prep.ge

სტუმრის რეჟიმი · საგამოცდო საკითხავი

დიდოსტატის მარჯვენა — თავი XXVI შინაარსი და გამარტივებული ტექსტი

კონსტანტინე გამსახურდია · პროზა

გამარტივებული სასწავლო გადმოცემა · AI-ის დახმარებით

თავი XXVI

– XXVI –

როცა მეფემ წვერი ინით შეიღება, გირშელი გაოცებული მიაშტერდა. „იცი, გიორგი, უცნაურად მაგონებ ალ-ჰაქიმს. სწორედ ასეთი წითური წვერი ჰქონდა ხალიფას. სარკინოზებს მისი ნამდვილი ძმა ეგონები“. „მამაჩემი კეისარს სარკინოზებთან ომებში ეხმარებოდა. ბაგრატ კურაპალატი ქალების მოყვარული ყოფილა. ვინ იცის, იქნებ ხალიფას დედას გადააწყდა სადმე“. გირშელმა გაიღიმა. „დამავიწყდა შენთვის მეთქვა: სწორედ იმ ღამეს, როცა გულიამები დავხოცეთ, ხალიფი ალ-ჰაქიმი სასეირნოდ წასულა და უკვალოდ დაკარგულა“. გიორგი გაოცდა და გირშელმა დაამატა: „ასე რომ, შენ შეგიძლია სარკინოზების ღმერთად გამოაცხადო თავი“. იცინოდნენ და არაგვს ზემოთ მიჰყვებოდნენ. „ღმერთი არ გაგიწყრეს, გირშელ, არავისთან წამოგცდეს, თორემ ამასაც მკრეხელობად ჩამომართმევს კათალიკოსი“. ცოტა ხანს შეჩერდნენ. გაშმაგებული მდინარე ღრიალებდა, მოჰქონდა სოჭის ძელები, ყინულის ნატეხები და დამხრჩვალი ცხენები. წყალს უღლიანი კამეჩები წაეღო. საწყლებს მხოლოდ თავ-კისერი უჩანდათ, საცოდავად ყოყინებდნენ და ნაპირისკენ იყურებოდნენ. ერთი წყვილი კამეჩი იბრძოდა, ერთი უღელს მაღლა ისროდა, მეორეს კი წყალში ძირავდა. არაგვს დაუღლავი კამეჩები მოჰქონდა, საწყლები მორიგეობით ყვინთავდნენ. „ასე გადაჰკიდებს ხანდახან ბედი ორ კაცს ერთ უღელზე“. ეს თქვა გიორგიმ და გირშელმა უპასუხა: „ან ერთს დაახრჩობს, ან მეორეს ბოლოს“. „შესაძლოა, ორივეს ერთად მოკლავს“. ვიღაც ბიჭები გაშიშვლდნენ მდინარის პირას, ქვიშაზე, და ცურვით გაეკიდნენ წყალწაღებულ პირუტყვებს. „ბავშვობაში მე და შენც გადაგვილახავს ასეთ დროს არაგვი. ბიჭი ხარ და ახლა გადაცურავ“. ეუბნება გირშელი დეიდაშვილს. გიორგის გაახსენდა ბავშვობის მეგობართან მუდმივი ჯიბრი. „რატომაც არა? შენ თუ მტკვარი გადაცურე გუშინწინ, ნუთუ მე არაგვს ვერ მოვერევი?“ „უნდა გითხრა, მტკვარი არ ყოფილა ასე ადიდებული იმ ღამეს“. ცოტა ხნის შემდეგ ამბობს: „ჩვენ ორივეს გვჯობნიდა ერთი უბრალო კაცი“. „რომელი?“ „დრუიძე?“ „არა, გაბოი, მგონი. რა გვარი იყო გაბოი?“ „გაბოი კოხრიჭისძეა. სწორედ მის სახლში მივდივართ“. ეს თქვა გიორგიმ და ისევ არაგვს შეხედა. ბიჭები კამეჩებს მისდევდნენ. გაუხარდა, რადგან გიორგის კამეჩები უყვარდა. ყოველთვის უკვირდა: რატომ ყოყინებს ასე ნაღვლიანად ასეთი ძლიერი ცხოველი? ახლაც ეს უთხრა მეგობარს. „შენ რა გგონია, – ამბობს გირშელი, – ძლიერს უფრო მეტად უჭირს ამქვეყნად. ამიტომაც ლომები, ვეფხვები და ავაზები ყოველთვის დაღრენილები დადიან, ხოლო თრითინები, თაგვები და ციყვები ყოველთვის მხიარულად დაცუნცულობენ. არაბეთში მომისმენია ლომების ღრიალი. გადიან უდაბნოში, შემზარავად ღრიალებენ, ამაზრზენია მათი უცნაური გლოვა“. ორივე ჩუმად მიჰყვებოდა ნაპირს. გირშელი ერთ ბანიან სახლს მიაჩერდა. „გახსოვს, გიორგი, აღდგომა კვირას რომ გავეპარეთ აღმზრდელს? ვიღაც ლოთებმა ღვინო დაგვალევინეს, ერთი კუზიანი აგვეკვიატა. იმ სახლის სარდაფში ჩაგვიყვანა, მეძავებთან. გამოგვყვნენ მოხუცი კაცები: „თქვენ რა გინდათ მეძავებთან, ბავშვებო?“ დაგვიყვირეს. დარცხვენილები გამოვიპარეთ“. გიორგის ამის გაგონებაზე გულიანად გაეცინა. იმ სახლის ბანზე ახლაც ქალები ისხდნენ. ისინი ადიდებულ არაგვს დასცქეროდნენ. ვიღაც ბიჭებს ბადე ამოჰქონდათ წყლიდან. გიორგი და გირშელი კლდის პირას დადგნენ. მებადურმა ბადე გაშალა თუ არა, ორაგულები, ციმორები და კალმახები აცეკვდნენ ქვიშაზე. „თევზი გაგვიზიარეთო“, – გადასძახეს გოგონებმა ბიჭებს. გირშელი გზადაგზა ათვალიერებდა ქუჩებს, უთვალთვალებდა ბაღებსა და სახურავებს. ზედიზედ იხსენებდა ბავშვობას: მამლების, ვერძების ბრძოლას, ბერიკობასა და ჭონას. მთვარიან ღამეში სასახლიდან გაპარვას, აღმზრდელის ბუზღუნსა და არაგვში თევზაობას. ოჩხის ამოღებას, ჩანგლების სროლას, თოვლის კოშკების აგებას და მათ დანგრევას. ამ საუბარში გართულნი მივიდნენ მთავართა სანათლო უბანში. როცა ხურსისეულ სასახლემდე მიაღწიეს, გირშელი ბავშვივით ატყდა: „მაინც უბრალო ხალხს ვგავართ, მოდი, სასახლის ეზოში შევიჭყიტოთ, ფხოველი ქალები მაინც დავლანდოთ შორიდან“. გიორგიც გააყმაწვილა ბავშვობის ტკბილმა მოგონებებმა. თავადაც უნდოდა ასეთი რამ გაეკეთებინა, მაგრამ ეს არ უნდოდა გირშელის თანხლებით ექნა. სტუმარი მაინც არ იშლიდა თავისას. „თვალის მოკვრით მაინც ვნახო შორენა“. გიორგი დაფიქრდა: „ვაითუ სხვანაირად ახსნას“. ხურსისეული სასახლის ბაღში შეიყვანა გირშელი. აივანზე ბნელოდა. გულით უნდოდა, არავინ დახვედროდათ შინ. ძაღლები მოულოდნელად აყეფდნენ. ფხოველი ქალი გამოეგება ხილნარში შესულებს. ის ტანმორჩილი და ნაყვავილევი იყო. „მშვიდობიანი საღამო“, – შეაგება სტუმრებს. შორენა იკითხეს. ქალი შეკრთა. „ათანასე ბერმა წაიყვანა სალოცავად ზედაზენს შორენა და მისი მოახლეები. ვარდისახარიღა დარჩა შინ, რადგან იმ დღეს შეუძლოდ იყო. ვარდისახარს ვუხმობ, თუ გნებავთ“. ამას ამბობდა ჩოფურა ქალი. ვარდისახარის ნახვა არავის უნდოდა, ამიტომაც მოულოდნელად უკან გაბრუნდნენ. ფხოველი ქალი არ მოეშვა: „რომელი სოფლისანი ხართ, ან ეს გვარქვით, რატომ იკითხეთ ჩვენი პატრონი?“ „კლარჯეთელი მწირი ბერები ვართ, კოლონკელიძის ძველი ნაცნობები“. „მაშ მოიცადეთ, სადაცაა მოვლენ“, – ემუდარა ფხოველი ქალი. „ცოტა ხნის შემდეგ ისევ გამოგივლით“, – დაუბარა გიორგიმ და ქუჩისკენ გადაუხვიეს. როცა სამეფო საჯინიბოს ჩაუარეს, გირშელმა აიჩემა: „შენი კვიცების ქება გამიგია, მაჩვენე ახლა“. თავლაში შესვლისთანავე ის სუნი ეცათ, რომელიც ცხენის მოყვარულებს არ სძულთ ხოლმე. პატრონის დანახვაზე საომარმა ცხენებმა ჭიხვინი მორთეს. გიორგის განუზომლად უყვარდა ისინი. ისინი ბევრ ტკივილს უძლებდნენ, მრავალი ომის თანამონაწილენი იყვნენ. ეს ცხენებიც ისევე დაჩეხილები იყვნენ, როგორც მათი პატრონის ჯერ კიდევ ახალგაზრდა სხეული. ხუმრობით იტყოდა ხოლმე გიორგი: „ეს კარგი, ჩვენ, ადამიანები, რომ ვხოცავთ ერთმანეთს, მაგრამ ამ საცოდავ პირუტყვებს რას ვუმართლებთ, ნეტავ?“ სათითაოდ მიუახლოვდა თითოეულს, ეფერებოდა, ყურებზე, საოლავებზე ხელს უსვამდა, თვალებს უკოცნიდა, საალერსო სახელებს ეუბნებოდა სათითაოდ. ეს მშვენიერი, ერთგული ცხენებიც იფერებდნენ ალერსს, ხვიხვინებდნენ, ფრუტუნებდნენ, ალერსიანად თავს უქნევდნენ პატრონს. სტუმარს ეუბნება გიორგი: „შენ გეტყვი, გირშელ, ხვალ რომ ტახტიდან გადამაგდოთ ერისთავებმა, მეჯინიბედ დავდგები უთუოდ, ცხენებს მოვუვლი და ეს მომგვრიდა უდიდეს ბედნიერებას“. ყველისციხის პატრონი აღტაცებული შესცქეროდა ნაომარ იაბოებს, მკერდდაჩეხილ ულაყებს, არაბულ კვიცებსა და თექურ ჭაკებს. ბავშვობის მეგობარს მიუბრუნდა: „იცი, გიორგი, ომში ცხენები მეცოდება ყველაზე მეტად. მრავალჯერ მინატრია: ოღონდ ცხენს ნუ გამომიკლავენ ბრძოლაში და მე მზად ვარ, თავად შევუშვირო მტრის ისარს მკერდი. როცა ქაჩაბურაისძე მტკვარმა წაიღო, ცხენი შემეცოდა და ამიტომაც არ დავიზოგე თავი. მეჯინიბეს მივუგდე ჩემი ცხენი, მხარულით გავყევი მეაბჯრეს“. საჯინიბოს ეზო გადაიარეს. გაბოის სახლში ჭაღი ბჟუტავდა. ეს იყო ჩვეულებრივი სოფლის დარბაზი, რომლის უზარმაზარ დედაბოძზე იყო დაყრდნობილი სახურავი. სხვენზე ჩაჩხები ეკიდა, სულ ჭვარტლში გამურული. გაბოი აფაცურდა. შუა ცეცხლზე ჯაჭვი იყო ჩამოშვებული. ზედ ბატი ეკიდა. ქალი კერას უჯდა. ბატი ტრიალებდა, ძირს დადგმულ ტაფაზე ცხიმი იღვრებოდა. ქალი ფრთას ცრემლში აწობდა და ისევ ბატს უსვამდა. ქოხში სასიამოვნო სუნი იდგა. გირშელსა და გიორგის ნერწყვი მოადგათ. ერთადერთი უცხო დახვდათ იქ – უნდილაისძე, ჯავახელი მეცხვარე. „აბა თუ იცნობთ ჩემს სტუმარს?“ – ეუბნება გიორგი ბავშვობის მეგობრებს. ვერც გაბრიელმა, ვერც ქიტესამ და ვერც ესტატემ ვერ იცნეს სტუმარი. მეფეს არ უნდოდა, რომ მეცხვარეს გირშელის ვინაობა გაეგო, ამიტომაც ეუბნება დამხვდურთ:

„კარგი, ჯერ დასხედით, ღვინო დაგვალევინეთ და მერე გაგაცნობთ ამ ვაჟკაცის ვინაობას,“ — თქვა ერთ-ერთმა. გაბოი სხვენზე ავიდა და სამი წლის დუმა (თევზი) ჩამოიტანა.

ირგვლივ უცნაური სიღარიბე იყო. კედლებზე ჯვალოს (უხეში ქსოვილის) ძონძები (დახეული ნაჭრები) ეკიდა, კუთხეში დახეული ბალიშები და ლეიბები ეყარა, საწოლის წინ სამი აკვანი იდგა და ბავშვები საცოდავად ტიროდნენ.

პატარა ბიჭუნა უმწეოდ ტიროდა, მერე სლოკინი აუვარდა, ხველა დაეწყო და ყვინჩილასავით (წყლის ფრინველივით) ხმამაღლა ყვიროდა.

ქალები სუფრის გაშლით იყვნენ დაკავებულნი, ბავშვებისთვის არავის ეცალა.

გიორგი მივიდა და დაუყვავა (მოეფერა) პატარას. საჩვენებელი თითი ნიკაპზე დაადო და ეუბნება: „ალალი, ალალი!“ (დამშვიდების სიტყვა).

დუმა ქვაბში ჩააგდეს და სტუმრებს ლოქო მოართვეს. დამშეულ გირშელს ქინძის სუნი ეცა და მადა კიდევ უფრო გაეხსნა.

გიორგი თვითონ მიუჯდა კერას. დედაკაცს ფრთა გამოართვა. თვითონ აწობდა (ასველებდა) ცხიმში და ნელ-ნელა ჯაჭვზე დაკიდებულ ბატს უსვამდა.

„რამდენი შვილი გყავს, ქალო?“ — ეკითხება გიორგი ქალს.

„მე? მე ორი.“

„ტყუპები?“

„ტყუპები,“ — უპასუხა ქალმა დარცხვენით.

„გაგიზარდოს, გაგიზარდოს, ქალო.“

გიორგიმ ისევ ჩააწო ფრთა ტაფაში, ბატს წასცხო (წაუსვა) კვლავ და ეკითხება ქალს: „ეს მესამე ვისია, ქალო?“

„ჩემი და სტუმრადაა ჩვენთან, იმისია ის პატარა, ყივანა ხველა (მძიმე ხველა) შეეყარა საწყალს.“

გირშელი ხარბად ჭამდა ლოქოს, ესტატეს კი სავსე ხელადები (ღვინის ჭურჭელი) მოჰქონდა ჭურიდან.

„ერთ ძმაკაცთან ვიყავი სადილად დღეს, მშიერი დამტოვა იმ ოჯახქორმა (ოჯახის მოყვარულმა, ანუ მასპინძელმა).“ — თქვა გირშელმა, ლავაში ნიჩაბივით ხელით დაახვია, წვენში ჩააწო და პირში ჩაიბღუჯა (ჩაიდო).

სველი ხელადების დანახვისას გიორგის ღვინო მოსწყურდა. გირშელმა მორიგი ჯამი გადასცა ესტატეს და ეუბნება: „ჩვენი გლახუნა (გიორგი) ვადღეგრძელოთ ამ ჯამით.“

გიორგიმ სასმისი გამოართვა მეგობარს. ზეასწია (აწია) და ამბობს: „ჯერ ჩემი სტუმარი მიდღეგრძელეთ, იკუნკელისძე.“

გირშელმა გაიღიმა და არაფერი თქვა.

„ეგ კაცი ცოლის შესართავადაა მცხეთას ჩამოსული, ადიდებული მტკვარი გადაულახავს. ვაჟკაცთა წესია ასეთი: გულისმიჯნურისთვის (საყვარელი ქალისთვის) არ დარიდება (არ ერიდება) საფრთხისა.“

გლახუნამ თვალი მოავლო მიწურს (მიწისქვეშა სახლს), როცა დარწმუნდა, რომ ქალები წასულები იყვნენ, თქვა: „არა, გატყუებთ, ბიჭებო, მას ერთი სიძვის (მეძავი) ქალი ჰყავს მცხეთაში, ამიტომაც გაუწირავს (გაურისკავს) თავი.“

გაბომ შენიშნა, რომ გლახუნა ღვინის სმაში ეჯიბრებოდა უცხოს. ამიტომაც უჩურჩულა ესტატეს: „ცოტა არაყი ჩაუსხიო მაგ გოლიათს (დიდ კაცს) ყანწში, თორემ დაგვათრობსო ყველას.“

გიორგის მიუბრუნდა შემდეგ ამისა: „საჭმელს მიეძალე (ბევრი ჭამე), გლახუნა, თორემ ეგ ღვინო მატყუარაა, იცოდე.“

გლახუნამ ბარკალი აგლიჯა (მოგლიჯა) ბატს. გირშელი უხმოდ ჭამდა, ნადირისებრი (მხეცის მსგავსი) კბილებით გლეჯდა ხორცს, ძვლებს ხრავდა, ცხიმში ამოსვრილ ხელებს ილოკავდა.

მადიანად შეექცეოდნენ (ჭამდნენ) მდაბიორებიც (უბრალო ხალხიც). ამათ შემყურეს (რომ უყურებდა) გლახუნასაც მოეცა მადა.

როცა მეინახეთა (სუფრის წევრების) და ოჯახის წევრთა სადღეგრძელოები დამთავრდა, უნდილაისძეს გადახედა გიორგიმ. როცა დარწმუნდა, რომ ის უკვე ამ სოფელში აღარ იყო (ანუ გონებადაკარგული იყო), მოზვრის (ხბოს) ყანწი ზეასწია და ამბობს: „ერთი სადღეგრძელო მეც მათქმევინეთ, კაცნო, ხომ გახსოვთ ჩვენი ბავშვობის მეგობარი, დედაჩემის დისშვილი – გირშელი.“

„როგორ არ გვახსოვს, გლახუნავ, გვითევზავნია არაგვში მასთან,“ — მიაძახეს სამივემ.

„ჰოდა... სარკინოზებს (არაბებს) გამოჰქცევია, ყველისციხეში ჩასულა აღდგომა დღეს. ვადღეგრძელოთ, ბიჭებო, გირშელი. გეხსოვნებათ (გემახსოვრებათ), ალბათ, ღვინის სმაში გვეჯიბრებოდა ოდესღაც (ერთ დროს). აქა გვყავდეს (აქ რომ გვყავდეს), ვუჩვენებდით სეირს (გავართობდით).“

„ჰაი, ჰაი, აქა გვყავდეს ნეტა!“ — როხროხებს (ხმამაღლა იცინის) გაბოი.

გირშელმა ნადირისებრი ღოჯები (კბილები) გამოაჩინა, ყანწი დასცალა და ბატის კურტუმს (კუდს) დაუწყო ღრღნა. ერთ წუთში სახე აელეწა (შეეცვალა), უცნაური რყევა (ცახცახი) იგრძნო, ჯამში ჩააგდო ცხიმიანი ხორცი. გული აერია, მაგრამ თავი შეიკავა, ორივე მკლავით მუხლის თავს მოეჭიდა.

გაბრიელმა ჯიხვი (ყანწი) კიდემდის (პირამდე) გაავსო. „წესისამებრ (წესის მიხედვით) ვადღეგრძელოთო მეფე გიორგი.“

ჩამოიარა ჯიხვმაც (ყანწმაც). უხმოდ ჭამას შეუდგნენ მეინახენი კვლავ.

ესტატემ ესა თქვა მხოლოდ: „რასა სჭამს ნეტავ ის საწყალი მეფე გიორგი ახლა?“

„სამი წლის დუმას შეექცევა (ჭამს) ალბათ ჩვენსავით, ირმის მწვადები გამოულეველიაო (არასოდეს არ თავდება) სასახლეში თურმე,“ — გაიხუმრა უნდილაისძემ.

მეფე გიორგი მართლაც ჭამდა სამი წლის დუმას იმ წუთში. გაეცინა. პეშვით (ხელისგულით) მოიწმინდა ულვაშიდან ცხიმი.

გიორგის შეეშინდა, ჩემი ვინაობა არ შეიცნოსო (არ გაიგოს) მეცხვარემ. წამუყო (ანიშნა) გაბრიელს: „კიდევ ატაკეო (მიეცი) მოზვრის ყანწი უნდილაისძეს.“

თამადამ (სუფრის თავკაცმა) ყანწი კიდემდის გაავსო. „შენი ცოლ-შვილის სადღეგრძელოსა ვსვამთო.“

მუხრანულმა (ღვინომ) ჯავახელს წელი მოსტეხა (ძალიან დაათრო). თავი ჩაჰკიდა (დახარა) და დაიწყო თვლემა (ძილი).

გირშელსაც ძლიერ მოეკიდა (მოერია) ღვინო. როგორც ყველაფერში, სმაშიაც ეჯიბრებოდა თავის ნათესავს. გამწედ (ძალიან) სვამდა თვითონ, გიორგის მიერ დაცლილ ყანწებსა და ჯამებს უთვალთვალებდა თანაც.

„ჩემთან ჯიბრი (შეჯიბრი) გადაგიტანს (მოგერევა), იკუნკელისძევ,“ — მიაძახა გლახუნამ, სულმოუთქმელად (სწრაფად, ერთ ყლუპად) გამოსცალა უზარმაზარი ჯამი და ისევ გირშელს გადაულოცა (გადასცა).

გირშელმა მიამიტად (უბრალოდ) შესცინა.

ქიტესა, ესტატე და გაბოი გაოცებულნი იყვნენ. არასოდეს ენახათ, მეფეს ასე ხალისიანად (მხიარულად) რომ ესვა.

გირშელმა თრობა (დათრობა) იგრძნო უკვე. აუხირდა (შეეკამათა) გიორგის: „დღეს ეს ვიკმაროთ, წამო, ხურსისეულ სასახლეში შევიჭვრიტოთო (შევხედოთ).“

გიორგიმ იცოდა: სმა რომ შეეწყვიტათ, გირშელი უთუოდ (აუცილებლად) წაათრევდა ფხოველი ქალების სანახავად მასაც. მთვრალი სასძლოს (საპატარძლოს) დანახვაზე თავს ვერ შეიკავებდა, მთელი ქვეყანა გაიგებდა ამ ამბავს. გიორგიმ ანიშნა გაბრიელს, რომ როგორმე გაეგრძელებინა სმა.

მიცვალებულთა შენდობანი (მიცვალებულთა მოსახსენიებელი სადღეგრძელოები) დამთავრდა. ომებში დახოცილი მეგობრები გაიხსენეს. ადგილის დედაც (ადგილის მფარველი ანგელოზი) ადღეგრძელეს ბოლოს.

წამოდგა ძველი მონადირე, ესტატე. „ეს ღმერთმა გაუმარჯოს იმ მამალ ორაგულს, აღმა (დინების საწინააღმდეგოდ) რომ მიჰყვება ამაღამ არაგვს, უფსკრულებში (ღრმა ადგილებში) დაეძებდეს თავის დედალს, ვაჟკაცურად მიარღვევდეს ტალღებს, რათა გუდამაყარში წამოეწიოს და მისწვდეს (მიაღწიოს) საწადელს (სურვილს).“

გიორგის გულზე ეცა ეს სადღეგრძელო. ამ ორაგულმა რატომღაც გირშელი მოაგონა (გაახსენა). ბრაზი წაეკიდა, მაგრამ დადუმდა.

მოზვრის ყანწმა ჩამოიარა კვლავ. გიორგიმ გირშელს სასმისი ჩამოართვა, ცერის ფრჩხილზე დააპირქვავა (დაასხა, შეამოწმა).

ახლა ქიტესამ აიღო ყანწი. „ეს ღმერთმა გაუმარჯოს იმ ფურირემს (მდედრ ირემს), რომელიც საჩიხეში (სანადირო ადგილას) ჰყავს დამწყვდეული მეფე გიორგის, მყვირალობის დრო (შეწყვილების პერიოდი) მოდგება თუ არა, აბღავლდება (ხმამაღლა იყვირებს) და ეძახის გულის სწორს (საყვარელს).“

ამ სადღეგრძელომ გირშელს ნებიერა გაახსენა, ხოლო ნებიერამ — შორენა. მხარზე დაეყრდნო თავის ნათესავს და უჩურჩულა: „თუ შენ არ წამოხვალ ახლავე, მე წავალ და ვინახულებო ფხოველ ქალებს.“

იჭვნეულობა (ეჭვიანობა) გულზე წაეკიდა გიორგის. „ცოტა მადროვე, წამოვალო ახლავე.“ — თქვა მან, ჯიხვი კიდემდის გაავსო, ხელში აიღო და ამბობს: „ეს ღმერთმა გაუმარჯოს იმ ხარირემს (მამალ ირემს), რომელიც საფურცლეს ტყეში დასდევდეს ამ წუთში თავის ფურს და სხვა ხარი თუ შეეზიარა (მიუახლოვდა), რქებით გამოფატრავს (გამოუღებს შიგნეულობას) მეტოქეს.“

ხარირემის სადღეგრძელომ გირშელი წააქცია. გული აერია თუ არა, წამოვარდა, მაგრამ სიბნელეში პურის კიდობანს (ყუთს) გადააწყდა და დევკაცივით (გიგანტივით) დაყორდა (დაეცა) სოხანეზე (საწოლზე).

ოთხმა ვაჟკაცმა ძლივს გაათრია გირშელი ფარდულში. ჩალაზე დააწვინეს, ნაბადი (შალის მოსასხამი) დაახურეს ზედ, მაგრამ გაბრიელის ნაბადი გოლიათს კვირისთავამდისაც (ტერფამდე) არ მისწვდენია.

გირშელმა მყისვე (მაშინვე) ხვრინვა ამოუშვა.

გიორგი გამობრუნდა და ეუბნება მეგობრებს: „იცით, ბიჭებო, ეგ კაცი ვინ არის? გირშელია, დედაჩემის დისშვილი.“

„შე კაცო, დროზე რომ გეთქვა, არ დავათრობდითო ასე უღმერთოდ (ძალიან),“ — ამბობს ნაღვლიანად გაბოი.

სამივენი მიეახლნენ (მიუახლოვდნენ) გირშელს და გადაჰკოცნეს მძინარე.

„იცით, ბიჭებო, მეცნაურებოდა (მეცნობოდა) ეგ კაცი, მაგრამ ნახმლევი (ნაწიბური) მებლანდებოდა (თვალს მიბნევდა) თვალში,“ — თქვა ესტატემ.

უკვე შეღამებული იყო, როცა სტუმარი გამოაცილეს სამივემ.

„საჯინიბოში გავიაროთო,“ — მოისურვა გიორგიმ. როცა შიგნით შევიდნენ, გლახუნა ეუბნება გაბრიელს: „ოქროსფერი ულაყი (მამალი ცხენი) შემიკაზმეო.“

კოხრიჭისძე გაშრა (გაოგნდა), მხრები აიჩეჩა. „რა დროს შეკაზმვააო ცხენისა?“

გლახუნა უჩვეულოდ გაფიცხდა (გაბრაზდა). „მეფე გიორგი გიბრძანებს: ახლავე შეჰკაზმეო ცხენი.“

გაბომ ბუზღუნით (წუწუნით) დაითრია უნაგირი. ესტატე და ქიტესაც გაოგნებულნი შესცქერიან მეფეს. ბუნებით მშვიდსა და თავაზიანს (ზრდილობიანს) ასეთი ჭირვეულობა (გაბრაზება) არ სჩვეოდა.

ბოლოს ხნით უფროსმა (ასაკით უფროსმა) მოიკრიბა მხნეობა (გაბედულება). ქიტესა მიეჭრა და ეუბნება გიორგის: „უკეთუ (თუკი) არ გვამცნობ (გვეტყვი), თუ სად მიდიხარ, შენს ნაბრძანისს (ბრძანებას) არ შევასრულებთო.“

„ბევრს ნუ ლაყბობ (ნუ ლაპარაკობ), შენ გეტყვი, ესტატე, გაიქე, უშიშარაისძე აქ მომგვარე (მომიყვანე) ახლავე, ზედაზენს უნდა წავიდე ამაღამ.“

„არაგვი გაცოფებულია (განრისხებულია) და ზედაზენს ამაღამ წასვლა?!“ — დაუჩოქა ჭაღარა ქიტესამ. „სამივენი დაგვხოცე, თუ გნებავს, არ გაგიშვებთ ზედაზენს ამაღამ.“

გაბრიელმა უნაგირი ძირს დასდო. გაგულისებულს (გაბრაზებულს) ფერხთით (ფეხებთან) დაუვარდა. „ჩვენ გადავლახავთ შენს მაგივრად არაგვს, რასაც გვიბრძანებ, აგისრულებთო ახლავე.“

„არა, ჩემს მაგივრობას ვერ გასწევთ თქვენ.“

„მაშ რაც გენებოს, ის გვიყავი (ის გვიქენი), არ შეგიკაზმავთ, გლახუნავ, ცხენს,“ — ესა თქვა გაბომ და უნაგირი კვლავ შეიტანა თვალში (უკან დააბრუნა).

ქიტესამ დაუჩოქა გიორგის, ბავშვობის მეგობრობა მოაგონა, „ნუ დაადგამო გაბოის პურ-მარილს ფეხს!“ (ნუ შეურაცხყოფ გაბოს სტუმართმოყვარეობას) — საქმე რა მისჭირად (რაც არ უნდა რთული ყოფილიყო), დედის სული დააფიცა ბოლოს.

დედა უყვარდა გიორგის ყველაზე მეტად ამქვეყნად. აქ კი მოტყდა უცნაურად გაჯიქებული (ჯიუტი) გიორგი. „მაშ ჩამომეცალეთ (მომშორდით) სამივენი ახლავე, მარტოობა მომნატრებია,“ — განაცხადა გლახუნამ მტკიცედ.

სამივენი გადაჰკოცნა მთვრალმა. „ბატონი ბრძანდები, ვარდი გფენია შენს გზაზე (წარმატებას გისურვებთ),“ — მიუგო ქიტესამ...

– XXVII –

მთავარი დეტალები და რთული სიტყვები

თავი XXVI

შენარჩუნებული მთავარი დეტალები

  • გირშელის სურვილი შორენას ნახვისა და გიორგის მიერ შემოთავაზებული გადაცმული ქეიფი.
  • გიორგისა და გირშელის საუბარი ალ-ჰაქიმის მსგავსებაზე და გირშელის ხუმრობა გიორგის ღმერთად გამოცხადებაზე.
  • არაგვის ადიდება და კამეჩების ბედი, რაც გიორგისა და გირშელის ფილოსოფიურ დიალოგს იწვევს ბედზე.
  • გიორგისა და გირშელის ბავშვობის მოგონებები და ჯიბრი არაგვის გადაცურვაზე.
  • შორენას სასახლეში ვიზიტი, სადაც გაიგეს, რომ ის ზედაზენზეა წასული ათანასე ბერთან ერთად.
  • გიორგის სიყვარული ცხენების მიმართ და მისი მზაობა მეჯინიბედ დადგომაზე, თუ ტახტიდან ჩამოაგდებენ.
  • გირშელის თანაგრძნობა ცხენების მიმართ ომში და მისი თავგანწირვა ქაჩაბურაისძის გადასარჩენად.
  • გაბოის სახლში მისვლა, სადაც მათ უნდილაისძე, ჯავახელი მეცხვარე დახვდათ და სტუმრის ამოცნობა სცადეს.
  • გირშელის ნამდვილი ვინაობის გამხელა და მისი დათრობა.
  • გიორგის შიში ვინაობის გამჟღავნების გამო.
  • სადღეგრძელოები, რომლებიც გირშელსა და გიორგის შორის ფარულ მეტოქეობას ასახავს.
  • გირშელის საბოლოო დათრობა და გონების დაკარგვა.
  • გიორგის მოულოდნელი გადაწყვეტილება ზედაზენზე წასვლის შესახებ.
  • მეგობრების წინააღმდეგობა გიორგის გადაწყვეტილებაზე.
  • გიორგის დედის ფიცით დაყოლიება.
  • გიორგის მარტო დარჩენის სურვილი.

რთული სიტყვების განმარტება

სასძლო
საცოლე
ხორხის არეში გაეჩხირა
ყელში გაეჩხირა
მეწადა
მინდოდა
პურობის დროს
სადილობის დროს
ღრეობა
ქეიფი, ლხინი
ოქსინოს ჯუბანი
ძვირფასი ქსოვილისგან შეკერილი გრძელი სამოსი
ბექთარნი
აბჯარი, ჯაჭვის პერანგი
მდაბიორის სამოსი
უბრალო ხალხის ტანსაცმელი
დევკაცს
დიდი, მაღალი კაცი
მალემსრბოლი
სწრაფად მორბენალი, მაცნე
ახმახი
მაღალი, გამხდარი
ხამლის სამოსი
უხეში ქსოვილისგან შეკერილი ტანსაცმელი
დუმა
თევზი
ჯვალოს ძონძები
უხეში ქსოვილის დახეული ნაჭრები
ყვინჩილასავით
წყლის ფრინველივით
დაუყვავა
მოეფერა
აწობდა
ასველებდა
გაუწირავს თავი
გაურისკავს თავი
მიწურს
მიწისქვეშა სახლს
მოზვრის ყანწი
ხბოს რქისგან დამზადებული სასმისი
სარკინოზებს
არაბებს
გამოფატრავს
გამოუღებს შიგნეულობას
დაყორდა
დაეცა
კვირისთავამდისაც
ტერფამდე

კითხულობ სტუმრის რეჟიმში — ანგარიში საჭირო არ არის. სავარჯიშოებისთვის გააგრძელე ამავე ტექსტით.

ამ ტექსტზე ვარჯიში →

ტექსტის შესახებ

გამარტივებული ვერსია: prep.ge, AI-ის დახმარებით. ეს სასწავლო გადმოცემაა და არა ავტორის ორიგინალი ან აუცილებლად მოკლე შეჯამება. ზუსტი ფორმულირებები შეადარე ორიგინალს. საფუძველი — კონსტანტინე გამსახურდია. ორიგინალის წაკითხვა.

წყარო: ტექსტის წყაროს ნახვა

თავებისა და ნაწილების დაყოფა მიჰყვება prep.ge-ის სასწავლო კორპუსს; სხვა გამოცემებში ნუმერაცია შეიძლება განსხვავდებოდეს.