ღიმილით სტუმარს. მარად მოღუშული, შეყრილი წარბები არც კი გაუხსნია ზვიადს, ისე მიუგდო „საღამო მშვიდობისა“ ხუცესს და ღია კარში შეასწრო უცებ.
სამ დარბაზში გაატარა ეზოსმოძღვარმა სტუმარი. საკმევლისა და მურის სუნი ასდიოდა ირგვლივ. თაფლის სანთლები ციმციმებდნენ ნიშებში ჩასმული ხატების წინაშე.
პირჯვრის წერით მიჰყვებოდა სპასალარი ეზოსმოძღვარს, ფრთხილად მიდიოდა ირგვლივ მიმოფანტულ ავეჯს შორის.
საწოლის დარბაზის კარი ღია იყო. შიგ შესვლამდე ზვიადმა თვალი მოჰკრა მელქისედეკის გაფითრებულ სახეს, რომელიც უზარმაზარ ბალიშზე სულ დალეული იწვა.
სასთუმალთან კათალიკოსს უსხდნენ მამათა მონასტრის მამა სტეფანოზი, მცხეთის მიტროპოლიტი რაჟდენი და ბერი გაიოზი.
სამი მემაშხლე თავზე ადგა სტუმრებს. აქაც უამრავი სანთელი ციმციმებდა ხატებისა და ჯვრების წინაშე.
როცა ზვიადმა კათალიკოსს თაყვანი სცა და ხელზე ეამბორა, დარწმუნდა: მელქისედეკს სულაც არ უნდა ჰქონოდა სიცხე. მიხვდა: ეს „ლოგინად ჩავარდნა“ მხოლოდ იმას ნიშნავდა, რომ მელქისედეკს ჯერჯერობით არ სურდა მეფეს შეხვედროდა.
ზვიადს ისეთი დაფანჩვული წარბები და გრძელი წამწამები ჰქონდა, რომ მძინარე ეგონებოდა უცხოს. მიუხედავად ამისა, ზვიად სპასალარი გაუმხელელი ზრახვების შეცნობის დიდოსტატიც იყო.
ახლა ცხადი იყო, თუ რატომ გააუქმა კათალიკოსმა სამი დღის წინ დანიშნული თათბირი, რომელიც მეფე გიორგის მიერ იყო მოწვეული სვეტიცხოვლისთვის საჭირო ახალი მასალისა და მუშახელის მოსაპოვებლად.
როდესაც მისალმებები და ერთმანეთის მოკითხვა დასრულდა, ზვიადმა უცებ დიდი უხერხულობა იგრძნო. ის ტყუილად ეძებდა კათალიკოსთან სასაუბრო თემას, მაგრამ უცებ ვერაფერი მოიფიქრა.
ეზოსმოძღვარი ფეხზე იდგა და სპასალარს პირდაპირ უყურებდა. თავისი მკვეთრი, ცერცვისფერი თვალებით თითქოს ეუბნებოდა: „თქვი ბარემ, რისთვის მოსულხარ? სულ ერთია, უთქმელადაც ყველაფერი ვიციო.“
დანარჩენი ბერები საწოლის ირგვლივ ეკლესიის ყვავებივით ისხდნენ. სტუმარს ისეთი შთაბეჭდილება დარჩა, თითქოს ეს შავმოსასხამიანი ბერები დუმილის დასაცავად ისხდნენ ხატებით მორთულ საწოლის ოთახში.
გაციებული კამეჩივით ქშინავდა შავწვერა გოლიათი მამა სტეფანოზი. ის ბუკივით მსხვილ და მეჭეჭიან ცხვირს ასრუტუნებდა და სულ ხელს ისვამდა ფაფუკ მუცლამდე მიღწეულ წვერზე.
წვერგაბურძგნილი მიტროპოლიტი რაჟდენი ძლივს ახელდა დიდ თვალებს. მისი სახე თრიაქით მთვრალს ჰგავდა. პირმოკუმული იჯდა თხაწვერა მოხუცი ბერი გაიოზი, მოკლეცხვირა და ყურმოჭრილი მოხუცი.
კათალიკოსმა ანიშნა და ეზოსმოძღვარი ციყვივით დაჯდა სელის სკამზე. მის გამოხედვაში ეტყობოდა ის ველური სიფხიზლე, რაც მინდვრის ვირთხას ახასიათებს ხოლმე, როცა სოროდან ახალგამოსულია და ველის პირას დგას.
ზვიადი უგუნებოდ გახდა. მან ხელისგული წვერით გაჯაგრულ ნიკაპზე დაისვა (როგორც ეს მღელვარების დროს სჩვეოდა ხოლმე).
აღარ იცოდა, რა ეთქვა, რა გაეკეთებინა?!
ეთქვა კათალიკოსისთვის, რომ მხოლოდ მის უწმინდესობასთან სურდა საუბარი? ეს უეჭველად შეურაცხყოფდა იქ მყოფებს.
ბოლოს, როგორც იქნა, ორიოდე ფრაზა შეკრიბა და ჩაილაპარაკა:
„მეფის დავალებით გეახელით, უნეტარესო. წვივის ტკივილები განუახლდა, თორემ თავად გეწვეოდათ უეჭველად.“
ეს თქვა, სელიდან წამოიწია და დაამატა:
„ხვალ დილას უფლისციხეს მგზავნისო მეფე.“ და სწორედ ამ დროს თავად კათალიკოსმა შეაგება:
„მცირე რამ სალაპარაკო მქონდაო, ზვიად ბატონო, შენთან.“
სტუმრები წავიდნენ.
ზვიადმა შენიშნა: ეზოსმოძღვარი სხვებს აცილებდა, მაგრამ ჯერ არ ჩანდა, თავად ის თუ წავიდოდა აქედან, ვის თანდასწრებითაც სპასალარი განსაკუთრებით გაურბოდა საუბარს.
მცირე ხანს მონუსხულივით შესცქეროდა მელქისედეკის გამომშრალ სახეს. ახლა მიხვდა ზვიადი: არც კათალიკოსს უნდოდა საუბრის დაწყება, სანამ ეზოსმოძღვარი სტუმრების გაცილებას არ დაასრულებდა.
სიცოცხლის ნიშანწყალი არ ეტყობოდა მელქისედეკის სახეზე. მდოგვის ფესვებივით წვრილი, ცისფერი ძარღვები მიიკლაკნებოდნენ ლოყებიდან საფეთქლებისკენ.
გულზე ხელებდაკრეფილი იწვა პირაღმა. მისი გრძელი, ნაოჭიანი ხელები მიცვალებულისას ჰგავდა. თითების ნუნები დალურჯებოდა, ხელის ზურგზედაც უსუსური ძარღვები ჩანდნენ, როგორც უმწიფარ თუთუნის ფოთოლს ატყვია ხოლმე.
საკმარისი იყო წამიერად დაეხუჭა ღილზე უწვრილესი და ღამეზე უშავესი თვალები, და ის სამი დღის მიცვალებულს დაემსგავსებოდა უეჭველად.
ცხედრის თმას ჰგავდა მისი გაუფერულებული, მგლისფერი წვერი, ნიკაპსა და ტუჩების ირგვლივ ოდნავ გაპუტული.
იწვა და დუმდა მელქისედეკი.
უსიცოცხლო ტუჩები ისე მოეკუმა, ზედვე ეტყობოდა: დიდ ენერგიას ხარჯავდა დუმილის შესანარჩუნებლად.
ზვიადს უხაროდა, რომ მემაშხლეთა თანდასწრებით ეს ტუჩები არ აპირებდნენ ალაპარაკებას. ბოლოს შემოვიდა ეზოსმოძღვარი, ხელზე ემთხვია მელქისედეკს და სწრაფად გავიდა.
კათალიკოსმა ანიშნა მემაშხლეთა. ისინიც გავიდნენ.
მცირე ხანს კიდევ ასე იწვა ხმაგაკმენდილი, აღმოსავლეთის კედელს მისჩერებოდა, თითქოს იქ ჩარაზმულ ხატებს ეკითხებოდა რჩევას. ბოლოს ნახევრად ბნელში მწოლარემ დაიწყო ასე:
„ორჯერ ვუწვევივარ მეფე გიორგის, მაგრამ ჯანმრთელობამ არ მომცა ნება, რომ როგორმე ვწვეოდი და თავად მომეხსენებინა ის, რასაც ახლა გაუწყებთ, ზვიად ბატონო.“
ზვიადი უხერხულად შეირხა სელზე, ისევ დაისვა ხელისგული ნიკაპზე, სმენა დაძაბა, რადგან სახის იერიც უმტკიცებდა, რომ მელქისედეკს რაღაც უცნაური და უხეში უნდა ეთქვა ამ წუთში:
„ჩემი ჯანმრთელობა ძალიან შერყეულია, ზვიად ბატონო, უფლის ნებაა ეგეც. არც მე მინდა საქართველოს დაქცევის მოწმე გავხდე. უმალ დამიბრმავდეს ეს თვალები და დამეხშოს ყურები, რომლებიც უფლისგან სმენად მომეცა.
რადგან ნეტარნი არიან ისინი, ვისაც სიკვდილი უმალ უწევს, ვიდრე საკუთარი თვალით იხილავდნენ სამშობლოს განადგურებას.
ნეტარნი არიან ისინიც, ვინც გულმართალ წინაპართა აჩრდილებს შორის ლანდადქცევას ამჯობინებენ, გადაშენების გზაზე დამდგარ თანამემამულეთა შორის ყოფნას.
ვაი მათ, ვისაც იერემიასებრი გოდება ხვდება წილად, თავისი სამშობლოს დანგრეულ კოშკებსა და ციხეებს შორის.
უსჯულოება მომძლავრებულია ქრისტიანულ სამყაროზე. ასეთ დროს თუ სჯულის სიმტკიცე და ზნეობის სიწმინდე ვერ შევინარჩუნეთ, ვერაფერს გვიშველის ის ციხეები, რომლებსაც მეფის შემწეობით აშენებთ, ზვიად ბატონო, თქვენ.
ქვეყანა თავზე დაგვემხობა, განადგურდება ქრისტიანული სამყარო და ვეღარც ის ცეცხლის მფრქვეველი ხმლები გააწყობენ რაიმეს, გიორგი მეფე რომ აწრთობინებს ფარსმანს, უსჯულოსა და მუცლით მეზღაპრეს.
რადგან ყოველთა შემქმნელისა და ყოვლის მხილველის თვალი სუფევს, ზვიად ბატონო, ყველგან და მდოგვის მარცვალიც ვერსად დაეცემა მისი ნებისა და ხედვის გარეშე.“
ზვიადს ასე ეგონა: ამ გრძელი წინასიტყვაობის შემდეგ მელქისედეკი მაინც მიაღწევდა სათქმელამდე. გონებადაძაბული უსმენდა, მაგრამ უცებ მელქისედეკმა ბაგრატ კურაპალატი ახსენა და ჩვეულებისამებრ დაიწყო მისი ქება.
ბაგრატი „ყველა ადამიანის, დიდისა და მცირეს სასოება“ იყოო, ამიტომაც გააფართოვა მან საქართველო. არც არავის აუშენებია ამდენი ეკლესია სხვას, ვახტანგ გორგასლის შემდეგ.
ბაგრატი ყოვლად ქრისტიანი მეფე იყოო, ამიტომაც მიანიჭა მას კურაპალატობა „ქრისტიანული სამყაროს უზენაესმა მამამ – ბასილი კეისარმა.“
გასაგები იყო, ვის ეხებოდა ეს იგავები: ეს ყველაფერი გიორგი მეფის გაკიცხვას მოასწავებდა.
არც იმას ახსენებდა მელქისედეკი, რომ ბაგრატის ძემ – გიორგიმ კურაპალატისა და ნოველისიმუსის ხარისხებს ბიზანტიის წინააღმდეგ ბრძოლა არჩია.
ბასილის ხსენებისას მელქისედეკს ხველა აუტყდა, ხოლო ზვიადს ბრაზი მოეკიდა. ბრაზი მოეკიდა, რადგან მთელი სიცოცხლის მანძილზე ამას ნანობდა იგი: ოლთისის ომში რატომ არ მოვკალიო ბასილი?
ცხენდაცხენ შეეჩეხა ხელჩართული ბრძოლის დროს მას, მაგრამ ვერ გაუბედა ქრისტიან კეისარს და მის ნაცვლად პატრიციუსს, ბასილისკ კულეიბს, აძგერა მახვილი.
ხველებისგან დასუსტებულ კათალიკოსს ლაპარაკის უნარი წაერთვა და ისევ მოკუმა თავისი ჯიუტი, ლაინისფერი ტუჩები, რათა უცებ შეწყვეტილი საუბრისთვის კვლავ მოეკრიბა ძალა.
სწორედ ამით ისარგებლა სპასალარმა და ხელისგული ჩამოისვა ნიკაპზე, მღელვარება ძლივს დაიმორჩილა.
სპასალარი ყოველგვარ ენამზეობას მოკლებული იყო, უბრალო საუბარიც ძალიან უჭირდა ბუნებით მდუმარეს. ლაპარაკის დროს სახე ეღრიჯებოდა, ცხვირის ნესტოები ებერებოდა, მუშტებს იშველიებდა უნებლიეთ, თითქოს ემუქრებოდაო ვისმეს, სულ სიტყვას ეძებდა.
მღელვარების დროს წინადადებას უმატებდა „რა“-ს.
„თუ ბასილი კეისარი მართლაც უზენაესი მამაა მთელი ქრისტიანული სამყაროსი, როგორც ცოტა ხნის წინ ბრძანეთ, უნეტარესო, რატომ აწამებინა მან სრულიად უდანაშაულო ბერი ზაქარია?... ის ხომ ჩვენს მიერ გაგზავნილი ჯაშუში არ ყოფილა?! არა?
არც წითელი წაღები გაუგზავნია მისი მეშვეობით კომნინისთვის მეფე გიორგის. იერუსალიმს მიდიოდა თურმე ბერი ზაქარია სულის გადასარჩენად, არა?“...
კათალიკოსი გაოგნებული დარჩა ამის გამგონე. მცხეთის მიტროპოლიტი ახლად ჩამოსული იყო ბიზანტიიდან და სწორედ ზვიადის მოსვლამდე აცნობებდა კათალიკოსს ბიზანტიის ქართული ეკლესიების მდგომარეობას, გაკვრით ახსენებდა ვინმე ზაქარია ბერის შეპყრობას.
მელქისედეკი აიმღვრა, ლოყები შეუწითლდა, მხოლოდ ეს შეაგება სპასალარს:
„ზაქარია ბერი მართლმორწმუნე არ არის, სომეხია ის.“
„სომეხიაო?“
ირონიულად გაიღიმა ზვიადმა.
„ზაქარია ბერი არტანუჯელი აზნაურია, არიშიანის გვარისა და არიშიანის სომხობა არავის სმენია, უნეტარესო, დღემდე.“
ამ ამბავმა სრულიად დათრგუნა კათალიკოსი. მიტროპოლიტი ასე ამბობდა: ზაქარია დარიშიანი აწამესო ბიზანტიონში. არ ესიამოვნა, რომ საკუთარი სამწყსოს მიმართ გულგრილობაში დაიჭირა იგი, მერე ვინ? ზვიად სპასალარმა, რომელსაც, მელქისედეკის აზრით, მცირეოდენი წილი ედო ოლთისის ეკლესიის დაწვაში.
ბრაზი მოეკიდა კათალიკოსს, რადგან მიტროპოლიტს წყევლიდა თავის გულში: „ასე რამ გამოაშტერაო ბერიკაცი, დარიშიანი და არიშიანიც რომ ვერ გაარჩია ერთმანეთისგან?“
ამ მარცხის მიუხედავად არ შეშინებულა მელქისედეკი.
მოურიდებლად გაალესა მხილების მახვილი და უშიშრად დაიწყო გიორგი მეფის ძაგება. აქაც შორიდან მოუარა სათქმელს.
ის ისიც ახსენა, რომ გიორგი მისი უახლოესი ნათესავი იყო, ნეტარხსენებულმა ბაგრატ კურაპალატმა ჩააბარაო თორმეტი წლის ყრმა.
ბოლოს, როგორც იქნა, მიადგა სათქმელს:
გიორგი უწესო ქალების მოყვარულიაო. კოლონკელიძეს თვალები დაუბნელა, მისი ერთადერთი ქალიშვილი ხურსისეულ სასახლეში გადაიყვანა და ხარჭად ჰყავსო.
მეფის მიერ წინასწარ გაფრთხილების მიუხედავად, ზვიადი არ მოელოდა, რომ კათალიკოსი ამ ყველაფერს შეაგებებდა.
ფარსმანის ამბავი ამ ამბავმა დაჩრდილა.
გიორგიმ ზვიადს შორენას ღართისკარიდან გადმოყვანის საკითხიც გაესაუბრა. ზვიადი მაშინაც არ ურჩევდა მეფეს ამის გაკეთებას. მან მიზეზად მოიყვანა, რომ ღართისკარის ციხე უნდა შეეკეთებინა. ზვიადს ეს გაახსენდა და სწორედ ამით დაამშვიდა კათალიკოსი. მან თქვა: „რაც შეეხება ხარჭას, დანამდვილებით ვიცი, გიორგი მეფე აქაც სრულიად უდანაშაულოა, ეს ყველაფერი ბოროტი ენების მოგონილი უნდა იყოს. კარგს იზამდა უნეტარესი, თუ ზოგიერთი სამღვდელო პირის ნათქვამს წინასწარ შეამოწმებდა“. კათალიკოსს გულზე მოხვდა, მიხვდა, რომ სპასალარი ეზოსმოძღვარს გულისხმობდა. ბოლოს თვითონაც დაფიქრდა: თუ მცხეთის მიტროპოლიტს არიშიანი დარიშიანად მოეჩვენა, ხომ შეიძლებოდა ეზოსმოძღვარსაც რამე არეოდა? ვინ იცის?.. ისიც სიმართლესთან ახლოს იყო, რომ ღართისკარის ციხე შესაკეთებელი იყო. ზვიადმა შენიშნა, რომ კათალიკოსი მოლბა, წელში გაიმართა და თვითონაც შორიდან მოუარა მთავარ საკითხს. ის დიდ და საიდუმლო საქმეებს აუწყებდა კათალიკოსს, გამუდმებით ისვამდა ნიკაპზე ხელისგულს. „მაინც დიდი დღე წინ არ უძევს, უნეტარესო, ფარსმან სპარსს. მეფესა და მე, თქვენი უწმინდესობის მსახურს, გადაწყვეტილი გვაქვს სიცოცხლე მოვუსწრაფოთ მაგ მუცლით მეზღაპრეს, მაგრამ ვშიშობთ, მცირე გაბრაზება და შესაძლოა, სარკინოზებთან გაგვექცეს. არა? ჩვენი საიდუმლოებები სარკინოზებს მიჰყიდოს. არა? და სარკინოზები კარზე გვადგანან, უნეტარესო, არა?“ შესაძლოა, ფარსმანი ხურსი აბულელის მსგავსად გაგვექცეს. აბულელის ხსენებამ ჟრუანტელი მოჰგვარა მელქისედეკს. „სატანასთან თანამონაწილეობისთვის“ ის თვითონ ჰყავდა შეჩვენებული. კათალიკოსს ისევ აუტყდა ხველა, ზვიადმა კვლავ დრო იხელთა: „მთავარი მაინც ეგაა, უნეტარესო“, – დაიწყო იდუმალი ხმით. ირგვლივ მიმოიხედა, და როცა დარწმუნდა, რომ ხატების გარდა სხვა არავინ უსმენდა, ხმამაღლა განაგრძო: „...როგორმე დავსტყუოთ ფარსმანს რკინათა და ძვალთა მკვეთელი ხმლის საიდუმლო. ის წყეული რაღაც უცნობი ბუნების ინდურ ფოლადსა და უცნაურ არაბულ ფხვიერს იყენებს. ჯერ კიდევ ნეტარხსენებულმა ბაგრატ კურაპალატმა სამჯერ აწამა იგი, ციხეში ჩააგდო, ენის მოჭრით დაემუქრა, ფეხის ფრჩხილები სათითაოდ დააძრობინა, მაგრამ გაჯიქებულმა ხმა არ ამოიღო“. ზვიადი შეჩერდა, კათალიკოსს თვალებში ჩახედა, და როცა დარწმუნდა, რომ გულმოდგინედ უსმენდა, გამხნევდა და დაამატა: „კვეტარიდან ჩამოყვანილ ტყვე ქალთა შორის მხევალი გვეგულება. ვინმე ვარდისახარი, კოლონკელიძის ასულის პირისფარეში. ჩვენ გადაწყვეტილი გვაქვს ბებერ ფარსმანს შევართვევინოთ იგი. ეგ უსჯულო უწესო ქალების მოყვარულია, ვინ იცის, იქნებ ამ ქალმა დასტყუოს ეს საიდუმლო მას“. მელქისედეკი არც ისე გულუბრყვილო იყო, სპასალარმა ჯერ კიდევ სრულად ვერ დაარწმუნა იგი, რომ გიორგის შორენა ხარჭად არ ჰყავდა. ღართისკარის შეკეთების ამბავი ჩანდა მხოლოდ სარწმუნოდ. ისიც იცოდა კათალიკოსმა, რომ ჯერ კიდევ ჭიაბერის ორმოცზე წასულა მეფე ამ „სიძვის ქალის“ სანახავად. არც ის დაუმალავს ეზოსმოძღვარს მისთვის, მეფე და დედოფალი როგორ წაეკიდნენ ერთმანეთს ამ ქალის გამო. მარიამ დედოფალს ძალიან აფასებდა მელქისედეკი, „როგორც წმინდანის სწორს და ეკლესიების დიდ მოამაგეს“ (რა ვუყოთ, რომ აზნაურებს სძულდათ ეს „სომეხი ქალი“?). მისთვის ცხადი იყო: ღართისკარის ციხეშიც რომ ჩაეკეტნათ ეს ცდუნებით სავსე ქალი, მაინც დიდ საფრთხეს უქადდა იგი როგორც დედოფალს, ისე სამეფოს ზნეობას. სწორედ ამიტომაც, მელქისედეკმა ხელი ჩაავლო ხელსაყრელ შემთხვევას და ეუბნება ზვიადს: „მე მივაწვდიდი კარგ რჩევას, ზვიად ბატონო, მეფეს“. სპასალარმა ყური დაუგდო: „თუ თქვენ ფარსმანის მოჯადოება გსურთ მართლა, მე გირჩევდით კოლონკელიძის ასული შეართვევინოთ მათ უსჯულოს. ამბობენ, თილისმა ქალიაო. ფარსმანზე უფრო ახალგაზრდებისთვისაც კი წაურთმევია მაგ ქალს გონება“. ზვიადი მიხვდა, რომ მელქისედეკი შეფარვით გიორგის გულისხმობდა, მაგრამ მაინც არ დაიბნა. კვლავ შეეცადა კოლონკელიძის ასული გამოეთიშა ამ საქმიდან როგორმე, უფრო ენერგიულად ჩამოისვა ხელისგული ნიკაპზე და მიუგო: „რაც არ უნდა იყოს, ერისთავის ქალია, უნეტარესო, ეგ ქალი, არა? ვიღაც სარკინოზს თუ ირანელს არ მითხოვდება, არა? გარდა ამისა, ვარდისახარი გრძნეულებით ყოფილა განთქმული, მდაბიორის, მეჯადაგის ქალი, ოვსთა მეფეს ჰყოლია ხარჭად, მერე ის იყო, ღალატით მოკლა ოვსთა მეფე ჭიაბერმა, ციხეები წაართვა, ეს ქალი ტყვედ წამოიყვანა და თავის სასძლოს შორენას უბოძა იგი“. მცირე ხნის დუმილის შემდეგ კვლავ მიაშტერა თავისი დიდრონი, მოღუშული თვალები მელქისედეკს. უსიტყვოდ შეატყო, რომ ვერც ამით შეაჯერა კათალიკოსი. „რაც შეეხება ფანასკერტელის ქალს, ეს საქმეც მოგვარებულია, უნეტარესო, წინასწარ. ცხრატბის ცოტა-ერისთავის უმცროს ვაჟს, დაჩის, სიცოცხლე აჩუქა მეფემ. ასე რომ, მაგ უბედურს შევართვევინებთ ფანასკერტელის ასულს. უკვე მიღებულია დაჩისაგან თანხმობა. ძიებას რომ მსვლელობა მიეცეს ამჟამად, სახელი გაუტყდება სასძლოს და ფარსმანის სიკვდილი ვერაფერს უშველის ამ სამწუხარო საქმეს“. კათალიკოსი ყოველგვარი მოკვდინებისა და თვალების დაწვის წინააღმდეგი იყო. აქამდე ფარსმანის გაძევებას მოითხოვდა იგი, მაგრამ ახლა თვითონაც დარწმუნდა, მისი გაძევება სარკინოზებს გაახარებდა, ამიტომაც სარწმუნოდ მიიჩნია ეს ყველაფერი. დაეთანხმა სპასალარს: კათალიკოსის შუამდგომლობის მეშვეობით მეფე უბრძანებდა მსაჯულთუხუცესს, საქმეს შეაჩერებდნენ დროებით. მელქისედეკი არ კარგავდა იმედს, რომ ასეთი გულმოწყალება ქრისტეს სჯულისკენ მოახედებდა ფარსმანს. ზვიადს ეგონა, ამით დასრულდაო თათბირი. გულხელდაკრეფილი იწვა კათალიკოსი, ბაგემოკუმული შესცქეროდა ხატებს. ერთბაშად სახე მიიდრიკა ზვიადისკენ: „ეს ყველაფერი ჩინებულია და კარგია, ზვიად ბატონო, მაგრამ... ერთი და უმთავრესი უნდა მოგვარდეს მაინც“. ეს თქვა მელქისედეკმა და ღილზე უწვრილესი და ღამეზე უშავესი თვალები მიაშტერა სპასალარს: „გულმეცნიერი ბრძანდებით, ზვიად ბატონო, და უჩემოდაც მოგეხსენებათ, რა მძიმე ტვირთი დამაკისრა ამქვეყნად უფალმა. დედოფალი მარიამი ბრძანდებოდა სამი დღის წინათ ჩემთან. იმ სელზე იჯდა და სტიროდა მდინარე ცრემლით. შემომჩიოდა მეფის გულარძნილობის გამო, გადაწყვეტილი მაქვსო ბედიის სადედო მონასტერში მონაზვნად აღკვეცა. მოგეხსენებათ, მარიამ დედოფალს წმინდანად შერაცხავს საქართველოს ეკლესია ოდესმე, მაგრამ ამჟამად მონაზვნად აღკვეცა მისი უთუოდ საზიანო იქნებოდა ჩვენი სამეფოსთვის. ამიტომაც მოვითხოვ მეფისაგან, ზვიად ბატონო, კოლონკელიძის ქალი აღკვეცილ იქნას ბედიის მონასტერში“. ზვიადი გაოგნებული დარჩა, მიხვდა, რომ უკან დასახევი გზა არ ჰქონდა, ამიტომაც ბრძოლაზე ხელი აიღო მაშინვე და მეფის დანაბარები უყოყმანოდ ამცნო კათალიკოსს. გურანდუხტი თავის ქალს გირშელს, ყველისციხის პატრონს, მიათხოვებსო, მეფე გიორგის მიუცია თანხმობა უკვე. ეგეც გონივრულად მიიღო კათალიკოსმა. შუაღამის შემდეგ იყო, როცა სამმა მემაშხალემ კათალიკოსის ბაღიდან გააცილეს სპასალარი. ზვიადმა მონები დაითხოვა, ვარსკვლავებით მოჭედილ ცას ახედა. მოგვთა ხიდის მიდამოებში იყივლა მამალ