თავი XXXII
– XXXII –
სვეტიცხოვლის კარიბჭესთან ბოდოკია შემოეგება არსაკიძეს.
„შენ გელოდი, ოსტატო.“
ამბობს ბოდოკია.
„ხომ არაფერი მომხდარა კიდევ?“
„ჩუქურთმიანი ლოდია ჩრდილოეთის კედელზე ასატანი, ოსტატო.“
ნაბიჯს აუჩქარა არსაკიძემ, მიხვდა, თუ რომელ ლოდს გულისხმობდა ბოდოკია, ლაზი.
სვეტიცხოვლის ტაძარზე ახლაც დარჩენილია ტაძრის მოდელი.
სწორედ ამ მოდელის ქვემოთ არის ჩადგმული ეს ჩუქურთმიანი ლოდი, მასზე სამმხრივი ჯვარია და ასომთავრული წარწერა ასეთი:
„ღვთის ნებით განახლდა ეს სამირონე (ადგილი, სადაც მირონი მზადდება), ქრისტეს მიერ კათალიკოს მელქისედეკის ბრძანებით. შეიწყალე, უფალო, შენი მონა ოთხი კალატოზი (მშენებელი), ამინ.“
დიდხანს ჭირვეულობდა ამ ლოდის გამო კათალიკოსი, სამჯერ დაიწუნა ჩუქურთმიანი ჯვარი, ბოლოს, როგორც იქნა, ეს უკანასკნელი მოიწონა. ამიტომაც ჰქონდა ნაბრძანები არსაკიძეს: „უჩემოდ არ ჩადგათო ლოდი.“
ეს ამბავი პარასკევს მოხდა. შაბათს მელქისედეკი აპირებდა მშენებლობის დასათვალიერებლად მოსვლას, ამიტომაც ეჩქარებოდათ ოსტატებს.
კალატოზებმაც იცოდნენ მელქისედეკის ჭირვეულობის ამბავი, ამიტომაც ვეღარ ანდეს მისი ატანა მონებს. ხუთივე ავიდნენ ხარაჩოზე.
როცა საბელით აზიდეს ლოდი, მოხუცი ბოდოკია წაეპოტინა (ხელი მოკიდა) პირველი, მარყუჟიდან გამოხსნა ლოდი, მაგრამ ვეღარ მოერია თავად.
სამი დანარჩენი კალატოზი უმარჯვოდ იდგა, ხარაჩოს ძელები ნისლისგან გაცურებული იყო, ფეხი ვეღარ მოიმაგრეს, ამიტომაც დროულად ვერ მოეშველნენ ბოდოკიას.
ლოდიც გაცურებული იყო, ხელი მოეცარა ბოდოკიას, მაგრამ მკერდი მაინც შეაგება ოსტატმა, ისევ წაეპოტინა, მაგრამ ვეღარ შეიმაგრა ლოდი.
წინ წავიდა კონსტანტინე არსაკიძე, მკლავები შემოაჭდო ლოდს და საოცრად გაწითლდა მთელ სახეზე. კალატოზებიც დაიძრნენ ადგილიდან, მაგრამ ვერც ერთმა მოიკიდა სველ ხარაჩოზე ფეხი, კარგა ხანს გაუძლო არსაკიძემ ოთხი კაცის ტვირთს, ვეღარც მას მიეშველნენ დროულად.
ხელი გაეშვა?
ბოდოკია იქვე იდგა, დაშავდებოდა მოხუცი, ბოლოს ჩუქურთმიანი ლოდიც აუცილებლად დაიმსხვრეოდა.
სამმა კაცმა ისევ მოახერხა საქმის გაკეთება, ძალიან დაღლილი ბოდოკიაც დაეხმარა. დიდი სიფრთხილით ჩასვეს მოჩუქურთმებული ქვა, მაგრამ სახეშეცვლილი არსაკიძე ხარაჩოზე შეტოკდა.
ბოდოკიამ თვალი მოჰკრა მას, ხუროთმოძღვარს სახეზე ლაჟვარდისფერი გადაჰკრა.
როცა არსაკიძე ძირს ჩამოიყვანეს, წელი ვერ გაიმართა. მშვილდივით მოკეცილი დაეცა მიწაზე. მეფის ხუროთმოძღვარი საკაცეზე დააწვინეს და თორმეტმა ქვისმთლელმა რატის სასახლეში წაიყვანა.
ნონაი საწყალობლად ატირდა.
„წუხელ ცუდი სიზმარი ვნახე, ბატონმა არ დამიჯერა და ამიტომაც შეემთხვა ეს უბედურება“.
მელქისედეკი იმ დღეს უფლისციხეში იყო. მეფე გიორგიმ ავადმყოფის სანახავად მსახურთუხუცესი გაგზავნა.
ფარსმან სპარსი დაიბარეს, მაგრამ ფარსმანმა მოიმიზეზა, რომ ავად იყო. უფლისციხეში კაცი გაგზავნეს, მაგრამ თურმანიძე წინა დღეს თმოგვში წასულიყო.
ორი კვირის განმავლობაში არსაკიძე სიკვდილ-სიცოცხლის ზღვარზე იყო. ნონაი უმწეოდ დაფაცურებდა, ავადმყოფს შავ შარბათს, თემრი ჰინდის, უშხულისა და ბროწეულის წვენს ასმევდა, ყოველდღე სვინტრისა და თალგამის მხალს აჭმევდა.
ავადმყოფი არ აპირებდა გამოჯანმრთელებას.
ბოლოს არსაკიძე დარწმუნდა, რომ სიცოცხლის დათმობა მოუწევდა. ოსტატი ძალიან ნაღვლობდა, რომ სვეტიცხოველი დაუსრულებელი რჩებოდა.
მთელი სიცოცხლე სხვის ქვეყნებში ხეტიალსა და უაზრო შრომაში გაატარა. ცხრაკარსა და ითვალისში აგებული ორიოდე ეკლესია მის სახელს უკვდავებას ვერ მოუტანდა.
ოსტატმა კარგად იცოდა: მუზები მართლაც მიილტვიან უღრან ტყეებსა და უკაცრიელ მთებს, მაგრამ თუ მათი შთაგონების საგანი სატახტო ქალაქებს ვერ მისწვდა, ვერც ერთი ოსტატი ვერ გაითქვამს სახელს.
სვეტიცხოველი იყო მისი სიჭაბუკისა და მამაკაცობის ყველაზე გამორჩეული ქმნილება, საქართველოს გულში, საჩინო ადგილას აგებული.
რამდენი შრომა და ტანჯვა ჩააქსოვა ამ დიდ ქმნილებაში და ახლა სიკვდილს უნდა გადაეჭრა გზა!..
ეწყინებოდა მოხუცი დედა, რომელიც ფხოვის ცივ მიწაში დარჩენილი მამის ძვლების ერთგული დარაჯი იყო. ბოდოკია უნდა გაეგზავნა კვეტარში, მაგრამ საქმეს ხომ ვერ მოაცდენდა ჩინებულ ქვისმთლელს?
ეს კი უნდოდა, როგორმე დედასთან მისულიყო სიკვდილამდე, იქნებ მისმა ლოცვამ და სიყვარულმა გადაარჩინოსო სიკვდილს.
ერთი და ყველაზე საწყალობელი დარდიც უნდა გაჰყოლოდა ამ უხეირო წუთისოფლიდან.
ერთხელ მაინც, ერთხელ მაინც კიდევ ენახა შორენა, როგორმე შესულიყო საღამოს ხურსის სასახლეში და ერთხელ მაინც გაეგონა მისი პირიდან დედის მიერ შერქმეული ლაზური სახელი „უტა“.
თურმანიძე ავადმყოფს სიკვდილამდე მიუსწრო.
ექიმმა მარჯვენა მკლავი გაუხსნა. სისხლი ადინა საგუალის ძარღვიდან. გრილი შარბათები ასვა, ვარდის კაჭაჭის ფოთლები დაანაყვინა ნონაის, უხვად ასვა წვენი, ქაფურში გავლებული გრილი ტლეები შემოადო.
სამ დღეში არსაკიძე გამოჯანმრთელდა.
ექიმმა ასე დაადგინა: მეფის ხუროთმოძღვარი ორი თვე მაინც არ გასულიყო ხარაჩოზე.
არც ცხენზე შემჯდარიყო ორი თვე, ყოველგვარი სწრაფი მოძრაობა აკრძალული ჰქონდა.
ერთი კვირის შემდეგ თავად დგებოდა ფეხზე.
მთელი დღე რატის სასახლის აივანზე იჯდა. გულდაწყვეტილი გასცქეროდა თავის საყვარელ ქმნილებას შორიდან.
ყოველ დილას მოდიოდა ბოდოკია, ავადმყოფი ოსტატისგან მითითებებსა და რჩევებს იღებდა.
თითქმის ყოველ დილით არსაკიძე აივნიდან ხედავდა სანადიროდ მიმავალ შორენას.
ერისთავის ასული მეფე გიორგის ოქროსფერ ულაყზე იჯდა. ორი მოახლე და ორი დიაკონი ცხენებით მისდევდნენ, შავარდნიანი ბაზიერებიც თან ახლდნენ.
მარჯვენა და მარცხენა მხარეს გიორგი და გირშელ მიჰყვებოდნენ საომარ ცხენებზე ამხედრებულნი. თორმეტი ჯავშნიანი რაინდი თან ახლდა მეფესა და ერისთავს.
ბოლოს მონებს ურმით მიჰყავდათ მეფე გიორგის ავაზები. ავაზებს ატლასის ზეწარი ეხურათ, თოკის თავი ურმის უკან მიმავალ მონებს ეჭირათ ხელში.
აივნიდანვე ამჩნევდა არსაკიძე, რომ შორენა მხიარულად ესაუბრებოდა მეფესა და ერისთავს.
გირშელის საცოლეს სანადირო ტყავის კაბა ეცვა, ფეხზე ოქროქსოვილი ზორტებითა და მარგალიტების ფოჩვებით შემკული ტარსიკონის ჩექმები ემოსა. ბროწეულის ყვავილისფერი საწმერთულის ტოტები ვერცხლის უზანგებამდე სწვდებოდა.