თავი IV
– IV –
აპრილის ბოლოს მეფე გიორგიმ მსახურთუხუცესი გაუგზავნა კათალიკოს მელქისედეკს და სთხოვა, რომ შაბათ საღამოს, მწუხრის ლოცვის შემდეგ, მასთან მისულიყო.
კათალიკოსი გაოცდა, როცა მსახურთუხუცესი დარბაზის შუაგულში თავდახრილი დაინახა. აქამდე ახალგაზრდა მეფე თავად მიდიოდა მელქისედეკთან.
კათალიკოსი გულში ნაწყენი იყო მეფეზე, მაგრამ ამ ამბავს ვერავის უმხელდა. ის წუწუნებდა, რადგან გიორგი ბაგრატ კურაპალატის მსგავსად გულმოდგინედ არ ეკიდებოდა სარწმუნოებისა და ზნეობის საკითხებს.
ადამიანების საერთო სენია: მიცვალებულებს ხანდახან იმიტომ აქებენ, რომ ცოცხლებს ჩრდილი მიაყენონ.
მელქისედეკი გულმოდგინედ აქებდა ბაგრატ კურაპალატს. ამბობდა, რომ ბაგრატი ძალიან ღვთისმოსავი იყო, ამიტომაც უფალმა შეხედა მას და კავკასია ჯიქეთიდან გურგანის ზღვამდე დააპყრობინა.
კათალიკოსი გიორგის ფარულად საყვედურობდა ცხრატბის მცირე ერისთავებისთვის თავის მოკვეთის გამოც. მელქისედეკს სჯეროდა, ისევე როგორც ქართველ ხალხს ოდესღაც, რომ სტუმარი ღვთისაა. ამბობდა, ქრისტიანმა მეფემ სტუმარი როგორ გაწირაო. ბაგრატ კურაპალატი ასეთ რამეს არ იკადრებდაო.
ცხადია, მელქისედეკს ვერ წარმოედგინა, რომ ჟამთააღმწერელი ასეთ რამეს დაწერდა: „ბაგრატ კურაპალატმა კლარჯეთის ხელმწიფეები სუმბატი და გურგენი, ბაგრატ არტანუჯელის შვილები, თავისი მამის დისწულები, დარბაზში მიიწვია ფანასკერტის ციხეში. დარბაზობის ნაცვლად, ის მათ შეიპყრობს და მათ ქვეყნებსა და ციხეებს წაართმევს, ხოლო თავად მათ თმოგვის ციხეში დააპატიმრებს.“ (ამ ციხეში სტუმრები ბოლოს გარდაიცვალნენ).
კათალიკოს მელქისედეკს კარგი მეხსიერება ჰქონდა, მაგრამ რასაც მიცვალებულს აპატიებენ ხოლმე, იმას ცოცხალს თანამედროვეები არასდროს აპატიებენ.
ეს ამბავი ახსოვდა მელქისედეკს. სწორედ ამიტომ აფორიაქდა იგი, როცა სადარბაზოდ მოსული მამამზე ერისთავი მოულოდნელად საპატიო ტყვეობაში აღმოჩნდა.
ექვსი თვის განმავლობაში ახალგაზრდა მეფესა და მოხუც კათალიკოსს შორის მუდმივი და ფარული ბრძოლა იყო.
როდესაც მეფემ ჯავშნების წრთობა და საომარი მზადება დაიწყო, მელქისედეკი ღამეებს ლოცვაში ათევდა.
ზვიად სპასალარი თავგამოდებით მოითხოვდა მამამზისთვის თავის მოკვეთას, ან თვალების დაწვას. ის ამბობდა, რომ ეს კიდევ ცოტაა, ზვიადს თავად უნდა წაეყვანა ჯარი, როგორც კი ზვავების საფრთხე გაივლიდა, ჭიაბერის, ტოხაისძისა და კოლონკელიძის თავები ძელებზე წამოეცვა, ქორსატეველას და კვეტარის ციხეები კი საძირკვლიანად დაენგრია.
კათალიკოსი გიორგის არწმუნებდა:
„უფლისგან არ არის ნაბრძანები მახვილის აღება. საჭიროა სახარებითა და პატიოსანი ჯვრით ვუჩვენოთ ჭეშმარიტი გზა განდგომილებს, რადგან ძელიცხოველის პატიოსანი ჯვარი საუკუნო სიცოცხლისკენ მიმყვანებელია და მისმა ძალამ უნდა გაანათოს მათი ბნელი გულები.“
გიორგი დიდად არ ენდობოდა ძელიცხოველის ჯვარს, მაგრამ კათალიკოსის რჩევისკენ უფრო იხრებოდა, რადგან ჭიაბერთან ომით ბიზანტიასთან ურთიერთობის გაფუჭებას ერიდებოდა. გარდა ამისა, მამამზის დიდი დამსახურება სამეფო ტახტის წინაშე, მისი თავგანწირული ბრძოლა დათვთან და ბოლოს მამამზის მშვენიერი გარეგნობა – ყოველივე ეს ერთად დაერთო და სტუმარმა მთებში ცოცხლად გაასწრო.
ზვიად სპასალარი მართლაც მორწმუნე იყო, მაგრამ ჯვრის ძალით დამარცხებული მტერი არსად ენახა ჯერ. ამიტომაც დაჟინებით ურჩევდა მეფეს: სანამ მამამზეს, ჭიაბერს და კოლონკელიძეს თავები მხრებზე ასხიათ, მშვიდობა არ დამყარდებაო. ტოხაისძეს კი კოჭის ძარღვები დავაჭრათ და ეს ეყოფაო სახლთუხუცესს.
იმ შაბათს კათალიკოსმა განზრახ გააგრძელა მწუხრის ლოცვა. მოსაბოდიშებელი მზად ჰქონდა: ბევრი აღაპი დაგვიგროვდა და მწუხრის შემდეგ გვიან მისვლას მოვერიდეო.
– V –