ვეფხისტყაოსანი — ამბავი ავთანდილისაგან გულანშაროს მისლვისა — შინაარსი და გამარტივებული ტექსტი

შოთა რუსთაველი · ამბავი ავთანდილისაგან გულანშაროს მისლვისა

ნაწილები

გამარტივებული სასწავლო ვერსია, AI-ის დახმარებით. გამოცდისთვის ორიგინალიც წაიკითხე.

ავთანდილმა ზღვა გაიარა, მიდიოდა მოხდენილი ტანით. ნახეს ქალაქი, გარშემორტყმული ბაღების ტყით, უცხო გვარის ყვავილებით, უამრავი ფერით. იმ ქვეყნის სილამაზეს როგორ გადმოგცემ, რითი! იმ ბაღების პირას გემი სამი თოკით დააბეს. ავთანდილმა ვაჭრის ტანსაცმელი ჩაიცვა, სკამზე დაჯდა. მოიყვანეს მზიდავი კაცები, დაქირავებულნი ფულით. ის ყმა ვაჭრობს, თავადობს და ამით თავს მალავს. მოვიდა მისი მებაღე, რომელსაც ბაღი ეკუთვნოდა. ის ყმას უყურებდა აღფრთოვანებით, მის ელვარე სახეს. ავთანდილმა დაუძახა და ელაპარაკა იმ კაცს, რომელიც არ ცდებოდა სიტყვებში: „ვისნი ხართ, ვინ ხართ, რა ჰქვია აქ მჯდომ მეფეს?“ „წვრილად მითხარი ყველაფერი,“ – ყმა იმ კაცს ელაპარაკება, – „რა ლარია უფრო ძვირი, ან იაფად რა იყიდება?“ მებაღემ უთხრა: „ვხედავ, შენი სახე მზის სახესავით მეჩვენება. რაც ვიცი, მართლად გეტყვი, ტყუილი არ გეცოდინება.“ „ეს არის ზღვათა სამეფო, თავისი ათი სავალით. თვით გულანშარო ქალაქია, სავსე მრავალი სილამაზით. აქ მოდის ყველაფერი ლამაზი, ზღვა-ზღვა გემით მავალი. მელიქ-სურხავი მეფობს, სრული სმითა და ქეიფით.“ „აქ მოსვლით ახალგაზრდავდება, კაციც რომ ბერი იყოს: სმა, გახარება, თამაში, მუდამ არის სიმღერები. ზამთარ-ზაფხულ თანაბრად გვაქვს ფერად-ფერადი ყვავილები. ვინც გვიცნობს, გვინატრებს, მტრებიც კი.“ „დიდი ვაჭრები ასეთ სარგებელს ვერ პოულობენ: ყიდიან, ყიდულობენ, იგებენ, აგებენ. ღარიბი ერთ თვეში გამდიდრდება, სავაჭროებს ყველგან აგროვებენ. უქონელები ერთ წლამდე საქონელს ინახავენ.“ „მე ვარ უსამის მებაღე, ვაჭართა უხუცესის. ამასაც გეტყვი, მისი წესის ამბავს: თვით ეს ბაღი მისი საკუთრებაა, თქვენი დღევანდელი სადგომი. პირველ რიგში მას ეკუთვნის ყველაზე ლამაზი ნივთების ჩვენება.“ „როცა დიდი ვაჭრები შემოვლენ, მას ნახავენ და ძღვენს მიართმევენ. აჩვენებენ, რაც აქვთ, სხვაგან ლარს ვერ გახსნიან. ყველაზე ლამაზებს სეფედ დასვამენ, ფასს იქვე დაუთვლიან. მათ მაშინვე ათავისუფლებს, როგორც სურთ, ისე ყიდიან.“ „თქვენნაირ საპატიო სტუმრებს მათ ეკუთვნით გამოსვენება. დამყენებლებს უბრძანებს, ვისაც ეკუთვნის დაყენება. ახლა ის აქ არ არის, რას მარგებს მისი ხსენება! თქვენი გამოსვლა და წაყვანა მას ეკუთვნის, თქვენი ქება.“ „ფატმან ხათუნი შინ არის, მისი ცოლი. პურად კარგი მასპინძელი, მხიარული, არამკაცრი. მას ვაცნობებ თქვენს მოსვლას, წაგიყვანთ, როგორც თავისას. წინ კაცებს გამოგაგებებს, ქალაქში დღისით, ნათლად შეხვალ.“ ავთანდილმა უთხრა: „წადი, ისე მოიქეცი, როგორც გინდა.“ მებაღე გარბის, ახარებს, ოფლი მკერდამდე ჩასდის. ხათუნს უთხრა ამბავი: „მე ეს მითხრეს: ყმა მოვა, მისი მჭვრეტელთა შუქები მზესავით გამოცდილია.“ „ვიღაც ვაჭარი, დიდი ქარავნის პატრონი, საროს ხესავით ნაზარდი და შვიდი დღის მთვარევით ლამაზი. უხდება ვაჭრის სამოსი და ძოწისფერი მოსასხამი. მან დამიძახა, მკითხა ამბავი და ლარების გაყიდვის წესი.“ ფატმან ხათუნს გაუხარდა, ათი მონა გააგება. ქარვანსრა მოამზადა, მათი ბარგი დააყენა. შემოვიდა ვარდისფერი ლოყებით, ბროლივით და ბადახშივით, მინასავით გამჭვირვალე. მისმა მჭვრეტელებმა ვეფხვს ტოტი, ლომს კი თათი დაუხატეს (ანუ უძლიერესი შეადარეს). ხმაური ატყდა, ქალაქის მთელი ხალხი შეიკრიბა. აქეთ-იქით იჯდნენ: „ვუყუროთ ამას მშვიდად!“ ზოგნი ნდომით აღფრთოვანებულნი იყვნენ, ზოგნი სულწასულნი. მათმა ცოლებმა ქმრები შეიძულეს, ქმრები კი გაბრაზებულები დარჩნენ. ფატმანი, უსამის ცოლი, კართან შეეგება. მხიარულმა მიესალმა, სიხარული გამოავლინა. ერთმანეთი მოიკითხეს, შევიდნენ და შინ დასხდნენ. ფატმან ხათუნს მისი მოსვლა, როგორც მივხვდი, არ ეწყინა. ფატმან ხათუნი თვალად მოხდენილი, არახალგაზრდა, მაგრამ მხნე, ნაკვთად კარგი, შავგრემანი, მსუქანი სახით, არ გამხდარი. მუსიკოსებისა და მომღერლების მოყვარული, ღვინის მსმელი. ბევრი ძვირფასი სამოსი და მოსასხამი ჰქონდა. იმ ღამეს ფატმან ხათუნმა ძალიან კარგად უმასპინძლა. ყმამ ლამაზი ძღვენი უძღვნა, მიმღებლებმა თქვეს: „კარგია.“ ფატმანის მასპინძლობა ღირსეული იყო, ღმერთმა არ დაკარგა. სვეს და ჭამეს, დასაწოლად ყმა ღამით გავიდა. დილით ყველა ლარი აჩვენა, გაახსნევინა. ლამაზები სეფედ დაალაგა, ფასიც დაათვლევინა. ვაჭრებს უთხრა: „წაიღეთ,“ – აჰკიდა, გააწევინა, – „თქვენ როგორც გინდათ, ისე ვაჭრობდით, ნუ გამაცხადებთ, მე ვინ ვარ.“ ყმა ვაჭრულად იმოსება, არ იცვამს არაფერს თავისას. ზოგჯერ ფატმანის მსახურია, ზოგჯერ ფატმანის კუთვნილება. ერთად სხედან, ელაპარაკებიან არამკაცრ საუბრებს. ფატმანს მისი არყოფნა კლავდა, როგორც ვინმეს თავისი საყვარლის არყოფნა.

ტექსტის წყარო: შოთა რუსთაველი