თავი XXVIII
– XXVIII –
...„ახლა, ქორწინებისთვის არახელსაყრელი დღეების შესახებაც უნდა მოგითხროთ ცოტა რამ.
გაზაფხულის სამივე თვეში კურდღლის დღეები სამივე უიღბლოა.
ზაფხულის სამივე თვეში ცხენის დღეები სამივე უიღბლოა“...
ფარსმან სპარსის „სამთვარიოდან“ (კალენდარი).
შოშიები მობრუნებულიყვნენ მცხეთაში.
არსაკიძე აივნიდან უთვალთვალებდა; უამრავი მშვენიერი ფრინველი შერეოდა ჭადარს.
ბინდი ეშვებოდა (ბნელდებოდა).
არსაკიძე ჯერ კიდევ ხედავდა ხოჭოს ჯავშანივით მბზინავ ფოთლებზე ალაგ-ალაგ მოფენილ სიშავეს. ერთად ჟიოდა (ჭიკჭიკებდა), ჟღურტულებდა (მღეროდა) ფრინველთა გუნდი.
შოშიები არ აპირებდნენ დაცხრომას (გაჩერებას). თითქოს ერთმანეთს უცხო და უცხო ქვეყნების ამბავს უყვებოდნენ, ერთად ყოფნით გახარებულნი.
კონსტანტინე დაქანცული (დაღლილი) იყო დღის შრომისაგან. სვეტს მიყრდნობილი უყურებდა და უსმენდა ამ სანახაობას.
მჭვრეტელს (დამკვირვებელს) ასე ეგონა: სადაცაა (აი-აი) შევიცნობ (გავიგებ) მათი იდუმალი (საიდუმლო) ჟღურტულის შინაარსს.
უცნაური სიმარტოვე იგრძნო.
თავისი ბავშვობა მოაგონდა.
სწორედ მის ფანჯარასთან მოდიოდნენ ისინი გაზაფხულზე კვეტარში.
ნეკერჩხლის ხეზე ათევდნენ ღამეს.
შოშიებს მოჰქონდათ გაზაფხულის სიხარული მთაში.
ამ ამბავმა არსაკიძეს დედა მოაგონა.
ალბათ დაფათურობს (ფუსფუსებს) შაოსანი (შავებში ჩაცმული) მთიულური ქვიტკირის (ქვითკირის) ეზოში.
ყორნები შემომსხდარან ახლომდებარე ნაძვებზე, უხიაგი (მკაცრი, უსიამოვნო) ყრანტალით (ხმით) უხმობენ ღამეს. შოშიები ჟივიან ნეკერჩხლის მწვანეში.
კონსტანტინე ნათლად ხედავს შავ ცხვრებს.
ესმის ნერბებისა (დედა ცხვარი) და ბატკნების ერთობლივი ბღავილი.
გონების თვალით გაჰყვა შავადმოსილი მოხუცის აჩრდილს.
დედა ფაცურობს, დასდევს დახუთულ (ბევრი) ცხვრებს.
სანამ ერთს გამოსწველიდეს, რომელიმე თოხლი (ერთი წლის ცხვარი) შეუვარდება ჯიქანში (საწველის ჭურჭელი) შაქს (რძეს).
დაიჩოქებს, ურაჯგუნებს (ხელს უსვამს) გამობერტყილ (გამოწველილ) ძუძუებს.
ბავშვობაში თვითონ ეხმარებოდა ცხვრის წველისას დედას, საჩიხეში (ბატკნების სადგომი) შერეკავდა ბატკნებს, ხელს წაავლებდა ყურზე, სათითაოდ მოჰგვრიდა ჯირკვზე (დაბალ სკამზე) მჯდარ მოხუცს.
ამ წუთში არსაკიძეს გულგანაწყენი (გაბრაზებული) ბღავილი შემოესმა.
დედა ფაცურობს შუა ცეცხლთან.
ჩრაქვით (საცეცხლური) გააღვიძებს ცეცხლს.
რძეს ჩააყენებს (გააცხელებს)...
ილოცავს...
ხატს შეავედრებს (მიანდობს) თავის ერთადერთ ვაჟს.
მოხუცი დაწვება იმ იმედით: სიზმარში მაინც ვნახოო გადაკარგული (დაკარგული) შვილი.
„უტა“, – მოესმა არსაკიძეს თავისი ლაზური სახელი.
შოშიები დაცხრნენ (გაჩუმდნენ).
სიჩუმემ დაივანა (დაისადგურა) ბაღში.
მთვარე ჯერაც არ ამოსულიყო.
ქიმერებივით (უცნაური, ფანტასტიკური არსებებივით) მოსჩანდნენ ცაცხვების, ჭადრების და ფითრიანი მსხლების სილუეტები.
არსაკიძეს უყვარდა ღამის ყურება, როცა ქვეყანა სიბნელითაა მოცული და მხოლოდ ხმით შეიცნობა (გაიგება), რომ სიცოცხლე ჯერ კიდევ ფეთქავს მიწაზე.
აივანზე მარტო დარჩენილს თითქოს ესმის დედის ნათქვამი ლაზურად: „რძე დალიეო, უტა!“
თვალდახუჭულმა გონების ძალა დაძაბა: სურდა გაეგო, რას ეტყოდა დედის შორეული ხილვა?
გონება უსუსური (უძლური) აღმოჩნდა.
ახლა არსაკიძე ნანობს: რატომ არ ვასწავლეო მოხუცებულს წიგნი?
სიტყვიერად უთვლიდა მოკითხვას შორიდან.
დედა არსაკიძეს ხან წაბლს უგზავნიდა, ხან ზღმარტლს, ხან პანტას. ეს ყველაფერი დედის ხელით იყო მომზადებული. ასევე უგზავნიდა ფხოვის ტრადიციულ ფეხსაცმელს (პაჭიჭებს), ჭრელ წინდებს და ფხოვის ჩოხას, რომელსაც კალთებზე ნაქარგები ჰქონდა. ამ ნივთებს იმდენი სიყვარული და სითბო მოჰყვებოდა, რომ დიდი ხნის განმავლობაში ჰყოფნიდა დაღლილ ოსტატს ძალის მოსაკრებად. დედა სწერდა: „შვილო, ავად გავხდი. მეშინია, უშენოდ არ მოვკვდე.“ კვეტარში ცნობა მოვიდა: „გიორგი მეფეს გაუცნიხარო.“ დედა ფიქრობდა: „ალბათ მეფესაც ჰყავს დედა, ალბათ მეფესაც უყვარს დედა.“ „მეფეს დედა შეაფიცე, ჩემს მაგივრად შეევედრე, რომ დედის სანახავად გამოგიშვას.“ „ერთხელ მაინც, ერთხელ მაინც როგორმე გნახო. სიკვდილის წინ დაგლოცო, შვილო. ამის შემდეგ აღარ მინდა სუნთქვა, ამის შემდეგ უფალმა მიმიღოს.“ „გზა რომ ვიცოდე, კვალი რომ ვიცოდე, თავად წამოვიდოდი როგორმე. შენს ახლოს სადმე პურისმცხობლად დავდგებოდი, თავს არ დავზოგავდი, როგორმე მოვფორთხავდი. ფეხები დამისივდა, ძველებურად ვეღარ ვჯდები ცხენზე.“ „ეგეც არ იყოს, ვინღა მიხედავს მამას, რომელიც ფხოვის მიწაში მარტო წევს?“ „ვინ შესწირავს მსხვერპლს მისი სულის საცხონებლად, ვინ აწირვინებს მღვდელს წირვას მის გასახარად?“ „ისევ ის სჯობია, თავად ინახულო მოხუცი დედა.“ ეს შემოუთვალა არსაკიძეს დედამ, კალატოზ ბოდოკიას პირით. ბოდოკიას, ლაზს, ფხოველი ცოლი ჰყავდა. ქალმა ბარში ჩამოსვლა არ მოინდომა, თქვა: „ვერ მოვშორდები წინაპართა სამარხებს.“ ამიტომაც ბოდოკია სამ თვეში ერთხელ თავად მიდიოდა ფხოვში ცოლის სანახავად. მას შემდეგ, რაც ფარსმან სპარსს ჩამოართვეს თანამდებობა, არსაკიძე მეფის მთავარი ხუროთმოძღვარი გახდა. მას მეფისთვის უნდა ეთხოვა ფხოვში წასვლის ნებართვა. თხოვნას ერიდებოდა. თავადაც ენატრებოდა მოხუცი დედის ნახვა, მაგრამ სვეტიცხოველი არაფრით არ სრულდებოდა. რაც უფრო მაღლა მიიწევდა შენობა, მით უფრო რთულდებოდა ოსტატის საქმე. ზამთრობით ხარაჩოები ინგრეოდა, მუშები ზიანდებოდნენ. რომელიმე ოსტატი დაიღუპებოდა, მშენებლობა შეფერხდებოდა. კაცის მაგივრად კაცის პოვნა ხომ ადვილია, მაგრამ ოსტატის ნაცვლად ოსტატის პოვნა ასევე ძნელია. კონსტანტინემ კარგად იცოდა: „შექმნის დაწყებაა მთავარი, მაგრამ მისი დასრულება მაინც უმთავრესია.“ მელქისედეკ კათალიკოსი დიდი მოამაგე იყო, მაგრამ ხანდახან ხელს უშლიდა არსაკიძეს. ფარსმანის მაგალითით დაშინებულს, ყოველ წვრილმანში „წარმართობა“ ელანდებოდა, უნებლიეთ ებრძოდა მოხუცი ქართულ მოტივებს, რადგან ძველბიზანტიურ, მკვდარ სქემებზე იყო შეყვარებული. თავად არსაკიძესაც ბერძნული სკოლა ჰქონდა გავლილი ბიზანტიაში. მაგრამ მას შემდეგ, რაც თავისთავადი ოსტატი გახდა, უღალატა მასწავლებლების გზას. (ეს ასე იყო ყოველთვის: ვინც შეგირდი არ ყოფილა, ვერასოდეს გახდება ოსტატი. ვერც ის გახდება ოდესმე ოსტატი, ვინც ყოველთვის ოსტატებს უყურებს პირში). მელქისედეკი ეჭვით უყურებდა არაქრისტიან ოსტატებს. უნიჭო ქრისტიანს ამჯობინებდა ნიჭიერ ირანელს ან სარკინოზს. არსაკიძესაც აბრაზებდა მელქისედეკის უდროო მითითებები. მას ყოველთვის სძულდა ისეთი ოსტატები, რომლებსაც პირჯვრის წერის მეტი არაფერი ესწავლათ. კათალიკოსი ხოლმე რომელიმე მეჯადაგეს გამოგზავნიდა, შემოუთვლიდა: „მართლმორწმუნეაო, გამოიყენე ეს ოსტატი როგორმე.“ არსაკიძე სასტიკად საყვედურობდა ამ „მეჯადაგე ოსტატებს“. გაბრაზებულები გარბოდნენ ეზოსმოძღვართან, ხანაც კათალიკოსს დაუხვდებოდნენ წინ, როცა ის მშენებლობის სანახავად მოდიოდა. აბეზღებდნენ არსაკიძეს: „მართლმორწმუნეებს დევნისო „წარმართი ფხოველი“, იბერიელებსა და ქრისტიანებს აქვეითებს, ლაზებსა და ფხოველებს აწინაურებს.“ გასულ წელს ხარაჩოებიდან ჩამოვარდა კალატოზი გარისელისძე, მოქანდაკე ქველაისძე, მეჩუქურთმე კვირიკაისძე, მეფის მხატვარი ოტობაია, მექანდაკეები: როსტომაისძე და წვერგრძელისძე. წელს, მიწისძვრის დროს, 3 თებერვალს, კედელი ჩამოინგრა. ასზე მეტი მონა ხელოსანი დაიღუპა, სამას ფხოველთაგან მხოლოდ სამოცი გადარჩა. ცუდი კვება და სახადი ანადგურებდა მუშახელს. ცხედრებს აგროვებდნენ, მღვდელი დავითნს წაუკითხავდა, ურმებზე დაყრიდნენ და ქალაქგარეთ ორმოში ჩაყრიდნენ (არც კაცს, არც ქვას, არც სიტყვას არ შემოუნახავს მათი სახელი). არსაკიძე ამ ყველაფერს ხედავდა. გული სტკიოდა, მაგრამ ხმის ამოღებას ვერ ბედავდა. ასეთ დროს ტაძრის მიტოვება და ფხოვში წასვლა საქმის ღალატი იქნებოდა უეჭველად. „ხელოვნება გულის სისხლს მოითხოვს საფასურად, თუ მთელ ძალას არ შეალევ ამ სასტიკ საკურთხეველს, არაფერი გამოგივა ხელიდან.“ იტყოდა ხოლმე არსაკიძე. ღამემ მოიცვა რატის სასახლის ხილნარი. ვარსკვლავები აყვავდნენ ცაზე. დასავლეთით ცის კალთები გაწითლდა. მთვარე ჯვრის მონასტერს წამოადგა. ტურების კივილი ისმოდა შორიდან, კატები ღნაოდნენ ბაღში. ბნელში მდგომი უეცრად შეკრთა. ნონაი ეხებოდა მკლავზე. „შვილო, რამე ჭამე.“ ლაზი დიდხანს იჯდა შუაცეცხლთან ნონაის ოთახში. ქუმელი ძლივს შეჭამა ცოტა. მადლობა გადაუხადა ნონაის. ხელის დაბანა მოუნდა. უეცრად ფრჩხილებზე დაიხედა. გაახსენდა: ამ დილით ხარაჩოზე ფეხი რომ დაუცურდა, ძელს მოეჭიდა. მარჯვენა ხელის ფრჩხილები სრულიად დამსხვრეული ჰქონდა. დანა გაალესა, ფრჩხილების დაქნა დაიწყო. ნონაი ადგა. ყდაგახუნებული წიგნი მოუტანა. „ფრჩხილის დაქნის შესახებ რაღაც წერია ამ წიგნში.“ „თუ ურჩხულის დღეს ვინმე ფრჩხილს დაიქნავს, გულის სწორთან წაკიდებას ელოდოს იგი. ვინც ძროხის დღეს დაიქნავს, მოულოდნელი სიხარულია მოსალოდნელი. კურდღლის დღეს - საყვარელთან წაკიდებას, გველის დღეს - მორიელის ნაკბენს. ცხენის დღეს - ბევრ ქრთამს, ლომის დღეს - სურვილი აუხდეს.“ არსაკიძემ თავი ასწია, მხევალს გაუღიმა. „ვისია ეს წიგნი, ნონაი?“ „ფარსმან სპარსმა უსახსოვრა გარდაცვლილ რატის ოდესღაც.“ დიდხანს იჯდა არსაკიძე კერასთან. კითხულობდა „სამთვარიოს“, წიგნს ცეცხლის შუქთან მიჰქონდა. ნონაი კუთხეში დათვის ტყავზე იწვა. ძილში ბოდავდა. კენჭი შემოფრინდა ფანჯრიდან. არსაკიძემ ხმა გაიგო, მიიხედ-მოიხედა, კვლავ განაგრძო „სამთვარიოს“ ფურცვლა. ახლა მის ფეხებთან დაეცა კენჭი. ადგა, ბაღში გავიდა. ჭოტის ხმა მოდიოდა მუხნარიდან. შინ შებრუნებას აპირებდა და სწორედ ამ დროს ცაცხვის ქვეშ თეთრრიდიანმა აჩრდილმა გაიელვა. როგორც კი მიუახლოვდა, მთვარის შუქზე ვარდისახარი იცნო. სტუმარი დარბაზში აიყვანა. ვარდისახარი შეშინებული ეჩვენა, გაბრაზებულივით ქშინავდა ქალი. „ჭაღები ჩააქრეო,“ ეს იყო სტუმრის პირველი სიტყვა. „ვინმე შემოგვისწრებსო.“ არსაკიძეს მისი ნათქვამი უცნაურად მოეჩვენა. სელი მოუტანა და ქალი დასვა. ვარდისახარმა დარბაზს თვალი მოავლო, კედელზე დაკიდებულ ფარებსა და რკინის პერანგებს მიაშტერდა. ისევ შეევედრა ვაჟს: „შუქი რად გინდა, ჩააქრე ჭაღები.“ „რად უნდა ჩავაქრო, ქალო? ნონაის სძინავს, რატის მხევალს, სხვა ვინღა მოვა ამ ღამეში ჩემთან?“ თავადაც აიღო სელი, გვერდით მიუჯდა. ტყვეობაში ვარდისახარი კიდევ უფრო დამშვენებულიყო. მოეწონა ქალი. კისერზე ხელი გადახვია, ლოყაზე აკოცა. ქალი ნებას დაჰყვა, წელზე ხელი მოავლო, მოიზიდა. თავი გადაუწია, დიდხანს, დიდხანს უწუწნიდა თაფლივით ტკბილსა და ვნებიან ტუჩებს. შემდეგ ვნებისგან აღრეულნი მოსწყდნენ ერთმანეთს. თრიაქით მთვრალს ჰგავდა ქალის ვეფხვისებრი თვალები. არსაკიძემ ხორბლისფერი ნაწნავები დაუხსნა, რომლებიც თავის გარშემო სამჯერ იყო შემოხვეული. „ადექი, ტახტზე დავჯდეთო,“ შეევედრა ვაჟი. „აქ მირჩევნიაო,“ აიჩემა ქალმა. კიდევ შეევედრა ვაჟი, მაგრამ ვარდისახარი მაინც გაჯიუტდა. ვაჟკაცი მივიდა, ბავშვივით აიყვანა გათქვირებული ქალი და ტახტზე ძალით დააწვინა. ქალი წამოდგა, „ჯდომა სჯობიაო წოლას.“ არსაკიძე გვერდით მიუჯდა ისევ. ვარდისახარმა თავი აარიდა საყვარლის მოფერებას. ვაჟმა გაუბრაზდა, ქალი ადგა, ტახტის წინ დაიჩოქა, მუხლზე თავი დაადო არსაკიძეს. ბავშვივით აქვითინდა. ვაჟმა მიზეზი არ ჰკითხა. დიდი ხნის გაყრის შემდეგ მოსულს უეცრად აუჩქროლდა გული. ალერსითა და მოფერებით მოიოხეს ვნება. სტუმარმა წყალი ითხოვა. როგორც კი წყურვილი მოიკლა, გამხიარულდა, თავისებურად ატიკტიკდა. „შორენა ზედაზენზე იყო, გუშინ ძლივს მობრუნდა, გურანდუხტი შინ დახვდა.“ „დედა-შვილი ტირილით გადაეხვივნენ ერთმანეთს. ქვა ადუღდებოდა მათი შემხედვარე.“ „ნიშნობა იქნება მალე.“ ვარდისახარი აქებდა, ადიდებდა გირშელს, ყველისციხის პატრონს. არსაკიძეს ქვეცნობიერად არ მოსწონდა ეს კაცი, არც მისი ხსენება ესიამოვნა ახლა, მაგრამ მაინც უსმენდა ქალის ლაპარაკს. „გუშინ თვალი მოვკარი,“ – განაგრძო ვარდისახარმა, – „ერისთავს ცხენზე ჯდომა უხდებოდა. გიორგი მეფეს მიჰყვებოდა ცხენდაცხენ. სულ რჩეული რაინდები ახლდნენ, სრულად თორ-აბჯარში ჩაცმულნი. სახის იერით გიორგი ბრწყინავდა, ახოვნებით კი გირშელი – ყველისციხის პატრონი.“ „მეფეს მოოქროვილი ჯავშანი ეცვა, ხოლო ერისთავს სრულად მოვერცხლილი.“ არსაკიძე ძალიან ეჭვიანი იყო, განსაკუთრებით ვარდისახარის მიმართ. დღემდე ვერ ეპატიებინა მისთვის ოდესღაც ოვსთა მეფის ხარჭად ყოფნა. „შენ მაინც რომელი უფრო მოგეწონა, ვარდო, გიორგი მეფე თუ ერისთავი გირშელი?“ დასცინავი კილოთი ჰკითხა ქალს. ქალმა დაცინვა ვერ გაიგო. „მართალი გითხრა, გიორგი მეფე, – მე არ მიყვარს ახმახი მამაკაცი.“ არსაკიძე აიმღვრა, მაგრამ გაჩუმდა.
აივნიდან ხმა შემოესმათ.
მასპინძელი გარეთ გავიდა.
ძაღლი დერეფანში იყო დარჩენილი. ისევ ჩასვა ძაღლი, კარი ჩაკეტა.
ვარდისახარი ფეხზე წამომდგარი დახვდა. მან თქვა: „სახლში უნდა წავიდე, თორემ შორენა უჩემოდ არ დაიძინებს. ჩემს პატრონს ტანზე უნდა გავხადო.“
„ცოტა ხანს მოიცადე.“
ვაჟი მიუახლოვდა.
ისევ ტახტზე დასვა. გვერდით მიუჯდა, თმა გადაუწია და ყურის ბიბილოზე აკოცა.
ვარდისახარი ისევ ატიკტიკდა (აჩქარებით ალაპარაკდა).
„ერთი საიდუმლო უნდა გაგიმხილო. გურანდუხტმა, შორენას დედამ, ფიცის ქვეშ გამანდო (მთხოვა დამეფიცა, რომ არავისთვის მეტყოდი).“
არსაკიძე დაინტერესდა.
„რა გიამბო გურანდუხტმა ასეთი?“
ქალი გაჯიუტდა.
არსაკიძე ისევ შეეხვეწა.
„მაშ შემომფიცე, რომ შორენასაც არ გაუმხელ.“
არსაკიძემ სამმაგი ფიცი დადო.
„თურმე ნუ იტყვი (წარმოიდგინე),“ – იდუმალი (საიდუმლოებით მოცული) ხმით დაიწყო ქალმა, – „შორენა სულაც არ ყოფილა შენი ძუძუმტე.“
„მაშ ვინ?“ – გაოცებულმა შეაწყვეტინა სიტყვა.
„მზექალა, კოლონკელიძის ხარჭის (მეფის ან დიდებულის საყვარელი ქალი) ნაშობი (შვილი).“
„სადღაა მერე მზექალა?“
„აკვანშივე (ჩვილობაში) მომკვდარა იგი თურმე.“
ვარდისახარი ცოტა ხანს შეჩერდა, ისევ მიმოიხედა და განაგრძო:
„ჰოდა... მზექალა ყოფილა შენი ძუძუმტე.“
„მაშ რატომ გვეუბნებოდნენ, ძუძუმტენი ხართო?“
„ალბათ მაშინაც იცოდნენ, რომ ყმაწვილები (ახალგაზრდები) ფხოვში წაწლობენ (ერთმანეთს ეტრფიან), შეშინებია გურანდუხტს, ამიტომაც დაუთქვამს (მოუგონია) თქვენი ძუძუმტეობა.“
ეს თქვა ვარდისახარმა. ცბიერად გაუღიმა საყვარელს. თითქოს უსიტყვოდ ეკითხებოდა თვალებით: ხომ არ გაგიხარდა, რომ შორენას ძუძუმტე არა ხარ?
არსაკიძე გაოცდა ამის გაგონებაზე. ქალის ღიმილის შინაარსს ვერც კი ჩასწვდა (ვერ გაიგო).
„მარტო იზრდებოდა კვეტარის ციხეში შორენა, აზნაურთაგანი (აზნაურთა წრიდან) არავინ იყო ახლომახლო, მონები სად გაუწევდნენ მეგობრობას აზნაურს? სიყრმიდან (ბავშვობიდან) ერთად იზრდებოდით ორივე, ამაოდ (ტყუილად) დაუთქვამთ, ძუძუმტენი ხართო.“
ეს თქვა და ისევ შეხედა გამომცდელი (შემმოწმებელი) ღიმილით ვაჟს, გაკვირვების მეტი ვერაფერი ამოიკითხა მის სახეზე.
ადგა და ისევ დააპირა წასვლა.
„ამდენი ხანია არ შევხვედრივართ ერთმანეთს, რატომ გეჩქარება სახლში წასვლა, ვარდო?“
ეს უთხრა, თვალებში ჩახედა და დაამატა:
„სხვა ვაჟს ხომ არ დაადგი თვალი (სხვა ხომ არ მოგეწონა)?“
ქალი უცებ გაწითლდა.
ეს გაწითლება ვაჟს საეჭვოდ მოეჩვენა. გაახსენდა: როცა გიორგი მეფეს აქებდა, უცნაურად ელავდა მის თვალებში ვნება.
ისევ კისერზე წაავლო ხელი ქალს, როგორც ადრე.
„ჭაღები ჩააქრე.“
ვარდისახარი ისევ შეეხვეწა.
ბრაზმორეული (გაბრაზებული) ეუბნება ვაჟი:
„არა, არ ჩავაქრობ ჭაღებს.“
მარჯვენა ხელი წელზე შემოარტყა მტკიცედ, მარცხენათი გულისპირი აართვა, შიშველ ძუძუებზე დაუწყო ლაციცი (ალერსი).
„ნუ,“ – შეეხვეწა ვარდისახარი, – „ოღონდ დღეს გამიშვი სახლში, სხვა დროს გავეპარები პატრონს, მთელი ღამით მოვალო თუგინდ.“
„სხვა დროსო?“
ვაჟი უარესად გახელდა (გაბრაზდა).
„სხვა დროს ეგებ სხვა მომინდესო მეც.“
ქალი აილეწა (დამწუხრდა, შეშინდა).
ვაჟმა დაუყვავა (დაამშვიდა).
ხელი დაავლო, ნატებით (ქარგული ორნამენტებით) მოგებულ (მოპირკეთებულ) ტახტზე გადააწვინა.
ქალმა გაიბრძოლა.
ვაჟკაცმა მუხლი დააჭირა მკერდზე, ცალი მკლავით ორივე ხელი შეუკრა, ცალითაც გაუხსნა მოვის (აბრეშუმის) პერანგის საკინძე (ღილები).
„მარგალიტის ღილებს ნუ დამაწყვეტო.“
შეეხვეწა ვარდისახარი.
ვაჟს აღარაფერი ახსოვდა უკვე...
ყელზე ჰკოცნიდა, შიშველ ძუძუებზე ელაციცებოდა ხელით, წუწნიდა გოლეულივით (ხილივით) ტკბილსა და ვნებიან ტუჩებს.
სიცხიანივით უცახცახებდა მთელი სხეული ქალს. თვალები უბრწყინავდა, ნაკოცნი ტუჩები და ბაგეები (ტუჩები) უნაბისფერი (წითელი) გაუხდა, მაინც ებრძოდა ვაჟს.
ისევ შეუკრა ხელები არსაკიძემ, მარცხენა ძუძუ ამოუღო მოვის პერანგიდან, დაუკოცნა, დაუსრისა (დაუჭირა) გახელებულმა და როცა მარჯვენა გამოუღო ძალით, საკოცნელად უნდა მისწვდენოდა, წამოვარდა, ხელი შეუშვა ქალს.
„ეს რა გატყვია ძუძუზე?“
ქალი გაწითლდა, გაინაბა (გაჩუმდა, გაშეშდა), ვეღარ წამოდგა.
ვაჟი ისევ დააცქერდა (დააკვირდა) მარჯვენა ძუძუს, ნაკბილარები (კბილის კვალი) შეიცნო (ამოიცნო).
გაცოფებული (გაბრაზებული) ზეწამოიჭრა (წამოხტა), მიახალა უკმეხად (უხეშად):
„მეძავო, მრუშო (მოღალატეო), კიდევ არ იშლი ბოზობას? არ გეყო რაც გათრია (გააკეთებინა) ოვსების მეფემ?“
ვარდისახარი წამოვარდა, საკინძე გაისწორა. ეუბნება არსაკიძეს:
„მხოლოდ ამას გთხოვ, ნუ შეურაცხმყოფ (ნუ შემაგინებ) უბრალოდ. შენს მზეს ვფიცავ, არავისთვის გამიყვია (არავისთვის გამინაწილებია) შენი სიყვარული.“
„ჩემს მზეს ნუ იფიცავ ტყუილად, შენი დაიფიცე, მრუშო.“
ეუბნება ვაჟი, ჭირვეული (ჭირვეული, გაბრაზებული) ბავშვივით აბაკუნებს ფეხებს.
„დამშვიდდი, დამშვიდდი,“ – ევედრება ვარდისახარი, – „ოღონდ დამშვიდდი, ყველაფერს გიამბობ წვრილად (დეტალურად).“
„რას მიამბობ იმაზე მეტს, რაც საკუთარი თვალით ვნახე?“
ქალი ადგა.
საკინძე გაისწორა.
სამი მარგალიტი აეწყვიტა (მოსწყდა) ეჭვიანს.
„სად არისო ჩემი მარგალიტები?“
სამივე მოუძებნა არსაკიძემ, ხელში მიაჩეჩა (მიაწოდა) გაწბილებულს (გულნატკენს).
„ალბათ ახალ კუროს (ახალგაზრდა მამაკაცს) უჩუქნია ესენი შენთვის, თან წაიღე, არ დაგავიწყდეს. საჩუქრებზე ხარბი ხარ, ვიცი.“
„შორენამ მაჩუქა მოვის პერანგი, მარგალიტის ღილებიანი, გუშინ.“
ვაჟმა გესლიანად (ბოროტად) გაიღიმა.
ქალმა ეს უთხრა მხოლოდ:
„თუ ჩემს სიტყვას არ ერწმუნები (არ დაიჯერებ), ისე იფიქრე, როგორც გენებოს (როგორც გინდა).“
ქალის სიმშვიდემ უარესად გაახელა ვაჟი.
„თქვი ახლავე, ვისია ეგ ნაკბილარი, თორემ ცოცხალი ვერ გახვალ აქედან.“
ვარდისახარი მიეჭრა, ტუჩებზე დააფარა ხელი.
„იყუჩე (გაჩუმდი), შმაგო (გაგიჟებულო), მხევალი (მოახლე) არ გააღვიძო, მოითმინე, გიამბობ ახლავე.“
„ვინც არ უნდა მოვიდეს, ყველას ვეტყვი, რომ ბოზი ხარ და ფიცის გამტეხელი.“
კაბა გაისწორა ვარდისახარმა.
გულხელდაკრეფილი (ხელებგადაჯვარედინებული) დაჯდა სელზე (საწოლზე) და უამბო ყველაფერი, რაც შეემთხვა სამი დღის წინათ.
„მეფის მალემსრბოლი (სწრაფი მაცნე) მოვიდაო ხურსის სასახლეში, იმან მიყოო ეს ყველაფერი.“
„ის გერჩია (ჯობდა), მოგეკლა მეფის მალემსრბოლი.“
ქალი იჯდა, სტიროდა საწყალობლად (საცოდავად):
თავზე დაადგა არსაკიძე:
„თუ მრუში არა ხარ, რატომ შეუშვი უცხო კაცი მარტოხელამ სახლში?“
„შენ თვითონ იფიქრე, როგორ შემეძლო ტყვეს (მონას) მეფის მიერ წარმოგზავნილი (გამოგზავნილი) სახლში არ შემეშვა?
არც თუ მარტო ვყოფილვარ, მხევალი მელანია სახლში იყო, მაგრამ დასძინებია მაგ ჩემს ცოდვით სავსეს (უბედურს).“
„შენ თუ არ ტყუი, მაშ რა ერქვა მაგ მეფის მალემსრბოლს?“
ქალი დაფიქრდა. თავი აიღო, თვალებში ჩააცქერდა ვაჟს, ყოყმანით ამბობს:
„ავშანისძე გლახუნა.“
???
არსაკიძე წამოხტა.
„მიტომაც აქებდი მეფე გიორგის, ბოზო?“
ეს უნდოდა ეთქვა, ენისწვერზე დაიჭირა სიტყვა (თავი შეიკავა).
გაიფიქრა თავისთვის:
„კიდევ უარესი, გიორგი მეფე ყოფილა თვითონ, კბენას არ დაგაჯერებდა იგი (ის არ დაგინდობდა).“
ახლა სავსებით დარწმუნდა, რომ წაწალმა (საყვარელმა) უცილოდ (უეჭველად) უღალატა.
მიახალა ქალს:
„აბა ადექი ახლავე, აღარ გნახოს ჩემმა თვალებმა, ბოზო.“
ქალი აქვითინდა (ტირილი დაიწყო), ისევ ფეხქვეშ დაუვარდა. მუხლებს უკოცნიდა:
„ნუ გამწირავ, უბრალო ვარო (უდანაშაულო ვარ), სავსებით.“
„თუ შენ არ წახვალ, მე გაგეცლები (წავალ) ახლავე,“ – მიახალა ვაჟმა.
წამოვარდა პირგამეხებული (სახედამანჭული) ქალი.
ცრემლები მოიწმინდა, რიდე (თავსაფარი) მოისხა:
„მე წავალ, მაგრამ შურს ვიძიებ, იცოდე.“