ვეფხისტყაოსანი — ტარიელისაგან ინდოთ მეფის სიკვდილის ცნობა — შინაარსი და გამარტივებული ტექსტი

შოთა რუსთაველი · ტარიელისაგან ინდოთ მეფის სიკვდილის ცნობა

ნაწილები

გამარტივებული სასწავლო ვერსია, AI-ის დახმარებით. გამოცდისთვის ორიგინალიც წაიკითხე.

ქედზე დიდი ქარავანი გამოჩნდა. კაცები და აქლემები სულ შავებში იყვნენ. ირგვლივ თმები მოკვეცილი ჰქონდათ. მეფემ ბრძანა: „მოიყვანეთ, ჩვენ აქ დავყოვნდეთ ცოტა ხნით.“ მოიყვანეს ის ვაჭრები და მათი უხუცესი. უბრძანა: „ვინ ხართ, რატომ გაქვთ ტანი შავებით შემოსილი?“ მათ მოახსენეს: „საიდანაც მოვდივართ, იქ ასეა დაწესებული. ინდოეთიდან მოსულებს ყველაზე გრძელი გზა გვივლია.“ უბრძანეს: „გვითხარით, ვაჭრებო, ინდოეთის ამბავი.“ მათ მოახსენეს: „ზეციდან მოვიდა ინდოეთში ზეცის რისხვა. დიდსა და პატარას ყველას ცრემლი სდის წვეთის მსგავსად. იქ მყოფ ბრძენსაც კი გონება არეული აქვს, როგორც შეშლილს.“ თვითონვე უყვებოდნენ თავიანთ ამბავს, ცრემლიანები იყვნენ: „ფარსადანი, ინდოეთის მეფე, ბედნიერი ხელმწიფე იყო. მას ჰყავდა ქალი, მნათობი, მზეზე უფრო მზიანი. კბილ-მარგალიტი, ტან-ალვა, ღაწვ-ბალახშ, ყორნისფერი თმებით.“ „ამ ქალს და ამირბარს ერთმანეთი შეუყვარდათ. ამირბარმა სიძე მოკლა, ამბავი მეფეს მიუვიდა. ის პატარა ქალი მამიდამ გაზარდა. მისგან მონაქროლმა ქარბუქებმა ინდოეთი გადააქცია.“ „მამიდა ქაჯი იყო, გრძნეულობა კარგად იცოდა. ამით საშინელი რამ ჩაიდინა, მზე მიწას დაუკარგა. თვითონაც მოკვდა უბედური, სიცოცხლედ არაფრად ვარგოდა. ის ქალი დაიკარგა, ალვის ნერგი სხვაგან დარგა.“ „ამირბარმა გაიგო, წავიდა ლომივით იმ მზის საძებნელად. ისიც დაიკარგა, ინდოეთში მთვარე და მზე დაბნელდა. ორივე გადაიკარგა, მათი პოვნა ახლა ძნელია. მეფემ ბრძანა: ‘ჰე ღმერთო, რატომ მიკიდებ ცეცხლს ნელ-ნელა?’“ „მეფე გაგიჟდა მათი უიმედო ძებნით. მალე შეიცვალა ინდოეთში წინწილებისა და მუსიკის ხმა. ცოტა ხანს გაუძლო ცეცხლის დანთების ტანჯვას. ახლა თვითონაც მოკვდა, ყველაფრის დასასრული და განადგურება დადგა.“ როდესაც ვაჭარმა ეს სიტყვები თქვა, საქმეები გაუარესდა. ქალმა (ნესტან-დარეჯანმა) დიდი კივილი დასცა, სწრაფად მოიხადა თავსაბურავი. ტარიელმაც დაიძახა, დაფარული გააცხადა. ნარგიზებიდან (თვალებიდან) ნაწვიმარი ღვარი მოედინებოდა, თოვლი გადნა. ქალი საცოდავად ტიროდა მამას, ბულბულის მსგავსად. თმა გაიგლიჯა, გაფანტა, ღაწვი ცრემლით აევსო. ვარდი ზაფრანად გადაიქცა, ლალი კი ხავსივით გახდა. მზეს ღრუბელი ეფარება, ამიტომ ნათელი დავსია. იხოჭავდა და იგლეჯდა, ყვირილით ტიროდა უარესი, გაბმული სიტყვებით. სისხლი და ცრემლი თვალებიდან ჩამოსდიოდა უარესად: „მოვკვდი, მამაო, მე შენთვის ყველა შვილზე უარესი. ვერ გემსახურე ასულმა, ვერც ვერაფერი შეგაგუე.“ „ჩემთვის დაბნელებულო მამაო, ჩემო თვალთა ნათელო, ჩემს გულში შენთვის რა ამბებია, რა გრძნობებია! მზეო, რატომ გაქვს კიდევ სინათლე, რატომ ანათებ ქვეყნებს? რატომ არ დაინგრა, ქვეყანავ, რატომ დგახარ კიდევ მაღლა, მთაო?“ ტარიელი მოთქვამდა: „გამზრდელო, ჰაი, რა ამბავი მომისმენია! მიკვირს, მზე რატომ ანათებს კიდევ, რატომ არ დაბნელებულა?! მზე მოკვდა ყველა ცოცხალი არსებისთვის, სამყარო აღარ არის შენი. ღმერთს მიჰმადლე, შემინდე, რაც შენ ჩემგან გწყენია.“ კვლავ უბრძანებდნენ: „გვიამბეთ დარჩენილი ამბავი.“ მათ მოახსენეს: „ბატონო, ინდოეთში დიდი ომია. ხატათის ლაშქარი მოსულა, ქალაქს ალყა შემოარტყა. რამაზი არის ვიღაც ხელმწიფე, მათ პატრონად ზის.“ „ჯერ დედოფალი (ნესტან-დარეჯანი) ცოცხალია, მაგრამ მკვდრებზე უფრო მკვდარია. ინდოეთის ლაშქარი იბრძვის, თუმცა იმედგადაწყვეტილია. გარე ციხეები წაუხდათ, ყველაფერი დანგრეულია. მზეებო, თქვენ შუქი მიჰფინეთ, ჰაი, რა ცუდი ამინდია!“ როდესაც ტარიელმა ეს გაიგო, ძალიან სწრაფად აიყარა. სამი დღის სავალი ერთ დღეში გაიარა. მისი დროშა აღიმართა, წინ არაფერი აუფარებია. ახლა ნახეთ, გოლიათი გული როგორ გამაგრდა!

ტექსტის წყარო: შოთა რუსთაველი