თავი V
გაჭიანურებულმა მწუხრის ლოცვამ ძალიან დაღალა კათალიკოსი. მას გულის მანკი სჭირდა. ფეხები უსივდებოდა. როგორც კი წირვა დასრულდა, თვალთ დაუბნელდა და მცხეთელი ეპისკოპოსი რომ არ დახმარებოდა, წაიქცეოდა.
შემდეგ, ჩვეულებისამებრ, მასთან მივიდნენ მისი ბავშვობის მეგობრები: ბერი გაიოზი და მამათა მონასტრის მამა სტეფანოზი. ისინი მხრებში ამოუდგნენ და მონასტერში წაიყვანეს.
მელქისედეკს ასე სჯეროდა: თუ გინდა გავლენა მოახდინო ხალხზე, იგივე უნდა ჭამო, რასაც მრევლი ჭამს, და ისევე ჩაიცვა, როგორც მათ აცვიათ. მეორე მხრივ, უნდა ეცადო, იშვიათად გამოუჩნდე ხალხს.
თორემ თვალს შეგაჩვევენო...
ამიტომაც იშვიათად ეჩვენებოდა მრევლს, თავს არიდებდა დიდ ხატობებსა და დღესასწაულებზე დასწრებას. თვით მეფის სასახლეშიც კი ერიდებოდა დიდ შეკრებებს ისეთ დღეებში, როცა სხვა ქვეყნის ელჩები, მეფეები ან ერისთავები ჩამოდიოდნენ. დიდ აზნაურთა სახლებში გამართულ ნადიმებსა და ქორწილებს არასოდეს ესწრებოდა. აზნაურთა უმეტესობა მწვალებლებად და მკრეხელებად მიაჩნდა.
ეკლესიიდან გამოსული უბრალო ბერის ჯვალოს ჩოხას იცვამდა.
რაც შეეხება ყოველდღიურ სადილს, სტეფანოზ ბერის სატრაპეზოში, ბერებისა და მორჩილების თვალწინ ჭამდა მხალეულსა და საერთო სამარხვო კერძებს.
ამ საღამოსაც მელქისედეკი გაიოზ ბერსა და სტეფანოზ წინამძღვარს შორის იჯდა სუფრასთან და ხის კოვზით ოსპის წვნიანს შეექცეოდა.
მთელი დღის ნამარხულევს ესიამოვნა ოსპის წვენი, მეორე ულუფა ითხოვა და სწორედ ის მიართვა ქერა კულულებიანმა მორჩილმა. კოვზით აიღო ოსპის წვენი და პირისკენ რომ მიჰქონდა, სწორედ ამ დროს, რამდენიმე ნაბიჯის მოშორებით ვიღაცამ ხმამაღლა იკითხა:
კათალიკოსი თუ ბრძანდებაო აქ?
კათალიკოსმა ეს გაიგონა და გაიოზს ჩურჩულით უთხრა: ჩემი აქ ყოფნა არავის ამცნოთო.
სანამ მოხუცი გაიოზი წამოდგომას შეძლებდა, შავანაფორიანმა ბერებისა და მორჩილების ბრბო გაარღვია და კათალიკოსს თავზე წაადგა.
ეზოსმოძღვარი თავდახრილი მიეჭრა, თავისი მუდამ სველი, მსუქანი ტუჩებით მარჯვენა ხელი დაულოშნა, შემდეგ მოწიწებისგან აცახცახებული უკან დაიხია და მოახსენა:
მეფე თქვენს უწმინდესობას სადარბაზოდ იწვევსო.
მელქისედეკი განმეორებითმა მიპატიჟებამ დააფიქრა. ასე გაიფიქრა: ფარსმან სპარსის ამბავი აწუხებსო.
მელქისედეკს ძალიან არ მოსწონდა ამ „საეჭვო ურჯულოს“ ყოფნა მეფის კარზე. მით უმეტეს, არავინ იცოდა ზუსტად, მართლა სპარსი იყო იგი, სარკინოზი თუ ბერძენი?
ფარსმან სპარსი შერქმეული სახელი უნდა ყოფილიყო, არსებითად მისი ნამდვილი ვინაობა და სადაურობა არავინ იცოდა.
ყველა ენა, ყოველგვარი რელიგიის კანონი ზედმიწევნით იცოდა: ქართული, არაბული, თურქული, ირანული და ბერძნული.
ჯერ კიდევ ბაგრატ კურაპალატს აუხირდა მელქისედეკი ამ „წარმართის“ გამო, შემდეგ კი მეფემ ორმოცდახუთი წლის კაცი მოანათვლინა.
ეკლესიაში სიარულითა და მარხულობით ფარსმანი თავს არ იწუხებდა.
მსტოვარ ბერებს ამბავი მიჰქონდათ კათალიკოსთან, რომ ის ჩუმჩუმად დასცინოდა ქრისტეს რელიგიას. მარიამის უხრწნელობის დოგმას აპამპულებდა თურმე და როცა თრიაქით დათვრებოდა, მოურიდებლად ხითხითებდა: ღვთისმშობელს იმდენი შვილი ჰყოლია, რამდენიც ანგელოზი დაეტევაო ნემსის წვერზე.
ეს ხუმრობაც ორაზროვნად იყო მოფიქრებული. თუ ეტყოდნენ, ნემსის წვერზე ბევრზე ბევრი ანგელოზი დაეტევაო, ის უპასუხებდა: თქვენ არ გცოდნიათ, რომ ანგელოზი კაცისოდენააო. ხოლო თუ ვინმე ეტყოდა, საერთოდ როგორ დაიტევსო ნემსის წვერი ანგელოზს, – ის უპასუხებდა: თქვენ არ გცოდნიათ, რომ ანგელოზები უხორცონი არიანო.
შემდეგ იმდენს მოყვებოდა ანგელოზების უხორცობის შესახებ, რომ მსმენელს თავბრუს დაახვევდა.
როგორც ყველა ავანტიურისტს (და შუა საუკუნეებში ისინი გაცილებით მეტნი იყვნენ, ვიდრე ჩვენს დროში), მასაც რამდენიმე ხელობა ჰქონდა ათვისებული.
ბოლოს მზის საათების მოწყობას მიჰყო ხელი. ის დადიოდა საერისთავოებში, აწყობდა მზის საათებს, წერდა მთვარის „ხელთაის“. ხანდახან ნადიმებზე იწვევდნენ, როგორც ხუმარას და მოცლილს. მოხუც აზნაურებს აცინებდა, ყოველ რელიგიას ფარულად აპამპულებდა (რათა საკუთარი დაემალა), ყოველი ეროვნების კაცს დასცინოდა (რათა საკუთარი არ გაემხილა როგორმე).
კათალიკოსი დიდხანს ეძებდა რაიმე არსებით საბაბს, რათა მეფისგან მისი მცხეთიდან გაძევება მოეთხოვა. ახლა კი მელქისედეკი გახარებული იყო, რომ სწორედ ეზოსმოძღვარმა, ამ გამოცდილმა ჭორიკანამ და მოენემ, მიაწოდა მას ასეთი საბაბი.
ფარსმან სპარსი დედათა მონასტერს შეჩვეოდა. მცირეწლოვან, მორჩილ ქალწულებს საჩუქრებით იტყუებდა მთავართა სანათლოის ერთ ბნელ ქუჩისკენ, სადაც გაუქმებული ბაზილიკის უკან, ბნელ სენაკში ცხოვრობდა თავად, და თურმე მათ ნამუსს ხდიდა.
ბოლოს ფანასკერტელის ქალისთვის დაედგა თვალი. ცამეტი წლის გოგონა ძალით გააუპატიურა (იგი ეზოსმოძღვარის ნათესავი აღმოჩნდა).
ფარსმანი, დიდი აზნაური ფანასკერტიდან, ადრე დაუსჯელად გადაურჩა აფხაზეთიდან, კლარჯეთიდან და ფხოვიდან ჩამოყვანილი მონების შვილების გაუპატიურებას. მაგრამ ახლა, ამ შემთხვევაში, აუცილებლად მოიძებნა მიზეზი, რომლის გამოც მკრეხელი ფარსმანი უეჭველად უნდა დასჯილიყო.
გამოძიება უკვე დასრულებული იყო, მაგრამ ფარსმანს ჯერ სხალტბის ეკლესიის მშენებლობა არ დაუმთავრებია. ამიტომ კათალიკოსი არ ჩქარობდა საქმისთვის მსვლელობის მიცემას და მეფესთან შეხვედრასაც გაურბოდა, რადგან ეშინოდა, ვაითუ გიორგიმ ფარსმანი შემიწყალოსო.
ეზოსმოძღვრის მიერ მეორედ გაგზავნილ მოწვევას მელქისედეკი, რა თქმა უნდა, ვეღარ გაექცეოდა. ეს მოწვევა ოდნავ არ ესიამოვნა, მაგრამ მან მაშინვე გადაწყვიტა, რომ აუცილებლად უნდა შეხვედროდა მეფეს და დაჟინებით მოეთხოვა ამ ბილწი წარმართის დასჯა.