ვეფხისტყაოსანი — წიგნი ფატმანისა ნესტან-დარეჯანის წინაშე მიწერილი — შინაარსი და გამარტივებული ტექსტი

შოთა რუსთაველი · წიგნი ფატმანისა ნესტან-დარეჯანის წინაშე მიწერილი

ნაწილები

გამარტივებული სასწავლო ვერსია, AI-ის დახმარებით. გამოცდისთვის ორიგინალიც წაიკითხე.

ფატმანი წერს: „ოჰ, ჩემო ნათელო, სამყაროს ზეციურო მზეო! შენგან შორს მყოფთათვის დამწველო და ტანჯვის მომგვრელო, მჭევრმეტყველო და გონიერო, მშვენიერო და ლამაზი ენის მქონეო, ბროლო და ლალო, რომლებიც ერთად ხარ შეერთებული (შენშია გაერთიანებული)! თუმცა შენი ამბავი შენ არ მომიყევი, მე მაინც მივხვდი სიმართლეს და ამით გული მომეალერსა. ახლა შენთვის შექმნილ ტარიელს, ამბის მოყოლით, გული მოულხინე. ორივე მიაღწევთ თქვენს სურვილს, ის გაიფურჩქნება, შენ კი აყვავდები. შენს საძებნელად მოსულა მისი ძმადნაფიცი, ავთანდილი, არაბი ყმაწვილი, არაბეთში განთქმული. ის როსტან მეფის სპასპეტია და ვერავინ დაუწუნებს. შენ შენი ამბავი დაწერე, თამამად და გონივრულად გაგონილი. ჩვენ ამისთვის გამოვგზავნეთ ეს მონა თქვენთან, რომ გავიგოთ ქაჯეთის ამბავი, მოსულან თუ არა ქაჯები სახლში? მანდაური მეომრების ანგარიში წვრილად გვინდა: ვინ არიან შენი მცველები, ან ვინ არის მათი თავადი? რაცა იცი მანდაური, მოგვიწერე, გაამჟღავნე. მერე შენს საყვარელს რა ნიშანი გაუგზავნე! შენი ყველა აქამდე ნანახი ტანჯვა სიხარულით დაასრულე. ღმერთმა ინებოს, რომ შესაფერისი მოყვარენი შეგაერთოს!“ „წადი, წერილო, იჩქარე, თუ სწრაფი ფეხები გაქვს. მენატრება, რომ მიხვალ და დაგხვდება ბროლი, სათი და ლალი. ბედით შენ ჩემზე უკეთესი ხარ, წერილო, გნახავს დამწველი თვალები. შენს უკან ჩემი სიცოცხლეა, თუ გესმის, არ გეცოდები?“ ფატმანმა დაწერილი მისცა იმ გრძნეულ ხელოვანს. უთხრა: „ეს წიგნი მიართვი მზის მსგავს ქალს!“ იმ გრძნეულმა რაღაც მოლი (შელოცვილი წამალი) წაისვა ტანზე. იმავე წამს გაქრა, გადაფრინდა ბანიდან ბანზე. წავიდა ისარივით, როგორც სწრაფი მშვილდისგან ნასროლი. როცა ქაჯეთს მიაღწია, მხოლოდ ბინდი და ბნელი იყო. შეუმჩნევლად გაიარა ყმაწვილების, კარის მცველების სიმრავლე. იმ მზეს (ნესტან-დარეჯანს) მოახსენა მისი სასურველის ამბავი. ციხის დახშული კარები ისე გაიარა, თითქოს ღია ყოფილიყო. შევიდა შავპირა, გრძელთმიანი, ნაბდის ტანსაცმლიანი ზანგი. ის მზე (ნესტან-დარეჯანი) შეკრთა, ეგონა, რომ მისთვის რამე ზიანი იქნებოდა. ვარდი გაუყვითლდა (შეეცვალა ფერი), ლაჟვარდისფერი კი გაუფერულდა. ზანგმა უთხრა: „ვინ გგონივარ, ან რატომ დაბნდები ასე? მე ფატმანის მონა ვარ, თქვენთან გამოგზავნილი. ამ წიგნმა გამამართლოს, ტყუილად არ გელაპარაკები. მზის შუქებო, მოიცადეთ, ვარდო, ნუ დასჭნები ადრე!“ მზისპირა ქალი გაუკვირდა ფატმანის საკვირველი ამბით. თვალები გაუფართოვდა, შავი წამწამები აუთრთოლდა. მონამ ის წიგნი თავისი ხელით მისცა. ქალი სულთქავს, კითხულობს წერილს და ცხელი ცრემლებით ასველებს. მონას ჰკითხა: „მითხარი, ვინ არის ჩემი მძებნელი? ან ვინ იცის, რომ ცოცხალი ვარ, მიწაზე მტკებნელი (მტანჯველი)?“ მან მოახსენა: „გაბედავ და გეტყვი, რასაც ვიცი. რაც წამოსული ხარ, მას შემდეგ შენგან ჩვენი მზე ბნელია. ფატმანის გული მას შემდეგ ლახვრებით არის დაჭრილი. მას რომ ცრემლი სდენია, ზღვებსაც კი შეერთვია. მე ერთხელ შენი ამბავი მისთვის კიდევ მიმირთმევია. ღმერთს ვიმოწმებ, მას შემდეგ ტირილი არ შეუწყვეტია. ახლა ვიღაც ყმაწვილი მოვიდა მშვენიერი სახით. მან წვრილად მოუყვა ყველაფერი, რა გასაჭირშიც ხართ. ის არის შენი მძებნელი, გმირივით ძლიერი მკლავით. მე გამომგზავნეს, დამავალეს, რომ ძალიან მეჩქარა.“ ქალმა უთხრა: „მართალია, ყმაო, შენი ნაუბარი! ფატმანმა არ იცოდა ჩემი ამბავი, ვისი მსგავსი ვიყავი? უღონოდ არის სადმე ჩემი ცეცხლის მომდები (საყვარელი). მე მივუწერ, შენც უთხარი, რომ გულმდუღარე ვარ.“

რთული სიტყვები

მნათობო: ნათელო, მნათებელო
ზენაო: ზეციურო
ამაზრზენაო: ტანჯვის მომგვრელო, შემაძრწუნებელო
შენათხზენაო: შენშია გაერთიანებული, შეთხზული
ალხენიე: გული მოულხინე, გაახარე
იე: აყვავდები, გაიფურჩქნები
ქებული: განთქმული, სახელგანთქმული
დაწუნებული: დასაწუნი, საყვედურის ღირსი
უსტარო: წერილო
მოლი: შელოცვილი წამალი, ჯადო
ბანის-ბანსა: სახურავიდან სახურავზე, მაღლიდან მაღალზე
მტკებნელი: მტანჯველი, მტანჯავი

ტექსტის წყარო: შოთა რუსთაველი