თავი XXXVIII
მარიამ დედოფლის აფხაზეთში დაყოვნებამ (დარჩენამ) და მელქისედეკ კათალიკოსის კლარჯეთში გამგზავრებამ სასახლეში ცხოვრება ძალიან სასიამოვნო გახადა.
ეზოსმოძღვარს (სასახლის მღვდელს) უცნაური სვირინგები (გამონაყარი) გამოაყარა ტანზე. არა მარტო მეფე, მთელი სასახლე, მთელი მცხეთა და უფლისციხე ამას ნატრობდა: „კეთრი (კანის მძიმე დაავადება) აღმოაჩნდეს ეზოსმოძღვარს, ეგებ და ამ სვირინგებს თან გადაჰყვესო (თან მოკვდეს) გულბოროტი (ბოროტი გულის მქონე) მღვდელი“.
გიორგი და გირშელი ხან უფლისციხეში ნადირობდნენ, ხანაც მცხეთაში იდუმალ (ფარულად) ქეიფობდნენ.
ნადიმებს (დიდ სუფრებს) ნადირობა მოჰყვებოდა ხოლმე. ნადირობას ისევ ნადიმი, ჯირითი (ცხენოსნური თამაში), ჰოროლის (შუბის მსგავსი იარაღი) ტყორცნა და ცხენბურთი.
ბოლოს მოაღწიეს (ჩამოვიდნენ) ცხრატბის ერისთავმა დაჩიმ და მისმა მეუღლემ რუსუდანმა.
ფანასკერტელის ასული (ქალიშვილი) დაქალებულიყო (გალამაზებულიყო, მომწიფებულიყო). მონაზვნური სიყვითლე უკვე გადასცლოდა სახიდან, მკერდი აბურცვოდა (გამოკვეთოდა), თეძოები დამრგვალებოდა. ვაჟკაცებს აგიჟებდა ბეჭედივით ვიწრო ტუჩპირის ზემოთ ოდნავ, ოდნავ შესამჩნევი ბუსუსები, ულვაშის მსგავსი.
ვნებიანად აფახულებდა (ახამხამებდა) გრძელწამწამიან თვალებს, ურიდოდ (თავისუფლად, უსირცხვილოდ) დადიოდა ქალაქში, თრიაქსა (ნარკოტიკს) სწევდა იდუმალ, კვიცივით უკან დასდევდა მეფე გიორგის.
გიორგი და გირშელი იოლად ათრობდნენ დაჩი ერისთავს, მორიგეობით დაათრევდნენ სანადიროდ მის ცოლს.
მცხეთელებმა ქალი გააშაირეს (დასცინეს).
„ცხრატბის ერისთავის მეუღლეს ცხრა ღამეც არ გაუთევია ქმართან“.
ქმრისთვის თვალის ასახვევად (მოსატყუებლად) ერისთავის ცოლი მუდამ ლოცულობდა. ქმარმა ის ხატებსა და ლოცვას მიანდო, თავად კი გირშელსა და გიორგის აეკიდა.
ღვინის სმაში მეფე და ერისთავი მას ჯაბნიდნენ (სჯობდნენ), სამაგიეროდ ჰოროლის ტყორცნაში ორივეს სჯობნიდა.
დაჩის სრულიადაც არ აწუხებდა თავისი დისწულის, შორენას მოსალოდნელი ქორწილის ამბავი.
სასახლის ჭორები წინასწარ გამოეკითხა, ყურმოკვრით (გაგონილით) გაეგო:
„მეფე გიორგის თვალი უჭირავს (მოსწონს) ყველისციხის პატრონის სასძლოზე (საქმროს ცოლზე)“.
ამიტომაც ურჩია დისწულს: „მე ისეთი ამბები მესმის, გათხოვებაზე ხელი აიღე სრულად, მონაზვნად აღიკვეცე (ბერად შედექი) მცხეთაში“.
სასახლეში სტუმრობის დროს დაჩი მიმინოების ლაზურად (ლაზების მეთოდით) გაწვრთნამ გაიტაცა. გულით ეწადა (ძალიან უნდოდა) თავის საერისთავოში შემოეღო ნადირობის ეს ახალი დარგი.
გვიან ღამემდე არ ცხრებოდა ციხეების ჩარდახებზე (აივნებზე) სტუმრების, სეფექალების (სამეფო ქალების), რაინდების ხარხარი და კისკისი.
უომრად (უომრად, მშვიდობიანად) მოწყენილი აზნაურები (თავადები) მოგროვდნენ მცხეთაში. უამრავი სიძვის (მეძავი) ქალიც თან ჩამოჰყვა საერისთავოებიდან მათ, მოხუცებული ერისთავების ახალგაზრდა ცოლები და აზნაურების ქვრივები.
ისინი კათალიკოსისგან კურთხევის მისაღებად ჩამოსულიყვნენ მცხეთაში. რაკი მელქისედეკი იქ არ დახვდათ, ბოლოს ბახუსისა (ღვინის ღმერთი) და აფროდიტეს (სიყვარულის ქალღმერთი) წყალობასაც დასჯერდნენ.
გიორგისა და გირშელის ყმაწვილურ (ახალგაზრდულ) გართობას ახლა ერთიც შეემატა.
ერთმა ინგილომ (ეთნიკური ჯგუფის წარმომადგენელმა) ჰერეთიდან მეფეს ორი ავაზა მოუყვანა.
სწორედ იმ დღეს გიორგიმ და გირშელმა სასახლის ბაღში მიმინოებისთვის პირველი ბავლი (სავარჯიშო) გაეგდოთ.
მეფემ კონსტანტინე არსაკიძე საგანგებოდ (განსაკუთრებით) მოიწვია: „ლაზურად უნდა გავაწვრთნევინოთ მიმინოები“.
„რა დროს ბავლია (ვარჯიშია)?“ – ფიქრობდა გულამრეზილი (გაბრაზებული, აღშფოთებული) კონსტანტინე. კლარჯეთიდან მობრუნებული მელქისედეკისთვის სვეტიცხოველი მოთავებული (დასრულებული) უნდა დაეხვედრებინა.
მელქისედეკი არტანუჯიდან ბიზანტიელ სტუმრებსაც ჩამოიყვანდა, რადგან რამდენიმე კვირის შემდეგ ტაძარი უნდა ეკურთხებინათ.
ესეც არ იყოს, ხუროთმოძღვარს (არქიტექტორს) აღარ მოსწონდა მეფის ბაზიერობა (ფრინველებზე ნადირობა), რადგან ასეა, დიდი ქმნილების შემოქმედს თავმოყვარეობაც ხანდახან მეფისაზე აღმატებული (უფრო მაღალი) შეუდგება ხოლმე.
ავაზების ჩამოყვანის ამბავი ელვასავით მოედო სასახლეს.
სასახლის ბაღში სტუმრები, სეფექალები და რაინდები მოგროვდნენ.
გიორგი და გირშელიც გამოჩნდნენ. ორივეს მარცხენა ხელზე ჯაჭვისფერი მიმინოები ესხდნენ, თავადაც ქვიშისფერი ჯაჭვი ეცვათ.
მეფემ თავისი მიმინო არსაკიძეს გადასცა, მიუახლოვდა ინგილოს და ეკითხება:
„როგორ დაიჭირე, ძია კაცო, ეს ავაზები?“
„ორმოს ამოვთხრით ხოლმე, მეფევ ბატონო, უკაცრიელ (უკაცო) მთებში. წვრილი წნელებით (მოქნილი ტოტებით) გადავხურავთ მას. ძაღლის ლეკვს ყურში გავუყრით ანკესს (კაუჭს), გრძელ საბელს (თოკს) მივაბამთ ზედ.
ეს საბელი მონადირეს უჭირავს ხელში. უშიშარ სახუნდარში (სამალავში) ჩასაფრებულს მახლობლად.
ეს ლეკვი მთელი ღამე ზის ორმოს თავზე, მეფევ ბატონო. სველი ნაჭრებით პირახვეული მონადირე სამალავიდან უთვალთვალებს.
ხანგამოშვებით (დროდადრო) გამოსწევს საბელს, ანკესი ააყვირებს ლეკვს. ძაღლის ხორცი ძალიან უყვარს ავაზას. სუნს აიღებს, ხმას შეიცნობს, მიწაზე გალურსული (მიწაზე მიკრული) მიეპარება, ერთბაშად (უცებ) კამარას გააკეთებს ჰაერში, ისკუპებს (ახტება), ზედ დააცხრება ლეკვს.
წნელები ვერ შეიმაგრებს (გაუძლებს) მხეცს და ორმოში ამოჰყოფს იგი თავს“.
„მერე?“ – ეკითხება მოუთმენლად გიორგი.
„მერე შევკოჭავთ (შევკრავთ), წავიყვანთ, თვალს ავუხვევთ, ვცემთ და ვაშიმშილებთ, ისევ ვაშიმშილებთ, ისევ ვცემთ“.
„ეგვიპტეში მახეებით იჭერენ ავაზას“, – შენიშნა ყველისციხის პატრონმა.
გირშელმა აიჩემა (მოითხოვა), ანჩაბაისძის ასული და ცოტა-ერისთავის დაჩის მეუღლე, რუსუდანი, გაგზავნეს შორენას მოსაყვანად.
მეფემ ფარსმანი ახმობინა (დაიბარა), როგორც ყოვლისმცოდნე და მჩხიბავი (მკითხავი).
ინგილო მიწაზე იჯდა, ცალ ხელში ორი საბელი ეჭირა, ცალშიაც შოლტი (მათრახი).
როცა გარსმოჯარულ (გარშემო შეკრებილ) უცხოებს ავაზები შეუღრენდნენ, შოლტს ატკაცუნებდა ისევე, როგორც ჩვენი მეურმე (მწყემსი) აშინებს ხოლმე კამეჩებს ტკაცანით.
სამეფო ბაღში ირანული ვარდები გაშლილიყო. ზოგი სისხლივით წითელი იყო, ზოგი ნუშის გულივით თეთრი, სხვები კი მოყვითალო – არა უბრალოდ ყვითელი, არამედ ძველი სპილოს ძვლისფერი.
ბაღში ყაყაჩოებიც ყვავილობდა, სუსამბარები და ნარგიზები, ასევე უამრავი სახეობის მიხაკი. მათი ფერების აღსაწერად ადამიანის სიტყვები არ ეყოფოდა.
იყო იისფერი, მზისფერი, სინგურისფერი (წითელი), ჟრუნი (მოწითალო-მოყვითალო), მოწითალო, მოლურჯო და სრულიად ლურჯი, კარაქისფერი და ხოხბის ყელისფერი. ასევე იყო ინდური ყვავილები, ფარშავანგის კუდივით მოხატული, სხვადასხვაგვარი.
ტალავერებზე გაშვებული იყო ხატაური გლიცინიები და სხვადასხვა ჯიშის ხვიარები (მცოცავი მცენარეები).
ერთ-ერთი ტალავერის ქვეშ სტუმრები შეკრებილიყვნენ: რაინდები, სეფექალები (სასახლის ქალბატონები), საერისთავოებიდან ჩამოსული ლამაზმანები.
აქ იყო თმოგვის ციხის პატრონის ერთადერთი ქალიშვილი, დედისიმედი. ის ლამაზი, მკერდსავსე ქალწული იყო, მშვილდივით მოხრილი წარბებით. მისი ხელები რძიარძიასავით თეთრი იყო, გრძელი თითებით – ზუსტად ისეთი, როგორსაც იმ დროის ფრესკების ოსტატები ანგელოზებს უხატავდნენ.
იქვე იყო შარვაშისძის უმცროსი ქალიშვილი, ხათუნა – ლურჯთვალება, ლელივით მოხდენილი ქალი.
ასევე თუთაი, ვარდანისძის ქვრივი, რომელიც პირველ ცოდვასავით მღელვარებას იწვევდა. ის ტანმორჩილი, მაგრამ მომხიბვლელი ქალი იყო.
აქ იყვნენ ერისთავის, გვარამ აბულელის სამივე ქალიშვილი: ერთი ქერა, ერთი შავგვრემანი და ერთიც, რომელსაც ყმაწვილკაცები „მზისსახიანს“ ეძახდნენ.
ულამაზეს სეფემოახლეთა წრეში ბრწყინავდა ცხვილოს ციხის პატრონის მეუღლე, ცოქალა. მას უნაკლოდ მშვენიერი სხეული ჰქონდა, მაგრამ თევზივით თვალები პატრონს უჭკუო გამომეტყველებას აძლევდა. ამიტომაც მეფე გიორგიმ ცოქალას „თევზისფერი ძროხა“ შეარქვა.
ის მკერდგათქვირული, მაღალთეძოიანი, ფაშფაშა ქალი იყო, გამომწვევი გარეგნობითა და საქციელით.
ცოქალას, ცხვილოს ციხის პატრონის მეუღლეს, მეორე სახელიც ჰქონდა – ეზოსმოძღვარმა ამბროსიმ მას „აპოკალიპსური მეძავი“ შეარქვა.
ცოქალა მეფის საკმაოდ შორეული ნათესავი იყო.
ასე ამბობდნენ: მისი „თევზისფერი ძროხა“ მეფის იდუმალი ხარჭააო.
საეჭვო იყო ის, რომ ცოქალა „სალოცავად“ მცხეთაში ზუსტად მაშინ ჩამოდიოდა, როცა დედოფალი მარიამი აფხაზეთში ან კლარჯეთში გაემგზავრებოდა მონასტრების მოსანახულებლად.
„თევზისფერ ძროხას“ თან ახლდა უფროსი ქალიშვილი, ნათია – ჯეირნის ნუკრივით მორცხვი, ახლად გაფურჩქნული ქალწული.
ნათიას დედის სხეული გამოჰყოლოდა, მაგრამ საფირონისფერი თვალები ჰქონდა.
ის ისე ნაზად აფახულებდა შავ და გრძელ წამწამებს, რომ იტყოდი, თითქოს მუქი პეპლები არხევდნენ ფრთებს მის თვალის უპეებზე.
„ამ გოგონას მთვრალი გამოხედვა აქვს, ამიტომაც მომწონსო“, – წამოსცდენია თრიაქით მთვრალ მეფე გიორგის ერთხელ.
ეზოსმოძღვარი და სასახლის სხვა ჭორიკანები ასე ფიქრობდნენ:
„თევზისფერი ძროხა“ მეფეს ხარჭად ჰყავდა. ცოქალას დედოფლობა უნდოდა, მაგრამ თვალებმა უღალატეს. ახლა კი ერისთავის ქალი თავისი ქალიშვილის, ნათიას ტახტზე აყვანას ცდილობსო.
როდესაც ლამაზმანების კრებულს პირმშვენიერი ანჩაბაისძის ქალი, „ულვაშიანი“ რუსუდანი – ცხრატბის ერისთავის მეუღლე და კოლონკელიძის ასული მიუახლოვდნენ, შორენამ ერთბაშად დაჩრდილა ყველა იქ მყოფი.
მეფეს კოლონკელიძის ასული ოდნავ ნაღვლიანი მოეჩვენა.
ის ეკბატანის ვარდივით ბრწყინავდა ულამაზეს ქალებსა და ყვავილებს შორის.
შორენა მიესალმა იქ მყოფებს, არც მეფისთვის, არც გირშელისთვის არ შეუხედავს. ზედაც არ შეუხედავს ზეზისა და ოქსინოს ჯუბაჩებში (სამოსი) გამოწყობილი რაინდებისთვის. კონსტანტინე არსაკიძეს შეხედა იდუმალად, რომელიც ბრწყინვალე, ჯავშნიან ვაჟკაცებს შორის აჩრდილივით იდგა.
უბრალო, ფხოვურ ჩოხაში (ეროვნული სამოსი) გამოწყობილი, ის არამიწიერ არსებას ჰგავდა ლოყებღაჟღაჟა, კურატივით (გასუქებული ხბო) ჩასუქებულ მამაკაცთა წრეში.
„თევზისფერმა ძროხამ“ ბოროტი მზერა მიაპყრო კოლონკელიძის ასულს, შემდეგ კი გიორგის შეხედა ფარულად.
მეფეს მღელვარება შეატყო.
არა მარტო ქალბატონები, არამედ რაინდებიც არ მიახლოებოდნენ ავაზებს ჯერ.
მამალი ავაზა იწვა, დედალი კი იდგა.
შორენას სახე გაუბრწყინდა. უშიშრად მიუახლოვდა დედალ ავაზას. ზუსტად ამ წუთში გიორგიმ თვალი შეავლო ქალსა და მხეცს.
რაღაც საერთო ჰქონდათ ამ ავაზასა და ამ ქალს.
არსაკიძე შეკრთა, არ ავნოსო ნადირმა შორენას.
დედალ ავაზას მოწითალო და მოყვითალო ზოლები გადასდიოდა თავიდან კუდის წვერამდე. მისი ტყავი წითლად და ყვითლად იყო მოხატული, ოქრომკედის დორივით (ქსოვილივით).
განსხვავება მხოლოდ ის იყო, რომ ბეწვის ფორეჯები (ლაქები) უფრო წვრილად იყო დაწინწკლული, ვიდრე ვეფხვის.
ყბები, მუცელი და ფეხების ქვედა ნაწილები ჩალისფერი ჰქონდა, კუდიც უფრო ჭრელჭრულა, ვიდრე მიწაზე მწოლიარე მამალ ავაზას. ფხოვური შიბებისდარ (შიბი - ნაქარგი) რკალებს მოთეთრო რგოლები ჰყოფდა, ასევე ჩალისფერ წვერამდე.
ორივეს ვეფხვისაზე უფრო წვრილი თვალები ჰქონდა. როცა მამალი ავაზაც წამოდგა, შორენამ შენიშნა: ორივე ძლიერკუნთოვან, მაღალ ფეხებზე იდგა.
ზურგზე ხელი გადაუსვა დედალ ავაზას. ავაზამ თვალები მოჭუტა და ისეთი კრუტუნი ამოუშვა, როგორიც კატას სჩვევია პატრონის კალთაში კომფორტულად ნებივრობისას.
რაინდები აღელდნენ, რადგან ქალმა გამბედაობით აჯობა მათ.
ახლა მეფეც მიუახლოვდა ავაზას. გაუხარდა, როცა არც მას შეუღრინეს მხეცებმა.
გიორგი თავის ძველ ავაზებს არ ენდობოდა.
ისინი ხუშტურიანები იყვნენ, ხანდახან მენადირეთუხუცესსა (მონადირეების უფროსი) და მონადირეებს არ იკარებდნენ.
გაჯიქდებოდნენ, გალიიდან ვეღარ გამოჰყავდათ, ცუდი კვება ჰქონდათ მუდამ ამრეზილებს.
ნადირობა რომ დამთავრდებოდა, თოკით უწევდათ მათი დაჭერა.
მენადირეთუხუცესი თავს იმართლებდა: ავაზები დაგვიბერდნენ, სიბერეში უხალისო ხდებიანო.
როცა ინგილომ ახალი ავაზები მოიყვანა, გიორგის უკვე გადაწყვეტილი ჰქონდა მენადირეთუხუცესის გადაყენება.
გიორგი ღელავდა, რადგან ფარსმან სპარსი არსად ჩანდა.
ეგებ ავად გახდაო ბერიკაცი, მაინცდამაინც დღეს.
არ კი იცოდა, რომ ფარსმანი განზრახ იგვიანებდა.
მას ხუროთმოძღვართუხუცესის (მთავარი ხუროთმოძღვარი) პატივი ჩამოართვეს, ახლა კი მენადირეთუხუცესობას ცდილობდა.
ფარსმანმა იცოდა: სასახლეში არავინ ჰყავდა გიორგის ავაზების გამწვრთნელი, ამიტომაც თავს იფასებდა.
ბოლოს, როგორც იქნა, მოვიდა ფარსმანი.
მეფეს თაყვანი სცა, სტუმრებს მიესალმა, თამამად მივიდა ავაზებთან.
მამალ ავაზას ყვრიმალები დაუსრისა, დედალს ზურგზე მოეფერა.
მეფეს მიუბრუნდა და მოახსენა:
„მეფევ ბატონო, ესენი სპარსული პალანგებია. ინდოელები მათ ჰონიგას ან კერკალს უწოდებენ, ეგვიპტელები კი გნოს“.
„თუ არ ვცდები, ინდოელები ჩიტასაც ეძახიან, არა?“ – ჩაურთო მეფემ.
„დიახ, ჩიტასაც იტყვიან. ავაზები მაინც მრავალგვარნი არიან...“
ფარსმანს ბევრი რამ ჰქონდა წაკითხული ამ მხეცების შესახებ არაბულად, მათი წვრთნის შესახებ კი მხოლოდ მცირედი სმენოდა ქაიროში. ამიტომაც შეეკითხა ინგილოს:
„ამ ავაზებით გინადირია, კაცო?“
„ჯეირნებზე მყოლია, ბატონო“.
„მშველზე?“
ინგილომ კეფა მოიფხანა, ყოყმანით უთხრა:
„მშველზე ჯერ არა, ბატონო“...
„ვინ გაწვრთნა ეს ავაზები, კაცო?“
„თვალახვეულ ავაზას ქალთან მივუსვამდი ხოლმე, ბატონო. მერე ქალი ყურში უყვიროდა ან ზღაპრებს უყვებოდა. ამგვარად მხეცს ადამიანის ხმას შეაჩვევდა“.
ფარსმანი მეფეს ღიმილით მიუბრუნდა.
„მეფევ ბატონო, ავაზა ერთადერთი ცხოველია, რომელიც ქალის ლაყბობას (ბევრ ლაპარაკს) დიდხანს უძლებს“.
ეს თქვა და ფარულად შეხედა ფანასკერტელის ქალსა და ცხვილოს ციხის პატრონის მეუღლეს.
„თევზისფერი ძროხა“ აღელდა. მას რატომღაც ქალების მოდგმის (წარმომავლობის) დამცველობა ჰქონდა ნაკისრი. მხარზე ხელი დაადო გიორგის, პირთან მიუტანა პირი და ჩურჩულით უთხრა:
„აქამდე რატომ არ ჩაგიძაღლებია (არ მოგიკლავს) ეს ენაჭარტალა (ბევრის მოლაპარაკე) ბებერი, გიორგი?“
ფანასკერტელის ქალმაც იწყინა, მაგრამ ის გაჩუმდა, რადგან მისი ქმარი დაჩი გვერდით ედგა და მის სიახლოვეს ფარსმანის ხსენებასაც ერიდებოდა.
მოხუცმა იგრძნო, რომ ეს ხუმრობა ცოტა უხეში გამოუვიდა. სხვა ქალბატონებსაც გაუღიმა, ისევ მეფეს გაუსწორა თვალი და დაამატა:
„ავაზა ქალივით გულბოროტია, ტანხატულა (ლამაზი ტანის) და პირმშვენიერი, ქალივით რბილი და თბილი.
კიდევ ერთი ქალური თვისება აქვს ამ ნადირს, მაგრამ მეშინია, ლამაზმანებმა არ გამიწყრნენ (არ გამიბრაზდნენ), ამიტომაც ამას სხვა დროს მოგახსენებთ, მეფევ ბატონო“.
გიორგიმ ისევ გაუღიმა ბერიკაცს, შემდეგ ყველის ციხის პატრონს მიუბრუნდა და უთხრა:
„შენ რას იტყვი, გირშელ, წავიყვანოთ ეს ავაზები სანადიროდ დღესვე?“
გირშელი დაფიქრდა.
ბოლოს მეფეს ეუბნება:
„მე მეშინია, გიორგი, არ გაგვექცნენ მიუჩვეველნი. მოდი, მოვიცადოთ, დავაკვირდეთ ერთი კვირა“.
ახლა გიორგიმ ინგილო დაკითხა.
„მე წამიყვანეთ, მეფევ ბატონო, თან, თავი მომჭერით, თუ ჩემს მიერ გაწვრთნილი ავაზები გაგვექცნენ“.
მაინც გირშელის ნათქვამი უფრო სარწმუნოდ (სანდოდ) მიიჩნია მეფემ.
* * * * * * *
იმ დღესვე შეუდგნენ მშველზე ნადირობის სამზადისს (მომზადებას).
გირშელი ამტკიცებდა: ურმით ტარება აბრაზებსო ავაზებს, ეგვიპტეში მონადირეებს ეს მხეცები ეტლით დაჰყავდათო.
უფლისციხის სასახლეში ძველი დროიდანვე იდო მწვანე ეტლი, რომელიც ბიზანტიის იმპერატორმა ბასილიმ ბაგრატ III-ს კურაპალატის (ბიზანტიის მაღალი ტიტული) ხარისხთან ერთად უბოძა (აჩუქა).
ეს ეტლი ისევე სძულდა გიორგის, როგორც ბიზანტიის იმპერატორის ხსენება.
ახალგაზრდობაში მეფე ამ ეტლით სანადირო ძაღლებს დაატარებდა. ბოლოს მელქისედეკი შეეკამათა და უთხრა, რომ პატივი უნდა ეცა ქრისტიან კეისრისთვის. თუ თვითონ არ ჩაჯდებოდა კურაპალატის (იმპერატორის) ეტლში, ძაღლებს მაინც ნუ ჩასვამდა შიგნით. ახლა მეფემ სწორედ ეს მწვანე ეტლი მოატანინა. წესისამებრ, ავაზებს თვალები წითელი აბრეშუმით აუხვიეს და ეტლში ჩასვეს. მონადირეები შეშინდნენ, ამიტომ უშიშარაისძემ იკისრა მათ გვერდით ჯდომა. მონადირეთა სიხარულს მხოლოდ ერთი უსიამო ამბავი ჩრდილავდა: სწორედ წინა ღამით ინგილოს საშინელი სიცხე წამოუვიდა. შორენას ძალიან უნდოდა ამჯერად სანადიროდ წასვლა. მან არსაკიძეს სთხოვა, რომ აუცილებლად უნდა წამოსულიყო მშველზე სანადიროდ. თანაც დაამატა, რომ მეფე გიორგიმ სთხოვა, ლაზურად გაწვრთნილი მიმინოებიც თან წამოეყვანა. თავდაპირველად მეფის ხუროთმოძღვარი უარზე იდგა. ის ამბობდა: დღეს თუ ხვალ ტაძარი უნდა დავამთავრო, სანადიროდ სად მცალიაო? გარდა ამისა, მე არ შემიძლია მლიქვნელისა და კარისკაცის მოვალეობა ოსტატის საქმესთან შევათავსო. თუ ხუროთმოძღვრის თანამდებობა ბაზიერთუხუცესობასაც (მეფის მიმინოების ზედამხედველობა) მოასწავებს, მაშინ იმ ტაძარს დავამთავრებ და ისევ უბრალო კირითხურო (მშენებელი) გავხდები. არსაკიძე ხედავდა, რომ მიმინოების ლაზურად გაწვრთნამ ცუდ საქმეს გადაჰკიდა. სხვა გზა აღარ იყო და ბოლოს დაუთმო შორენას. განთიადისას მცხეთიდან გავიდნენ მეფე და მისი ამალა, რაინდები, სეფექალები (მეფის კარზე მყოფი ქალები) და სტუმრები. მწვანე ეტლში უშიშარაისძე იჯდა, გვერდით ორი თვალახვეული ავაზა ჰყავდა და მათი საბელები ხელში ეჭირა. მწვანე ეტლი ყვავილებითა და მანეულის (ველური ვაშლის) ტოტებით იყო მორთული. მეფე გიორგი, გირშელი, განმგეთუხუცესი (მთავარი მმართველი), შორენა, არსაკიძე, ცხრატბის ერისთავი დაჩი და მისი მეუღლე რუსუდანი, „თევზისფერი ძროხა“, მისი საფირონისთვალებიანი ასული და ფარსმან სპარსი ეტლს უკან მიჰყვებოდნენ. ფარსმანი სულ დეზს უშენდა აფხაზურ სატალახო (სატალახოდ გამოსადეგ) ცხენს, რადგან მუდამ მეფის გვერდით უნდოდა სვლა, რათა ავაზების გამო საუბრით როგორმე ახალი თანამდებობა ჩაეგდო ხელში. ხან მეფეს ეპირფერებოდა გზადაგზა, ხანაც საინგილოდან მოყვანილ ავაზებს აქებდა. სამი ერისთავი და შვიდი თოროსანი (აბჯროსანი) რაინდი მათ შორიახლოს არაბულ იაბოებს (პატარა, გამძლე ცხენებს) აჭენებდნენ. სულ ბოლოს, ღვინის რუმბებითა (დიდი კასრებით) და ხორაგეულით (საკვებით) დატვირთულ ურმებს ცხენდაცხენ (ცხენზე ამხედრებულნი) მოჰყვებოდნენ მენადირეთუხუცესი (მთავარი მონადირე), მერემეთუხუცესი (მთავარი მერემე, ცხენების მომვლელი), ათი მონადირე, სამი ბაზიერი (მიმინოებით მონადირე) და ესტატე. სწორედ ამ ბაზიერებს მიჰყავდათ აბრეშუმის „პერანგში“ შეფუთული, ლაზურად გაწვრთნილი მიმინოები: ერთი მეფისა, ერთი შორენასა და ერთიც გირშელისათვის. მეფე გიორგი შესანიშნავ გუნებაზე იყო. დაუცხრომლად აჭენებდა თავის ოქროსფერ ულაყს. ის ძალიან კმაყოფილი იყო იმითაც, რომ კიდევ ერთხელ მოახერხა საქვეყნოდ (ყველას დასანახად) გაპამპულება (თავის მოწონება) კეისრის მიერ ნაჩუქარი მწვანე ეტლით. გირშელსა და მის საცოლეს მიუბრუნდა და ეუბნება: როგორც ვატყობ, კეისრისეულ მწვანე ეტლს ზედმეტი პატივი მოსდის. აქამდე ბაზიერი ესტატე ძაღლებს სვამდა შიგნით, ახლა კი მეფური სისხლის ნადირები მგზავრობენ ამ ეტლით. შენ ხომ იცი, გირშელ, ბასილი კეისარს მიკიტნის (მეფუნდუკის) სისხლი უდუღს ძარღვებში?! გირშელმა გაიღიმა და თავის საცოლეს გადახედა. შორენას ცხენოსნობაც უხდებოდა. ფარსმან სპარსი უკვე დაეწია მეფეს და უკითხავად ჩაერთო საუბარში: დიახაც, მეფური სისხლისაა, მეფევ ბატონო, ავაზა. უფრო მეტს მოგახსენებთ, ის ბახუსის დედამძუძედ ითვლება, ასეთია ბერძნული გადმოცემა: ძუ ავაზა აწოვებდა ძუძუს ბახუსს, ზევესისა და ზემელეს ძეს. მეფე გიორგი ისევ შორენას ესაუბრებოდა მწვანე ეტლისა და ბასილი კეისრის გამო, ამიტომ ფარსმანის ნათქვამი არც კი გაუგონია. ფარსმანმა მიმოიხედა, „თევზისფერი ძროხა“ შერჩა ხელში (ანუ მხოლოდ მას შეეძლო დალაპარაკებოდა). რადგან ისიც მეფე გიორგის გვერდით სვლას ცდილობდა, მაგრამ ცხენოსნობაში გამოუცდელ ცოქალას (მოუხერხებელს) წესისამებრ ვერ წარემართა თავისი თექური იაბო. ამიტომ ფარსმანმა მეფისათვის სათქმელი მას უამბო. არც „თევზისფერ ძროხას“ გაუგონია მისი ნათქვამი. ის შურისგან გაბრაზებული იყო, რადგან ხედავდა, რომ მეფე გიორგი არც მას და არც საფირონისთვალებიან ნათიას ყურადღებას არ აქცევდა, გზადაგზა შ