დავითიანი („ქართლის ჭირი") შინაარსი და გამარტივებული ტექსტი

რჩევები მოსწავლეებს ათი სხვადასხვა საქმის შესახებ, ყმაწვილებისთვის.

მისმინე, სწავლის მაძიებელო! მიჰყევი დავითის რჩევას: თუ გინდა ნამდვილი სიამოვნება იპოვო, ჯერ მწარე უნდა გასინჯო, შემდეგ კი ტკბილი. სჯობს, თავიდანვე მოინანიო, ვიდრე ბოლოს ინანო. ვინც გასაჭირში იყო და შემდეგ სიხარულში მოხვდა, ტანჯვასაც კი შვებად ჩათვლის.

31 როცა დედა შვილს გააჩენს, პირველ ტკივილებს აღარ იხსენებს. შვილის სიხარულით ისეთი დაავადებების ტკივილსაც კი ივიწყებს, როგორიც მშობიარობის მძიმე ტკივილებია. მევენახე მაშინ ხარობს, როცა მტევნებს მოკრეფს. ასევე, მოსწავლეც მაშინ ისვენებს, როცა სწავლას სრულყოფს.

32 სწავლა სიკვდილამდე შენია, ის მუდამ შენთანაა. მას ვერავინ წაგართმევს, ის არ არის გასაყოფი. ყველა სხვა რამეს მახე აქვს, რაც ადამიანს თავიდან აშორებს. თუ ადამიანს ცოდნა არ აქვს, წუთისოფელი მას ატანჯავს.

33 ცოდნა მცოდნეს თან დაჰყვება, რამდენიც არ უნდა ატაროს. მას აქვს უხილავი საუნჯე, რომელსაც ხელი არ ეკარება. არც აშკარა ძალით წაერთმევა, არც ფარულად მოიპარება. ჭკუა უსარგებლოა ბრიყვებისთვის, ჭკუა ცოდნით გამოიყენება!

34 ჩემი გამოუცდელობით შევატყვე, რაც ბრიყვების შესახებ შევიტყვე. კარგისა და ავსის გარჩევით, ვხედავ, რომ ახლოს მიწყვია. მინდა, მაგრამ სწავლის სიმცირის გამო ცალ-ცალკე ვერ გავმიჯნე. ჭკვიანი კაცი, რომელსაც ცოდნა არ აქვს, უხორთუმო სპილოს ჰგავს, ანუ უსარგებლოა.

35 როგორც უიარაღო მამაცი ვერ იომებს გულად ლომივით, გაცოფებული, გაბრაზებული ვეფხვი ვერ იომებს უკლანჭოდ, ვერ შეასრულებს თავის სურვილს, რასაც მოისურვებს, ვერ მოახერხებს, ასევე ჭკვიანი, გაუწვრთნელი ადამიანი ვერ მიხვდება, რასაც ნდომობს.

36 ვეძებე და ვერაფერი ვნახე ამ სწავლა-რჩევაზე უკეთესი: ბრძენს აქვს თავისუფლება, სოფელში ყოფნა მისი ნებაა. ბრძენი სადაც არის, იქ დარჩება, საუნჯე თან ექნება. ბრძენი პურის გულისთვის ჩემსავით არავის წინაშე არ დაიჩოქებს!

37 ბრძენი სიტყვით ირჩენს თავს, ოსტატი – თავისი ხელით, ხუცესი – წირვით, ვაჭარი – შორს წასვლით-მოსვლით, რაც ძნელია, მოლაშქრე – სისხლის ღვრით, მხვნელი – ცხელი ოფლით, გლახა – კარის-კარ თხოვნით – შენ ახლა რომელი გინდა?

38 ზოგი ხომ გუშინ გაჩვენე, შვიდიოდე სარჩოს ძიება. მერვე – ხელმწიფე ირჩენს თავს, ვისაც ქვეყნის მართვა შეუძლია. მეცხრეა – მწყემსობა არჩენს, მათ მენახირობა უქნიათ. მეათე – მიჯნურთა სურვილი, შეყვარებულთა ერთად ყოფნა.

39 მიჯნური, მწყემსი, ხელმწიფე, გლახაკი, ან მხვნელი, მოლაშქრე, ვაჭარი, ხუცესი, ოსტატი, ბრძენი-მსიტყველი. ათივე მათგანზე გითხარი, რომელი რის გამკეთებელია. რომელიც გინდა, ის აირჩიე, ერთ-ერთს მოჰკიდე ხელი!

40 მიჯნურმა უნდა გულწრფელად შეიყვაროს თავისი სატრფო, მუდამ სურვილით ახლდეს გვერდით, არასოდეს გაეყაროს. მის გარეშე ყველა სასიხარულო რამ ჭირად მიაჩნდეს, მისთვის სიკვდილი ტკბილად ეჩვენებოდეს, სიცოცხლე კი გაიმწაროს.

41 მწყემსობა სიფრთხილეს მოითხოვს, მას ცოტა უნდა ეძინოს. მუდამ მხნედ უნდა უვლიდეს სამწყსოს, დღე ყინვა იყოს თუ თბილი. „კეთილმა მწყემსმა ცხვრებისთვის სული დადოსო ტკბილი“. ვინც ეს ბრძანა, მან დამიცვას უხილავი მხეცების კბილისგან!

42 ხელმწიფე უნდა იყოს მართალი, როგორც ბრძენებს დაუწერიათ. ბრძენი, ხელგაშლილი და მოწყალე, მრისხანე კი ზომიერად. კანონმტკიცედ, სამართლიანად უნდა იყოს და ჰყავდეს ერი. მწყემსავდეს, მწყემსობის ნიშანი – ხელთ სკიპტრა – მას უჭირავს.

43 გლახაკი უნდა იყოს თავმდაბალი, ტკბილი ენითა და პირით. მლოცველი ყოველი სულისთვის, დიდი სულისა და მცირისთვის. უფალს უყვარს, როგორც იობი, გასაჭირის მომთმენი გლახა. ღმერთს სძულს ამპარტავნობა, განსაკუთრებით კი გლახა მწირის.

44 მხვნელებმა და მთესველებმა, მევენახეებმა, ანუ მბარავებმა, მზის ამოსვლიდან ჩასვლამდე კარვებში არ უნდა შეხედონ. ცხელი ოფლით დამწვრებმა ჩრდილის ქვეშ არ უნდა მიიკარონ. რაც იმუშავებენ, ის ჭამონ და აჭამონ ქვეყნის მფარველებს.

45 მოლაშქრე უნდა იყოს ჭაბუკი, თამამი, თავმდაბალი, მეპატრონეების ერთგული, მორჩილი, სამართლიანი, მხნე, ამხანაგების მოყვარე, მამაცი, ძალგულოვანი, გულწრფელად მებრძოლთა მებრძოლი, არასუსტი, მაგარი მკლავით.

46 ვაჭარი უნდა იყოს მომგებიანი, არ უნდა სვამდეს დასათრობად. აზარტულ თამაშებს უნდა ერიდოს, სიწმინდით უნდა იცავდეს თავს. ზედმეტად უზომოდ არ უნდა ურევდეს არასწორს სწორში. სწორ საადლოსა და სასწორს ხელში არ ამრუდებდეს.

47 ხუცესი უნდა იყოს მამაცი, არ იყოს მშიშარა, მხდალი. ხუცესს არ ეთქმის: „ჭირში ვერ შევალ, საშიშია“. ხუცესმა უნდა დამარხოს, თუ კაცმა სული დალია. ხუცესიც ბევრ რამეს დააკლებს, თუ ბევრ ღვინოს დალევს.

48 ოსტატი, უფლის მოშიში, დავითმა ქებით შეამკო: ნეტარია, ვინც ნაშრომის ნაყოფს თავად შეჭამს! ცოლით ის მსხმოიარე ვენახს ჰგავს სახლის მიდამოში, შვილები კი ზეთისხილის ხეებს, სუფრის გარშემო.

49 ახლა ბრძენი უნდა იყოს სოფელში ისე, როგორც წმინდა ბერი. ცხოვრობდეს, სხვებს ასწავლიდეს, მეცნიერად აქცევდეს. ბრძენმა არ უნდა იკადროს, რაც ურიგოა. ბრძენის ურიგო ქცევით ერიც მიბაძვით გაფუჭდება.

50 ათივე ეს იყო, რაც მოგითხარი, სხვა არაფერია მის გარდა. რომელიც გინდა, ის აირჩიე, აიღე, ხელი მოჰკიდე. გირჩევნია, გლახაკად იარო, გირჩევნია, ყანას მკიდე. მე შენთვის აღარ მცალია, ყმაწვილის ვალი მაქვს.

51 როგორც ძნელად იგრიხება ბებერი, ფუყე წნორი წნელად, ასევე მოხუცი ადამიანი ძნელად სწავლობს. როგორც ახალ ყლორტს ვაზისას ხელი ადვილად მიჰყვება დასაფურჩნებლად, ასევე ახალი მოზარდი ყმაწვილი ადვილად ექვემდებარება ოსტატის გაწვრთნას.

52 ერთ სიტყვას გეტყვი, მისმინე, ყმაწვილო, შენი გადარჩენისთვის! თვალს ნუ ახეხებ სიბნელეში, ნუ კარგავ ნათელში ხედვას. ნუ ეშურები ფეხით უკეთურებისკენ სირბილს. ხმა დაუდაბლე ორღანოს, აშიყ-მაშიყად სტვენას.

53 აკეთე ის, რაც გულის სურვილის მოთმენას გულისხმობს. თაფლივით ტკბილი დასაწყისი, ბოლოს კი მწარე, ნუ გეტკბილება ენაზე. გულით უფრთხილდი, ყურით კი, საშიში სიტყვის მოსმენას. ამით შეხვდები საყვარელს, შენს ლამაზ სულის სიხარულს.

54 ნუ აავსებ ალაბულათით სუფთად გარეცხილ მენას. გაგიჭირდება გარეცხვა, დაიწყებ ოხვრას და ქშენას. იტყვი: „რა ვუყავი ჩემს თავს“, – დაიწყებ კბილების ღრჭენას. „დავითმა რომ კარგად მასწავლა, მე ის რატომ არ მახსოვდა!“

55 ყმაწვილმა უნდა სწავლობდეს თავის შესაცნობად: ვინ არის, საიდან მოსულა, სად არის, საით წავა? ვინც თიხა ჭურჭლად შექმნა, რას უძღვნის ხელფასად? როგორ არ ჩავარდეს ულაგმო და უსადაო ცხენების რემას ხნარცვში?

56 ქალმა და ყმაწვილმა უნდა დახურონ ბაგე კბილებით. ფეხი არ უნდა გაუხსნან საბლიდან და ენა უნდა შეუბორკონ. არ მისცენ ნება შეძვრისა წარბს, წამწამს, თვალის კილოს. არც თავად გაკიცხონ ვინმე, არც სხვისგან გაიკიცხონ.

57 ნუ მეტყვით: ჩვენ რატომ გვასწავლე, რაც თავად არ გქონდა აღზრდილობა? რატომ გვიქე, მშიშარა კაცმა, მამაცთა ხმალმოწვდილობა? უცოდინრობა ცუდია, მაქვს მისი გამოცდილება. ჩემსავით სიცხით ნუ იწვებით, იპოვეთ ნიავი-ჩრდილი.

58 სოლომონ ბრძენი სიბრძნით ყველა ბრძენის თავია. ბევრი კარგი რამ დაწერა ღვთის ბრძანების წიგნებში. ერთი იმასაც მოუხდა, რომ რაღაც მცნება დაარღვია. თუ გირჩევნიათ, ნურც მას უსმენთ, სიტყვა ნებაზე დაგიტოვეთ.

59 მრუდი ხომ არაფერი მითქვამს, ამასაც სწორს ვიტყვი. საქმეს, რომელიც თვალით მაქვს ნანახი, არ არის მოგონილი ჭორი: მინახავს ერთი პირუტყვი გორში თუ ახალგორში, თავისთვის მუტრუკს აკეთებს, სხვებს კი ჯორს გაუკეთებს.

60 რამდენადაც ბრძენიც არ უნდა იყოს მკურნალი, კარგად ატყობდეს მაჯას, სხვისას შეიტყობს, თავისას ვერაფერს გაიგებს. თავად სხვას უწამლებს, თავისთვის კი სხვას მიაყუდებს ბარჯას. მე ვერ ვიხეირე და თქვენ გარგეთ, ამის გამო რატომ მიჯაჯღანებთ?

61 თუმცა ბრმა ვარ, კიდევ ვხედავ ქვეყნად ჩემზე უფრო ბრმებს. ბევრ გამოცდილს არ ვბედავ ვუთხრა, ახალ ყმაწვილებს მოგმართავთ: თუ ცურვას არ ისწავლით, ღრმა წყლებს ვერ გაუძლებთ. წკეპლის ცემით დასჯა სჯობს საუკუნოდ ცეცხლში ბმას!

ქართველ უფალთა ნათესაობის იგავი

1 ღმერთო, რომელსაც გაქვს არსის საყდრებზე (ტახტებზე) ჯდომა, რომელმაც მიჯნურებს (შეყვარებულებს) მიეცი ტრფიალის (სიყვარულის) სურვილის ნდომა (სურვილი), რიტორებს – ლექსი, გულის სიღრმე, სიბრძნის ზომები (საზღვრები), შენ მიმახვედრე ჩემს წადილს (სურვილს), რომ არ მქონდეს ცუდი შეცდომები.

2 დავიწყებ სიტყვას სიბრძნისა, რომელიც პირველ ბრძენთაგან არის ცნობილი, მისი დიდი მგრძნობელი სულის მიერ შეგრძნობილი. შევამკობ ერთ უფალს, ღვთიურად ზეციდან ქნვყნად (შესაქმნელად) შემკულს, ქართველთა ჯარების, ყოველთა ერთა მსაჯულად ცნობილს.

3 ვიტყვი უფალთა ნათესაობაზე, არა შორს მისხი მისხისა (თითოეული თავისას). ვინც მე კაცს ხის მსგავსად მთვლის, დამრგო და ქვეშ წყალი დამისხა, ზედ ნაყოფი გამომცა, ფოთოლი მყარად დამისხა (გამომიყვანა), ჩვენს დასაჩრდილებლად დარგულად იმ ხის ტოტებია მონაბამი (გამოზრდილი).

4 ნერგად მას ვსახავ, რომელიც იესეს ხედ ისახა (გამოისახა); ვინც ნაყოფი გამოსცა თავისი ნათქვამებით, როგორც ხემ; შურდულის ქვით სძლია მებრძოლებს დამბადებლის (ღმერთის) ესვითა (დახმარებით), ქართველ უფალთა ტოტ-მორჩად, ვინც მასზეა ფესვით დაკავშირებული.

5 თუმცა მერჩივნა ტოტად თქმას, სწორედ სახელი მწოდებოდა (დარქმეოდა). მიხაროდა, ამით მიხაროდა, საჩრდილად ის ქვეშ მწოდებოდა (დარქმეოდა). ამით დამეშრიტა (ჩამქრალიყო) სახმილი (ცეცხლი), რისგანაც გული მეწვოდა; მაგრამ ვერ მივხვდი სალბუნებს (წამლებს), რომ ჭრილობა მეხო (მქონდა), მეწო (მტკიოდა) და.

6 ვერ ვთქვი, მე ვერ შევძელი იმ ხის სახელის დასახელება. სოფელს ერგო და სოფლელებმა თქვეს: „მრუდია, არ სწორდება“; აღიძრნენ ერები, იზრახეს (მოიფიქრეს) ცუდის მიდებ-მოდება (გავრცელება), გაყიდეს, მოჭრეს, გამყიდველს მიხვდა ამით ცეცხლის მოდება (გაჩენა).

7 მისი მსგავსი სხვა მორჩი (ტოტი) ქვეყნად არ დაიბადება. მე მისი ხილის ჭამით პირი არ გამიმწარდება. მაგრამ ჯერ ფესვების სახელების გამოცხადება მინდა; წესია, რომ მშენებლებმა ჯერ საფუძველი დადონ.

8 საფუძველი არის ყოველთა დაუსაბამო (დასაწყისის გარეშე) პირველი, მამა ყოვლისა მპყრობელი (მმართველი), ცისა და ქვეყნის მჭირველი (მზრუნველი); მიუწვდომელი, უზომო, გამოუთქმელი, მბრწყინავი, ღმერთი, რომელმაც აბელის მსხვერპლი კეთილად შეიწირა.

9 არავინ ფლობს ხელმწიფებას ღვთის უდიდეს ძალაზე ძლიერად! ღვთის გამოა შექმნილი ყოველი, რაც არსებობს მატერიალური. მას ემორჩილებიან სულები და ურიცხვი ჯარი, ერი; მან შეიწიროს ეს მცირე მსხვერპლი ჩემს მაგივრად.

10 ერთს ვიტყვი ქვეყნად უფალზე, ღვთის მსგავსად მსაჯულად მქცეველზე, უსწავლელთა მასწავლებელზე, ურჯულოთა მომაქცეველზე, დაცემულთა აღმმართებელზე, აღმართულთა გარდამქცეველზე; თავისი სამწყსოს (ფარის) ცხვრებისთვის სისხლის დამღვრელზე.

11 თქმულა, რომ სიბრძნესთან სიგიჟე, როგორც ცოცხალთან მკვდარია; ამ უფლის საქებრად ბრძენიც კი ჭკუაზე მცდარია; მე როგორ შევბედავ, უცებმან (გამოუცდელმა), რადგან ის მიუწვდომელია? მაგრამ დავითმა თქვა: „აქებდით გლახაკი და მდიდარი!“

12 მდიდარი ისე ძნელად ცხონდება (გადარჩება), იმდენი შესაწირით, როგორც ერთი მცირე მხეველი (მსახური) ედემში ზის ორი მწვლილით (წვრილი მონეტით). მცირე სარწმუნოება მთას გადასცვლისო ძირიდან (ადგილიდან), ამიტომ არ ვდუმებ, ვრიტორობ (ვწერ) მცირე გონებითა და სიბრძნით.

13 მისი ქება და გამოთქმა ბრძენებსაც უძნელდებათ: ქექენ, სჩხრეკენ და ეძებენ, და კვალსაც ვერ მიხვდებიან; რამდენადაც ავიდნენ მაღლა, კვლავ ისევ ქვევით ბრუნდებიან. მე რომ ვერ მივხვდე, უცებმან, მაგაზე რატომ შემწრფებიან (დამცინებენ)?

14 მე ჩემი სიბრძნის მიხედვით არ დავადუმებ ჩემს ბრძნობას (სიტყვებს), რასაც მომცემი მომცემს შეტყობასა (შემეცნებას) და გრძნობას (აღქმას). დიდად მიიჩნევს უფალი მცირეთაგან მცირე ძღვენს, ამით შევიცნობ უცნაურს, რასაც მივწვდენილვარ ცნობით.

15 თუ ვინმეს ჩემი ნათქვამი შაირი (ლექსი) ენას ებმიან (მოეწონება), მეც ვეტყვი მისი პასუხი, თუ გული ენას ებმიან (მოეწონება). ყოველგვარი შვილი მშობლებს, მსგავსი მსგავსს ემსგავსება, გინდ იყოს კოჭლი-ბრმა, ქაჩალი, დედ-მამას ეთავსება (შეეფერება).

16 მომხსენებელი (მომგონებელი) არ მრჩება, ეს მაშფოთებს, მაღონებს; ცოდვის მუხრუჭით შეკრულს, ვაიმე, ვინ გამიხსნის? თუ არ შევკრებ და არ მივუძღვნი ბავშვებს ია-ვარდის კონებს (თაიგულებს), ცოცხალიც არავის ვახსოვარ, მკვდარს ვინღა გამიხსენებს?!

17 ერთად უწოდეს ფრინველებს შავარდენი და ძერა: არ სჩხრეკენ (არ აფასებენ) ყვავების ჩხავილს, ბულბულების ტკბილად მღერას, ფარშამანგის სილამაზეს, ბუკიოტის (ბუს) ბღვერას (ღრიალს): ახლა რომ არ მიხმონ მელექსედ, რატომ მემართლებიან მე?

18 შოთა მღერის, მეფე თემურაზ, არჩილი ძმურად მოსძახის, მეფე ვახტანგი და იაკობი დაბლა ზილს (ბანს) მიეტკბურება (უერთდება). ბეგთაბეგი, ნოდარი, ოთარი, ონანა ბანს ეშურება (ეჯიბრება), დვრინვენ (უკრავენ) ყარანი და მამუკა, მე მსურს მათი ყურება.

19 ბევრს და ცოტას მწველელნი (მწველი, მწყემსი) სწორედ გაივლიან ბერას (მინდორს), განაყენებენ მშრალს ცალკე, ამიტომ ვერაფერს მოწველიან. სჯობს ქვემო ბოლოში შინ დგომა შიგნიდან გარედან ცქერას (ყურებას). მღერიან და მეც ბანს შევაწყობ, ამაზე რას დამგმობენ?

20 კარგ საქმეზე მიბაძვა არაფერია დასაძრახი! სმენა, თქმა, სწავლის ძიება მოძებართაგან (მასწავლებლებისგან) ახია (ვალდებულებაა). ცუდის, ტყუილის მოზღაპრე სიცრუის კანანახია (ჭაობია), სწავლაზე ურჩი და მორცხვი თვალით არ დასანახია.

21 ეს სიტყვა მაშინ გაახსენდება უწვრთნელსა (გაუწვრთნელს), უცოდინარს, როცა ღამე გაუგრძელდება ძილგამკრთალს, დაუძინარს, ეძებდეს, ვერაფერს პოულობდეს უკეთეს საქმეს, თავს იწყევლიდეს, ამბობდეს დედ-მამის შესაგინარს (საწყევარს).

22 საღმრთოს რომ ვერაფერს გალობდეს, იმღერდეს „ხართა ლალასა“ (სამხიარულო სიმღერას), ჯავრობდეს, თავზე იყრიდეს ქოქოლას (ნაცარს) და ვალალასა (გოდებას); ძვირს უხსენებდეს მშობლებს, ლანძღავდეს თავის ლალას (ძიძას), რომ არ ვსწავლობდი, რატომ არ მცემდნენ ტაჯგანალასა (ჯოხით)?

23 ნუ გენაღვლება სწავლაზე ბავშვის წკეპლის ცემით კივილი, მალე გამთელდება უწამლოდ მისი ჭრილობების ტკივილი. როცა მოიზრდება, მოყვინჩლდება (გაამაყდება), მამლურად დაიწყებს ყივილს (ყიჟინს) - უფრთხილდი, მისგან წყენით არაფერზე არ დაიწყო ჩივილი.

24 რაც არ ეკუთვნის ჩიორას (პატარა ფრინველს), ნუ უყრი დასაკენკად, დანაბი (ბატკანი) თავს ნუ ანებებ ვარიებს (მგლებს) დასაპეპლად (გასანადგურებლად)! რადგან აბრაამმა შვილი საკლავად (შესაწირად) გამოიმეტა მსხვერპლად, შენ რატომ არ გემეტება შვილი აღსაზრდელად დასაწკეპლად?

25 გაუწვრთნელი ძაღლი მიხვდება გარეთ სიცივით კანკალს, საჭმლითაც არავინ გააძღებს, ბინძურად დაიწყებს წრწოლას (ხოხვას). გაწვრთნილი პატივით შტაქუნზე (ბრძანებაზე) დაიწყებს წოლას. სჯობს გაუწვრთნელი ძაღლის ყოლა, ვიდრე გაუწვრთნელი შვილის ყოლა.

26 ძაღლი გაუწვრთნელი პატრონს ასეთ რას დაუშავებს, რასაც ბრიყვი, უცები (გამოუცდელი) შვილი დედ-მამას გაუთავებს (გაანადგურებს)? უცოდინრობით ასეთ ცუდ საქმეებს გააკეთებს, გვარსა და ნათესავებს სირცხვილი მოაჭრის თავებს.

27 პატრონს გაუწვრთნელი ძაღლი მეტს ვერაფერ წყენას ვერ მიაყენებს: ან პურს მოსტაცებს, ან ხორცს, ან წყალს ამოჰკრავს ენას (დალევს). მშობლებს გაუწვრთნელი შვილი არასოდეს მისცემს სიხარულს, სულების წარწყმენდას (დაღუპვას) და სხეულების შერცხვენას მოუტანს.

28 უსწავლელი ძაღლი კარში ყეფს და გარედან იცავს, ნადირს აფრთხობს, ქურდს აშინებს, ძნელად რამეს მოპარავს. ბრიყვი კაცი წამოწვება, ღამით კარსაც არ მიკეტავს! თვითონ იქნება გასაკმარი (დასასჯელი), ვინც ამ სწავლას გამიკმარავს (უარყოფს).

29 ბავშვი სწავლაში დამშვიდდება, რკინა ცეცხლში დარბილდება. უსწავლელი ვაჟკაცი სიბერის დროს გაწბილდება (იმედგაცრუებული დარჩება). რიკ-ფაინის (სწავლის) დრო გაუვა, ვეღარ გაჰკრავს (ვერ ისწავლის), ჩაჰბილდდება (გაფუჭდება). სწავლის ძირი მწარეა, კენწეროში (ბოლოს) გატკბილდება!

მოთქმა ხმითა თავ-ბოლო ერთი

ვაი, რა კარგი და საჩინო რა ცუდად მიგიჩნიეს! ბოროტისაგან კეთილი შურით ვერ გაარჩიეს, მაცხოვნებელი შენ მათი დამღუპველად მიგიჩნიეს, დიდება შენს მოთმინებას, უფალო იესო!

ვაი, რა კარგი და საჩინო რა ცუდად მიგიჩნიეს! ღვთის საიდუმლო გატეხეს, გულში ვერ დაგიტიეს, ოცდაათ ვერცხლად გაგყიდეს, ისიც კი დაანაწილეს, დიდება შენს მოთმინებას, უფალო იესო!

ვაი, რა კარგი და საჩინო რა ცუდად მიგიჩნიეს! შეგიპყრეს თავისი მხსნელი, საბელი შემოგახვიეს; მაგრად შეგიკრეს ხელები, უფალს არაფერი დაგითმეს, დიდება შენს მოთმინებას, უფალო იესო!

ვაი, რა კარგი და საჩინო რა ცუდად მიგიჩნიეს! ავაზაკზე გაგცვალეს, ბარაბა მათ აირჩიეს; უღირსი სიტყვა შეგკადრეს, გაგლანძღეს, გაგათრიეს, დიდება შენს მოთმინებას, უფალო იესო!

ვაი, რა კარგი და საჩინო რა ცუდად მიგიჩნიეს! ფრჩხილებზე ლერწამი დაგაყარეს, ფრჩხილის ძირები აგატკინეს, ყვრიმალში გცეს თვალებაკრულს, გკითხეს: „ვინ გცემა, თქვი ეს?“ დიდება შენს მოთმინებას, უფალო იესო!

ვაი, რა კარგი და საჩინო რა ცუდად მიგიჩნიეს! ბრალი ვერ გპოვეს, დაგსაჯეს, პილატე მოგისიეს; ბრალეულობის სისხლი თავზე დაიღვარეს შვილებთან ერთად. დიდება შენს მოთმინებას, უფალო იესო!

ვაი, რა კარგი და საჩინო რა ცუდად მიგიჩნიეს! ხელდაბანილებმა შოლტით გცეს, მსხვერპლს სისხლი შეურიეს; ეკლის გვირგვინი დაგადგეს, გოლგოთაზე მიგიწვიეს, დიდება შენს მოთმინებას, უფალო იესო!

ვაი, რა კარგი და საჩინო რა ცუდად მიგიჩნიეს! შესამოსელი გაგხადეს, ქლამინდი შემოგახვიეს! ჯვარზე გაგაკრეს, ხელ-ფეხზე ლურსმანი გაგიყარეს, დიდება შენს მოთმინებას, უფალო იესო!

ვაი, რა კარგი და საჩინო რა ცუდად მიგიჩნიეს! წყალი ითხოვე, მოგართვეს, ძმარში ნაღველი შეურიეს; წმინდა შენს საღმრთო გვერდში ლახვარი ჩაგარტყეს, დიდება შენს მოთმინებას, უფალო იესო!

ვაი, რა კარგი და საჩინო რა ცუდად მიგიჩნიეს! მოგკლეს უბრალო, ამ ბრალით ქვეყანა შეარყიეს; მზე დააბნელეს, მთვარეც, ვარსკვლავები მიმოფანტეს. ტაძრის კრეტსაბმელი გაიპო, ბოლომდე შუაზე გაიხა.

ჯვრიდან ჩამოგხსნეს, შეგახვიეს, ტილოში გაგახვიეს: დაგმარხეს, მკვდარსაც არ გენდვნენ, გარს მცველი შემოგახვიეს. მოიქეცი მათ მიმართ სულგრძელად და დაითმინე ეს ჩვენთვის! დიდება შენს მოთმინებას, უფალო იესო! მოიქეცი მათ მიმართ სულგრძელად და დაითმინე ეს ჩვენთვის! დიდება შენს მოთმინებას, უფალო იესო! დიდება შენს მოთმინებას, უფალო იესო!

ვაი, რა კარგი და საჩინო რა ცუდად მიგიჩნიეს! არ ვიცი, რატომ მოიქცნენ ასე უგუნურებმა, რა ცუდი შეგამჩნიეს? მკვდრებს აცოცხლებდი, კურნავდი კეთროვნებს, წყალმანკიერებს; ბრმებს თვალებს უხელდი, ეშმაკეულებს ათავისუფლებდი.

მუნჯს ენას აძლევდი, ყრუს – სმენას, საპყრებს – ლამაზ სიარულს, მცირე პურს ბევრად, წყალს ღვინოდ აქცევდი – „ჭამეთ, სვით ეს“. ამაზე მეტს არაფერს ეუბნებოდი: „მიენდეთ ზეციერ ღმერთს! მშვიდად იცხოვრეთ, ერთმანეთს ცუდი არაფერი გაუკეთოთ!“

მოიკითხეთ ღარიბები, დაალევინეთ და დააპურეთ მშიერები; რასაც კეთილს გააკეთებთ, ღმერთი თქვენ მოგაგებთ მის სანაცვლოს! ორ სწორ გზას უჩვენებდი: ხორციელ და სულიერ გზას. ამის სანაცვლოდ შენ მათ სიკვდილი შეგამთხვიეს! მოიქეცი მათ მიმართ სულგრძელად და დაითმინე ეს ჩვენთვის, დიდება შენს მოთმინებას, უფალო იესო! მოიქეცი მათ მიმართ სულგრძელად და დაითმინე ეს ჩვენთვის, დიდება შენს მოთმინებას, უფალო იესო! დიდება შენს მოთმინებას, უფალო იესო!

ქართველთა და კახთაგან თავიანთ უფალთან შეორგულება

ჩემს ორ უფალს ერთად ვახსენებ. თუმცა ისინი წარმოშობით შორს იყვნენ, შტოდ ახლოს მონათესავეები არიან. ერთი არის დავითის ძედ წოდებული (იგულისხმება ქრისტე), რომელმაც ჯვარზე იტანჯა, მეორე კი ვახტანგ მეხუთე, რომელიც ქართველთა მეფედ იჯდა.

ის ერთი უფალი (ქრისტე) იყო გლახაკთა ნუგეშისმცემელი, მეფსალმუნე და მქადაგებელი, ღვთის ქებით ბოროტთა დამამარცხებელი. ის თავისი ფესვის მსგავსად ნაყოფს იძლეოდა, იყო მწყემსი, რომელიც ცხვრებს იხსნიდა და მგლებს არ აძლევდა.

მას ემორჩილებოდნენ ქართველები, როგორც მონის წესი იყო. მის გარეშე ცხოვრება სიამოვნების გარეშე ჭირად მიაჩნდათ. მაგრამ კვლავ შესცდნენ მის გზას, როცა ცოდვის ბურუსმა მოიცვა. ჩაიძირნენ ცოდვის მორევში, ვერ იცნეს მადლის გზა.

გულმანკიერები გახდნენ, შეამცირეს სამსახური ღვთისადმი. დაივიწყეს მისი ურიცხვი მოწყალება. ზოგიერთს ეშმაკის მანქანებანი შეეხო და დავითის, მამამისის, ფსალმუნების ჰანგები დაამსხვრიეს (ანუ ღვთისმსახურება დაარღვიეს).

გაუორგულდათ ჯარი, ხარკის მიმცემი ერი. პირით პატივს სცემდნენ, მაგრამ გულით მატყუარა და მზაკვრები იყვნენ. უარყვეს უფლის მცნება, მოუსმინეს ეშმაკის ნათქვამს. რაც დათესეს, ბოლოს მოიმკეს თავიანთი ნაშრომი.

რჩეულნი ასწავლიდნენ თავიანთი ქვეყნის მეფეს. წაუკითხეს ბრძანება, რომელიც კეფის (ბიბლიური პერსონაჟი) მიერ იყო გადმოთარგმნილი: იყავით ხარკის მიმცემნი, შეასრულეთ მეფის ბრძანება. მოვიდა დიდი გაჭირვება, დრო წახდა სიიაფისა.

ღვთისმშობელმა უთხრა: იწამეთ ის, ვინც ზეციდან მანანა გვიწვიმა. დედამიწაზე უმამოდ, ქალწულს ძე მაწოვა. პაპად და ბებიად ითვლებოდნენ იოაკიმე და ანა. ამით თქვენი ცოდვა ყველასთვის მიეტევება.

არ დაიჯერეს, არ გააკეთეს ის, რაც სარწმუნო იყო და დასაჯერებელი. დაყრუვდნენ, დაბრმავდნენ, გააკეთეს საქმეები, რომლებიც გასაოცარი იყო (ცუდი გაგებით)! თუმცა იყვნენ მღვდლები და ბერები, მათაც ვერაფერი კარგი გააკეთეს. მადლით მოყვრები დამცირდნენ, ცოდვით კი მტრები გამრავლდნენ.

დაჯაბნეს გულადი მამაცები, რომლებიც მძლეველ მებრძოლებს ამარცხებდნენ. ნებით გახდნენ მტრების მძლეველები უბრძოლველად (ანუ მტრებს უბრძოლველად დანებდნენ). ციხე გაუღეს, შეუშვეს დამქცევები, დამამარცხებლები, მტრები, რომლებიც სამკვიდროს ანგრევდნენ და საყვარელ ადამიანებს ართმევდნენ.

გაუცვდათ შეშლილებს ოსტატობა, სიყვარული. ვერ სძლიეს მძლეველ მებრძოლებს, ვერ გამოიჩინეს გულმაგრება. შეშინდნენ, საყვარელ ადამიანებს გაექცნენ, უარყვეს ისინი. წუთიერ მოყვარეს დაუმეგობრდნენ, ხოლო მუდმივ მეგობარს მტრობა დაუწყეს.

ვერ გაუმაგრდნენ, როდესაც მტრებმა ბრძოლა დაუწყეს. დაემორჩილნენ თავიანთ მმართველებს, არავის უნდოდა მორჩილება! მეფის ცოლი გაუშვეს, ხაჭასთან გაიქცნენ. ყმად წაუვიდნენ ისას (მუსლიმ მმართველს), გახდნენ მამადის (მუსლიმური სახელი) ქოლანი (მსახურები).

დაიწყო დიდი მტრობა, ერთმანეთის ლანძღვა. ამპარტავნება და შური, უსირცხვილოდ დაპირების გატეხა. ავაზაკობა, ქურდობა, გზებზე ჩასაფრება, ტყვეობა, მკვლელობა, გატაცება – ქვრივების, ობლების, მწირების.

როდესაც ამ ბრძენთა ბრძენმა (ღმერთმა) ეს შეიტყო, ბრძანა ხელის აღება (ანუ მოქმედება), რისხვით გაშვება იმ თემებზე, საფარველის მოხსნა. უთხრა მათ: რჯულთა გამრყვნელნო, ახლისა და ძველისა! თქვენც იხილავთ ამიერიდან თქვენი საფუძვლის მოსპობას!

საწყაულის მოწყვა ღვთისაგან

მათ ღმერთს შესცოდეს, ღმერთმა მათ ცოდვის პასუხი გასცა. ცა რისხვით შუაზე გაიპო, დედამიწა შეირყა. ვენახებს სეტყვა დაეცა, ლოდის ნატეხების მსგავსი. მკალია დაესია ყანებს, ქარი უქროდა ოდის (მინდვრებს).

მოუვიდათ დიდი შიმშილი, პურის ძალა განადგურდა. აღარავინ ავსებდა ჭურჭელს ღვინით. შემცირდა ხარების ნახნავი, შეწყდა ფურის რძე. სასწაული მოხდა, მაგრამ არავინ უსმენდა.

უეცრად მეხის დაცემა, ელვა და ქუხილი იყო. ნამი არ ჩამოვიდა; გვალვამ გადაწვა ბალახი და ხილი. წუხდნენ, მაგრამ ცოდვის მოუნანიებლად წუხილი არაფერს შველოდა. ასე ხედავდნენ ნიშნებს, როგორც თვალდახუჭული ადამიანი ნათელს.

გამოუგზავნა ნადირები, რომლებიც ადამიანის ხორცს ჭამდნენ. ამოთხარეს მკვდრები საფლავებიდან, ბევრი ცოცხალიც დახოცეს. მათ არ ეშინოდათ ხმლისა და ისრის, არც ხელის სროლისა. დედ-მამებს შვილი, რომელიც სალხინო იყო, წამში საჭიროდ (ანუ მსხვერპლად) მისცეს!

უცხო რამ ჰქონდა ამ მხეცს – ხერხი და მეცნიერება. საცხოვარს არაფერს უშავებდა, ვერ ვხვდები, რა თვისება ჰქონდა. სადაც ადამიანს შეხვდებოდა, მედგრად იყენებდა მტრობას. მოულოდნელად ეცემოდა, ფლეთდა, კლავდა და ნადიმს მართავდა.

არც ამით მოიქცნენ! შეჰყარა უცხო, უწყალო სენები. ხოცა ადამიანები და პირუტყვები, ცხვრები, ძროხები და ცხენები. კვლავ შეაჩერა, ხევები სისხლით აივსო. სრულად აღსრულდა მათზე დავითის ნათქვამი.

ქორონიკონს (წელს) ქრისტეს შემდეგ ათას შვიდას ოცდაერთს, მათი ცოდვა უმეტესად ესმა და მოეხსენა ღმერთს. აღმოსავლეთიდან მტერი აღძრა, კვლავ სამხრეთს მოუწოდა. ღმერთმა მტერს მოუვლინოს ის, რაც ქართლს უყვეს, ან კახეთს!

ქართლის ჭირს ვერავინ აღწერს, თუ არა ბრძენი, ენა-მჭევრი! ხორბალი ღვარძლად გადაიქცა, ზედ ცეცხლის კევრი (საცერი) მობრუნდა. ერთმა მტერმა ათს მათგანს სძლია, ორმა ბევრი დაამარცხა. ცოდვის გამო ცოტა დარჩა ღვთისგან დაცული ადამიანი.

თურქი, სპარსი, ლეკი, ოსი, ჩერქეზი, ღლიღვი, დიდოელი, ქისტი – სრულად ქართლის მტრები იყვნენ, ყველამ თავისი წვლილი შეიტანა! შემდეგ შინაურები აიშალნენ, ძმამ ძმას მტრობა დაუწყო. თავის თავს ხმალი დაარტყეს, გულში ხანჯალი ჩაირტყეს!

როგორც მამალი სხვა მამალს დაემტერება და წაეკიდება, მას სცემს და თვითონაც იცემა, დაქოჩრავს და ეკიდება. როცა ორივე დაღლილს ძაღლი ნახავს და პირს დაადებს (ანუ დაესხმება), – ასე დარჩა ქართლი და კახეთი თურქების, ლეკების, დიდოელების ხელში!

ამ ამბის დეტალურად მოყოლა გულმა ამიტომ არ მოინდომა. ბევრი ჩვენი ცუდი საქციელი გამოჩნდება, რისიც მრცხვენია. მტერს ეს გაუხარდება, მოყვარეს კი ეწყინება. რასაც ახლა ვამბობ, ვფიქრობ, ამაზეც დამლანძღავენ.

ტყუილი რომ ვთქვა, ჩემი ნათქვამი რა სარგებელს მოიტანს? მართალი რომ ვთქვა, მეშინია, ვაი თუ დავიკარგო! ადამიანს სიკვდილის შემდეგ არაფერი მიაქვს თან, გარდა სულს მიმავალი სხეულის ნამოქმედარისა: ცუდს – ცუდი, კარგს – კარგი.

ახლა რომ ცუდი არ დავძრახო, კარგი როგორ უნდა ვაქო? ცუდს თუ ცუდს არ ვუწოდებ, კარგს რა სახელს დავარქმევ? კარგ ადამიანს როგორ დავუკარგო ის სიკეთე, რაც აქვს? ცუდ ადამიანს როგორ მოვუძებნო კარგი, ორმოში ჩამსვას და თავზე მიწა დამყაროს?

პირფერობა და უკან ძრახვა არასდროს ყოფილა სასარგებლო. სჯობს ტყუილით დედამიწაზე ყოფნას, სიმართლით ზეცაში ავიდე. ვაზის დამრგველთან არ შევაქებ მას, ვინც მის ნაცვლად ძეძვი დარგო. ამის გამო სულს არ დავიღუპავ, რაც არ უნდა ხორცით დავიკარგო.

მართალს ვიტყვი, რატომ უნდა ვიყო ტყუილის მოამბე? ვერაფერს შევაქებ საძაგლებს, უფერულებს პირფერობით. მე, თუ გინდათ, თავიც მომჭრან, სხეული გასაბერად გახდეს, ვინც კახაბერს არ ჰგავს, მე ვერ ვიტყვი კახაბერად.

ასეთ მკურნალს შევაქებ, რომელიც ფაზარ-ხუთოს (მკურნალობის მეთოდი) მიმართავს, და არა მას, ვინც უწამლობით სულს ამომხუთავს. ასეთ ბატონს შევაქებ, ვინც ერთი ყმა ხუთად გაამრავლებს, და არა იმას, ვინც ხუთს არც ერთად არ დატოვებს, ასე საქმეს თავზე დაახვევს.

მართალია, მძრახველს ძრახვა თვითონვე ცუდად მოუბრუნდება, მაგრამ სიავის დაფარვა ქვეყანას არ მოუხდება! წამხდენელებს და მიმბაძველებს კიდევ სხვა რამ წაუხდებათ. სჯობს საძრახავთა ძრახვა, ძრახვას ადამიანი უფრთხილდება.

ამიტომ ძრახავენ მას, ვინც ცუდს აკეთებს, რათა აღარ გაიმეოროს. სხვა გაფრთხილდეს, მისებრ ცრემლი თვალში არავინ ჩაიდინოს. ადამიანმა თავიდანვე საქმე კარგად უნდა გააკეთოს, თორემ ბოლოს როგორ იქნება, ცუდზე ძრახვას რომ დაელოდება?

ვინც ძრახვას თაკილობს, ნურაფერს გააკეთებს საძრახავს. თავისიც გაიმყაროს, ნუ აფოფნებს სხვის ნიფხავს (ანუ ნუ ერევა სხვის საქმეებში). ჭეშმარიტად ცოდვა მიუძღვის ადამიანს, რომელიც სხვას განიკითხავს, მაგრამ ცუდზე ცუდი ითქმის, კარგს არავინ გაკიცხავს!

ამას ვწუწუნებ: ცუდები თვითონ აკეთებენ ცუდს და სხვას კი ძრახავენ; მიმბაძველი მორცხვიც გაურცხვდება, თუ უსირცხვილოს არ არცხვენ. ვინ დაფარავს მათ ნათესავს, თვითონ უმიწოდ ქვიშას ფარცხავენ (ანუ უაზრო საქმეს აკეთებენ), დედამიწაზე ქვიტკირს აგებენ, ზეცაში კი ფიჩხით ფაცხავენ (ანუ ამქვეყნიურზე ზრუნავენ, ზეციურს კი უგულებელყოფენ).

რაც არ უნდა მალოს ადამიანმა, ჭირი თავის თავს არ დამალავს. ვერ გაუძლებს იმ სენს, რაც ადამიანის გულს უკოდს, ჩხვლეტს და ჭვალავს. სხვის არშემკრძალავს რატომ ემდურის ის, ვინც თავის თავს არ იკრძალავს? თვითონ ვერ ხედავს, სხვის დასანახად, თუ არ უნდა, პირს რატომ იკალავს?

მე კი ვფარავ, მაგრამ ჩემი სატკივარი არ ფარავს. მეტად მწარედ გული მტკივა, მაჟრჟოლებს და ტანში მზარავს! ვერ მოვითმენ, რომ არ დავგმო აღმა მხვნელსა და დაღმა მბარავს. ჩემი ცოდვა მისცემია ჩემს ამამთხვრელს, ამამბზარავს (ანუ ვინც ჩემს ტკივილს იწვევს)!

ერთი კაცი უკუღმართად ვნახე, ერქვანთ ფრთებს ასხამდა. კვლავ მეორე, მის მსგავსად მრუდს, მისთვის კაბდოს აკეთებდა. მხვნელს ვკითხე: რატომ ასე იქცევი? თქვა: ძალა ხნავს აღმართებს. მფარცხვნელმა თქვა: დაღმა ვფარცხავ, აღმა-ნახნავს ეს შეეფერება.

ვინც ასე უკუღმართად, მრუდედ ხნავს და თესავს, ფარცხავს, ის მე პურს ნუღარ მაჭმევს, რაც იმ ფქვილით გამოაცხობს. ვინც ძმის სისხლს გამოიცხობს, ან თვითონ ძმას გამოაცხობს, მისი სული სატანამ, თუ არ კუპრში, რაში გარცხოს?

რატომ გეშინია მართლის თქმისა, ფუ, შენ ჩემო ულვაშ-ბიღო (მამაცო)! ვინც არ გჯერა, ასე უთხარი: წადი და ნახე თიღო (ადგილი). მე წილს ნუღარას დამიდებ, რაც შენ იქიდან წამოიღე. თუ ამაზე გავმტყუნდები, მე შენ შვიდმაგად გადაგიხდი.

ახლა დავიწყებ მართლის თქმას, მომსმენელნო, შემოიკრიბეთ. ზოგი შინ აქ ბრძანდებით, ზოგი გარეთ, შემოდით. მოვიტიროთ ჩვენი სამკვიდრო, თავში ხელის შემოკვრით. როგორ დავკარგეთ ჩვენი ქვეყანა ჩვენს გარშემო მტრების გამო.

კახელების აღმა ნახნავი ქართველებმა დაღმა ფარცხეს. უწინდელი გათხუნვილი კაბდო დარჩა, აღარ გაარცხეს. ძმამ ძმას მათრახი გადაუჭირა, მტრებმა კობალი თავში დაარტყეს. ორივე ერთად შეხრინკული დაეცნენ ქვეყნად, დაანარცხეს!

უკუღმართად ხვნამ და ფარცხვამ ეს ნაყოფი გამოიღო: გაგვითხარა ქართლ-კახეთი, ძირფესვიანად ამოიღო! თარჯ-თომრიან (მდიდარ) ჯიღოანნი (გვირგვინიანნი) გაგვიხადა, უჯიღო (უგვირგვინო) გაგვხადა! მმართებს გიამბობდე მეფის ბიჭის (ვახტანგის) ბიღით, ვარსამისა (სევდის) სავსე მჯიღით (ჭურჭლით).

დავით გურამიშვილის ლეკების მიერ დატყვევება

ვაი იმ დღის დამსწრეებს! ახლა სათქმელადაც ძნელია, ადამიანისთვის თავისი ცუდი საქციელის საშინლად მოყოლა. ცოდვამ მოგვიცვა, ნათელს სიბნელე შემოეხვია, ხელში ნაჭერი სიკეთე (ანუ ის, რაც გვქონდა) საძებნელი გაგვიხდა.

ქართველთა მადლს ცოდვამ სძლია, როდესაც ამწონმა (ღმერთმა) აწონა; უღირსად ჩაითვალნენ ღვაწლით, თავი ვეღარავინ აწონა; ამის გამო მტრებმა მათზე დიდი ზარალი მიაყენეს, მტვერმა მარილი აღარ მისცა, არც პურის ლუკმა აწონა (ანუ არაფერი გამოუვიდათ).

წინ მბრუნავმა დრო-ჟამმა უკუღმა დაიწყო ტრიალი, ფრთა მოჰკრა ქართლსა და კახეთს, ხრტიალი (ძვლების ხრაშუნი) აატეხინა: მამლები (მამაკაცები) ტურამ დაჭამა, დედლები (ქალები) ტიალად (მარტოდ) დარჩნენ, ყოვი (მტაცებელი ფრინველი) და ყორანი მიადგნენ და წკრტიალი (კივილი) დააწყებინეს.

განადგურდა ხშირი ქვეყანა, გახდა უდაბნო და ტრამალი! სულ წაიტაცეს, თუ ვინმე ჭაობში გადარჩა წამლად (ანუ ცოტა). დადედლებულნი (ქალებივით შეშინებულნი) შიშისგან მამლებად (მამაკაცებად) აღარ ვარგოდნენ, აღარავინ დარჩა ფარსაგი (გამბედავი) პატრონად, ქვეყნის მამლად (მფარველად).

კახეთის ბატონს კონსტანტინეს საქმე ცუდად წაუვიდა, თურქეთის სულთნის ქურქი ჩაიცვა, სპარსეთის შაჰის ხალათი დათმო; მტერს ნებით დაემორჩილა, ძალით ვეღარაფერი ქნა, მიენდო და თავის თავზე ჯალათი (მტანჯველი) აამუშავებინა.

რაც მოგახსენეთ, ჩვენი ერთმანეთთან ბრძოლამ მოგვიტანა! ქართლი ოსმალომ დაიპყრო, კახეთი კი ლეკების მოლამ (წინამძღოლმა); ამით ჩვენმა დაღვრილმა სისხლმა ხევები სულ ამოავსო. მთები და ბარები ჩვენი მკვდარი გვამების ყროლმა მოიცვა!

მე ვიყავი ერთი თავადი, გორისუბანში ვცხოვრობდი; ჯვარობის დღეს ჩვენი ქალები და რძლები ლამაზ ჯუბებს (კაბებს) იცვამდნენ; იქიდან ამქვეყნიურმა ცხოვრებამ გამაგდო, ყუბანში გადამაცილა, ვაი, რა კარგად მოვთქვამდი, ვინმე თუ ბანს (თანხლებას) მეტყოდა!

მოდი, მომისმინე, მოგიყვები ჩემს ტყვედ წაყვანას. ქვეყნის განადგურების გამო სხვა ქვეყანაში ვცხოვრობდი, სადაც ქსნის ხევზე ლამისყანას ეძახიან, იქ მეგობრის მუშას თავზე ვედექი, ყანის მოკვრას ვაპირებდით.

დილით ავდექი, წინასწარ წავედი ორი კაცით, ვთქვი, მუშას სადილს ვუმზადებთ ძროხით, ცხვრითა და ღორით; ჯერ მუშები არ შეკრებილიყვნენ, შორიდან უნდა მოსულიყვნენ, ჩვენ თურმე დაგვინახეს, ლეკებმა ირტოზის გორიდან მოგვმართეს.

იქ ახლოს წყარო მოედინებოდა, მასთან ხშირი ტყე იყო. იქ მოგვეპარნენ, თხუთმეტი კაცი დაგვისხდა მზირად (ჩასაფრებულად); თოფი და ხმალი მოვიხსენი, მუხის ძირას მივაყუდე; იმ წყალზე პირის დასაბანად მე მივედი ჩემი უბედურების გამო.

შემიპყრეს, წამომიყვანეს, ხელ-ფეხზე ბორკილები დამადეს, ასი მთა გადამატარეს, ცხრა იმდენი მინდორი; მუდამ თვალებიდან მდუღარე ცრემლი მდინარებდა, მაჭამეს დუმა და ხალი, ხინკლის წვენი დამალევინეს.

მე დუმის ჭამას არ ვჩივი, ნეტავ მაძღრად მქონოდა; არ ვინაღვლებდი, ცხიმით რომ ტუჩი გამსვროდა; მე ეს მიმძიმდა, ხელ-შეკრული რომ მოვყავდი ოსოქოლოდ (ტყვედ). ვაი, რატომ დარჩი ცოცხალი, შენ, თავო, ჩასაქოლად (დასასჯელად)!

მომიყვანეს, უღირსებმა ღირსეულად მომემსახურნენ (ანუ ცუდად მომექცნენ). არც მასვეს და არც მაჭამეს, არც ჩამაცვეს და არც დამხურეს. უსასყიდლოდ მიღებული (ანუ ტყვედ აყვანილი) გასაყიდად გამიმზადეს. გავიპარე, დამიჭირეს, „რატომ წახვედიო“, დამსაჯეს.

მარტო ვიყავი, ღმერთის გარდა სხვა პატრონი არ მყავდა, არც სამხედრო საჭურველი მქონდა იმედისთვის; ღმერთს მივენდე, მან ისმინა ჩემი ვედრება, ხელმეორედ გავიპარე, როგორც კი დრო ვიპოვე.

როდესაც დატყვევებულმა ურჯულო ქვეყანაში საყვარლის სახე და სურათი ვეღარ ნახა, იმისი მოთქმა დავითისგან

სახით მშვენიერო, სხივო, მზეთა-მზის სახეო, გეძებე და შენი მსგავსი აქ ვერსად ვნახე; გევედრები, ნუ გამწირავ, მოვკვდე, შენს გვერდით დამმარხე, ჯოჯოხეთში ნუ ჩამაგდებ, სამოთხე მომეცი!

ვაიმე, ჩემო საიმედო, ტკბილო სიცოცხლის წყარო, გავეყარე შენს სახეს, ვაი, თუ ვეღარ შეგხვდები! ახლა შენვე გთხოვ, შენ შემყარე (შემაერთე), ვინც ცა-სამყარო შექმნა, მასაც ვევედრები, ვინც გამყარა (გამომყო), მისი ჯავრიც ამომიყაროს!

საყვარელო, სახით ნათქვამო, უსასყიდლო მარგალიტო! ვის შეგადარო, ჩემთვის მკვდარო, მზევ, მზეთა-მზის მაგალითო! გევედრები შემიბრალო, თავს მომჭრიან მანგალით (ცელით), როდესაც სულს ამომგლიჯავენ, შენკენ მიმიზიდე!

მტანჯავენ, „მოითმინეო“: ახლა როგორ დაგთმო, როგორ დაგთმო, უმანკო მტრედო, გვრიტო? შენ, შარბათი, როგორ დავღვარო და ძიმწარის (მწარე ბალახი) წვენი ვსვა; სიბნელეში ვზივარ, გევედრები, სინათლე ამომიხსენი, ამოვძვრე და გამოვიქცე, მოვიდე და შენ გიყურო.

შენ იესო, ჩვენო მწყემსო, ჩვენთვის სისხლის დამღვრელო! როგორც ცხვარი, დაჭრილი ვარ, ნუ დამკარგავ, მომძებნე; ჩემზე უხილავ მხეცებს ნუ მოუშვებ, განარისხე; მარცხნივ თიკნებს განმარიდე, მარჯვნივ კრავებთან შემრაცხე!

სამკურნალო ცვარ-ცხებულო, სნეულთა ჭრილობების შემხვევო! სნეულება განმიკურნე, მოდი, სალბუნი მომაცხე; საყვირების ხმა გამაგონე, ხმამაღალი ხმა ამოიღე, როგორც ლაზარეს, დამარხულს, „აღდექი“ – თავზე დამძახე!

ჩვენო ცხვრებო, მწყემსის კვერთხო, სიცოცხლის ხის ძელო, შენზე მიბმულით დაიმსხვრევა ჩემი დაღუპვის მახე; შენს ჩრდილქვეშ დავმჯდარვარ, ჩემო სამოთხის დამმარხველო (მომნიჭებელო), მავნეებისგან განმარიდე, ცუდს ნურაფერს შემამთხვევ!

დავითის გაპარვა ტყვეობიდან

გულზე მქონდა მოხაზული სიცოცხლის წყაროს ღარი. ვიტირე და მასზე ცრემლების ღვარი გადმოვაქციე. ღმერთს ვთხოვე: „შენ მიწყალობე ასეთი წინამძღვარი, უვნებლად გადამატარო ქრისტიანთა მტრების საზღვარი.“

ღმერთი ვახსენე და წამოვედი იქიდან, სადაც ხსნას ველოდი. გული ტიროდა, თვალები ცრემლებით მევსებოდა. აღარ მეგონა, თუ კიდევ მექნებოდა გული. ვიტყოდი: „ვაი, ჩემთვის დაკარგულო მეგობრებო!“

დღისით მზე მყავდა წინამძღვრად, ღამით კი მთვარეს ვუყურებდი. მივენდე შვიდ ვარსკვლავს ჩრდილოეთის მხარეს. ღამით შიშველ მთას მივადექი შუა დაღესტნის არეში. იქ რაღაც მომენტს შევესწარი, რაც სიცოცხლეს ამწარებდა.

ასტყდა ქარი და დაიწყო სეტყვა, ელვა და ქუხილი. წამდაუწუმ ელვის ზარით თვალებმა ტკივილი იგრძნეს. არსად ჩანდა თავშესაფარი, ამაზე შემექმნა წუხილი. თავზე სარტყელი მოვიხვიე, წავედი, ტანს არ ვუფრთხილდებოდი.

სეტყვის თავში დაცემის შიშით პირქვე დავვარდი. გულმა მითხრა: „ადექი, იელვებს, იპოვი გამოქვაბულს.“ ავდექი; იელვა, მივადექი მთის ხვრელს, საიდანაც ლოდი იყო მოგლეჯილი. მივედი და შიგნით შევძვერი, მადლობას ვუხდიდი მხოლოდშობილს.

დიდი იმედი დამედო, ვთქვი, ალბათ, ღმერთი მფარავს. თუ ჩემთვის კარგი არ უნდოდეს, კარავს არ დამადგამდა. დამიხსნა წვიმა-სეტყვისგან, სასტიკად მბზარავი ქარისგან. ვინც ღმერთს ენდობა, ღმერთი კარგს გაუკეთებს, არასდროს ცუდს.

ვთქვი: „ეჰ, ღმერთო, შენა ხარ ჩემსავით შემცდართა მხსნელი. თუ არა შენგან, წინასწარ საქმის შეტყობა ძნელია. თვალებდახუჭული ვიწექი, ირგვლივ ბნელი ღამე მეხვია. გულით მაცნობე წინასწარი გზა და ვიპოვე საძებნელი.“

სეტყვა გადაიღო, გამოვედი. უფალს მსხვერპლი შევწირე: არ მყავდა საღმრთო შესაწირი, მხურვალე გულით შევტიროდი. არც მქონდა საღმრთო წერილი, ცოდნაც მცირე მქონდა. „ღმერთო, დამიხსენი მტრებისგან!“ ეს ლოცვა დავიზეპირე.

დაღამდა, ახალი დღე გათენდა, მაგრამ ჩემი მდევარი არავინ ჩანდა. დილით ადრე ავდექი, რადგან მთელი ღამე არ მეძინა. გზაზე უფალმა მომცა სარჩო: ორი კიტრი და საზამთროს ნახევარი ნაჭერი. სიცხისგან დამჭკნარი საზამთრო ხელში ცხლად მეჩვენა. ახლოს მდინარე შემხვდა და გასარეცხად დავიხარე. კიტრები უბიდან გადმომივარდა. გულზე ცეცხლი მომედო, რადგან ისე მჭირდებოდა, თითქოს ას ოქროდ და ათას ვერცხლად ღირდა. წყალმა წაიღო კიტრები, მეც გავყევი, ვეცადე, მაგრამ ვერ დავიჭირე. მათი დევნით ძალა გამომელია და კინაღამ წყალში დავიხრჩვი. ღვთისგან გულში შემცივდა, ვუყვედრე და ასე ვიტირე: „თუ მომეცი, რატომ წამართვი? ახლა ასე რატომ გამწირე?“ შენი წყალობით იზრდება ყოველი ცოცხალი არსება. ახლა მე რატომ შევიქმენი, თუ შენგან მიტოვებული ვარ? თუ არ გინდოდა ჩემთვის, რატომ შემხვდა გამზადებული? თუ არა, რატომ წამართვი უბეში ჩადებული საზრდო? მერე გონს რომ მოვედი, ისევ ღმერთს დავუწყე ვედრება: „შემინდე ეს უმეცრებით ნათქვამი საყვედური. რაც ცუდი მიყო, დაგითმობ, ახლა იმას რა შეედრება, მაგრამ ასე მშიერს გრძელ გზაზე სიარული არ შემიძლია.“ საკუთარ თავს დავგმე, ვუთხარი: „შიმშილით რა გული დაგიყმედია? მარხვა და სასჯელი გონების გასაწმენდია. მემთვრალეებისთვის მაცდურები მახეებს დაუგებენ, ხოლო ხორცის ნებიერება სულის წარსაწყმენდია.“ მოვდიოდი და ვტიროდი, ჩემს ზიანს მოვთქვამდი, ღვთის საბოდიშო, თავაზიან სიტყვებს ვამბობდი. უეცრად მივადექი ტურფა, ლამაზ ადგილს, მსხმოიარე ბაღს, სადაც ატმები და ვაზები იყო. თავი დავხარე, ვაზნარში შევძვერი, ყურძნით დავნაყრდი, შიმშილსა და წყურვილს მოვრჩი. მაგრამ ღვთისა კი მრცხვენოდა, მე, ცოდვით პირშემურვილს. ვეტყოდი: „რატომ არ მივენდე შენს საყვარელ სურვილს? კიტრი მომეცი და წამართვი, ვერ მოვითმინე. შევწუხდი, ამაზე გაყვედრე, გცოდე პირითა და ენითა. შენ, ღმერთო, ის სულგრძელებით დამითმე. ახლა კი უკეთესიც მომეცი, პილპილით სავსე ტენით (ანუ უხვად, საუკეთესო).“ რით გადაგიხადო მე, ღმერთო, ასეთი ვალი, რაც შენ მომეცი სავსებით, ურიცხვი შენი წყალობა? გაუწვრთნელი ვარ, არ ვიცი დავითის ფსალმუნთა გალობა. გთხოვ, უმეცარს შემინდო ჩემი ცოდვა და ბრალობა! თურმე წინასწარ ხედავდი ჩემს გზასა და კვალს; შვების წყალობას უსურვებდი ჩემს ხორცსა და ძვლებს. მე ვერ ვხედავდი, გცოდავდი, ლიბრი მქონდა თვალებზე. ახლა ხორცმა გცოდა, ხორცს ჰკითხე, სულს ნურაფერს სთხოვ ვალად. ხორცს აქვს დანაშაული, სულს არა აქვს ბრალი; სული კარგი ღვინოა, ხორცი კი მყრალი ჭურჭელია; ხორცი ამქვეყნიური გემოთი, ნებიერებით მთვრალია, სული კი იმქვეყნად დასჯის შიშით სულ გამქრალია. ეს სიტყვა ჩემთვის სხვას უთქვამს, ახლა მეც სხვას მოვუყვები; მეღვინემ საღვინე ჭურჭელი კარგად უნდა გარეცხოს, განეყაროს, გაწმინდოს, რაც შიგნით მწიკვლი აქვს. თუ მისგან ღვინო გაფუჭდება, მე თავში კეტი მეცეს. ეჰ, ღმერთო, შენ ამამღერე ეს ჩემი სატყებ-სატირი (სატირალი ამბავი); ზნოვან ჭურჭელს მამახმარე საძელ-მაწაწურ-ხაპირი (ღვინის დასამზადებელი იარაღები); აღმომიწმინდე მწიკვლთაგან გული, გონება და პირი. ცოდვით დამტვრეული ნაბძარნი (ნატეხები) მადლით გამიმთელე, გამიმყარე. ახლა უფალმა შეისმინა ჩემი ვედრების ხმა და დაღონებულს ნუგეშისცემის ჟამი მომცა. სამღერალთა ხმა მასმინა და არა ზარების დაცემის. საყდარში ზარები დარეკეს, ზარების რეკვის ხმა გაისმა. ზარის ხმა რომ შემომესმა, გულმა ძგერა დამიწყო. წამოვდექი და ბურვილით (ფარულად) დავიწყე გამოხედვა. შევხედე, საყდრის კარზე პირჯვრის წერა დაიწყეს. ვთქვი: „უეჭველად აქ არის ჩემი ბედი და წერა.“ უფალმა გადამიხადა, რაც ვალი ემართა ჩემთვის. გულში სიხარული მომცა, უცებ ჭკუაზე მომიყვანა. ისე მესიამოვნა, პირიდან ყურძნის მარცვალიც კი გადმომიგდია. სასწრაფოდ წასვლა მომინდა, არ მქონდა დროის დასაკარგი. კიდევ შევხედე, დავაკვირდი, გარჩევით დავინახე; ქალების თავსაბურავები ეშმაკის რქებად მომეჩვენა. ვთქვი: „ვაი, თუ მაცდურმა რამე მახე დამიგო!“ იქ მისვლა ვეღარ გავბედე, შორს წასვლა გადავწყვიტე. იმ ბაღში ხილი დავკრიფე, საგზალი მოვიმზადე; ზოგი უბეში ჩავიდე, ზოგი კალთაში. კვლავ სინდისმა მამხილა: „ბინდამდე მოიცადე, დღისით ნუ წახვალ, არავინ დაგიგოს ბადე.“ წავედი, ჩალაში შევძვერი, სადაც უფრო ხშირი იყო. ღმერთმა თქვენს მტრებს შეაყაროს, რაც მე ჭირი ამიტყდა. კოღოების ლაშქარი წამოდგა, როგორც კი ჩალის ძირს შევძვერი. უეჭველად დამმარჩობდნენ, თუ პირს არ დავიფარავდი. ძალიან რომ შემაწუხეს, გაჯავრებულმა ვთქვი: „ვინც უნდა იყოს, მივიდე, სიცოცხლე გამწარებული მაქვს.“ აღარ დავდიოდი, წამოვხტი, სასწრაფოდ წამოვედი. იქ ახლოს კალოს ლეწავდნენ, მივედი, როგორც დაბარებული. უცხოდ შემომხედეს და გარს შემომეხვივნენ კაცებისა და ქალების ჯარები. მარტო პერანგით მოსილებს ყელზე ჯვრები ეკიდათ. მივედი და ჯვარს ვემთხვიე, ზედ პირჯვარი გადავიწერე. ერთმა მეორეს უთხრა: „დაი ხლებაო, ლაზარი!“ „ხლება“ რომ მესმა, სიხარულით თავზარი დამეცა. მუხლებმა რყევა დამიწყეს, ტანმა ზანზარი შექნა, სვეტებმა ვეღარ დაიჭირეს და ტაძარი (ანუ ჩემი სხეული) გადაიქცა. რუსულად „ხლება“ პურს ერქვა, ეს ადრე გამეგონა. სანამ ის არ ახსენეს, რუსები არ მეგონა. პურის სახელი რომ თქვეს, იმან გამახსენა. ამ სიხარულმა დაშალა ჯავრით შეკრული კონა (ანუ დაძაბულობა). როგორც ერთმა ყაზახმა მაშინ მომიარა, ისე, როგორც მამაჩემი მივლიდა, როცა მყავდა. შევებრალე, გულზე მიმიკრა, მაკოცა და ცრემლი ღვარა. სწრაფად მომიყვანა ფხოვლელი იანვარა (კაზაკი იანვარი). წყალზე ნავით გამიყვანეს, საყდარში შემიყვანეს, პირჯვარი დამაწერინეს, ხატებს მათაყვანინეს. შემდეგ სამდივნოში მიხმეს, მაყვირეს, მაყაყანეს, მკითხეს: „ვინ ხარ, სად მიდიხარ, რატომ იყავი ლამისყანაში?“ ახლა შევამოკლებ, რა მერგო, რაზეც ამდენ ხანს ვლაპარაკობდი? თერგიდან სოლაღს წავედი, სოლაღიდან აშტრახანს. იქიდან მოსკოვში მეფე ვახტანგსა და მის ძეს, ბაქარს, მივადექი და თაყვანი ვეცი. მათ ბრძანეს: „დაათვალიერე ჯაბახანა (საიარაღო).“ მათ შემწყალობეს, მომცეს ჯაბადარბაშობა (საიარაღოს უფროსობა). ღმერთმა ბევრჯერ გაგითენოთ ხარება, ქრისტეს შობა! კარგია აღდგომას მეფეთაგან მეჯლისობა (დღესასწაული): ზმა (სიმღერა), შაირი, გალობანი, ჩანგის დაკვრა, მღერა, თამაშობა. ჯავახიშვილს გამალექსეს, მოშაირეს, ჩემსავით უვარგისს, პირად გამხდარს, ტანად ხმელს, როგორც ნუჟრიან, მრუდე ხეს. რაც მე ვუთხარი, მას მიაჩნდა, როგორც ნარცეცხლა (ცეცხლის ნაპერწკალი) უკან კუდს. ბევრჯერ ასე იმწვიტინებდა, კოტვით (ცეკვით) ქუდს ძირს დასცემდა.

ნუ ენდობი ამქვეყნიურ ცხოვრებას, ის მატყუარაა და არ აქვს მუდმივი სახე (არ არის ერთგული)! ხელში ვერ დაიჭერ, რაც არ უნდა მაგრად მოკიდო; დღეს თუ სიხარულს მოგანიჭებს, ხვალ ისეთ ჭრილობას მოგაყენებს, რომ ვერ მოიშუშებ. ამიტომ სჯობს, უარი თქვა ხორციელ სიამოვნებებზე, სულისთვის კი ილოცო და მსხვერპლი შესწირო.

ამქვეყნიური ცხოვრება ანათებს და ბნელდება, ის ცვალებადია და მუდმივად ტრიალებს! ერთ წამს მშვიდი ქარი დაუბერავს, მეორე წუთს კი გემს დაამსხვრევს. ყოველი სიხარული, რომელსაც ეს მუხთალი სამყარო მოგანიჭებს, ისევ დარდად იქცევა. არც კარგი და არც ცუდი დრო დიდხანს არ გაგრძელდება.

მე ვიცი, მეც ვიყავი ამქვეყნიურ ცხოვრებაში განცხრომასა და შვებაში; მიყვარდა, კარგად მიმაჩნდა და ვცდილობდი, არ გამეშვა. ახლა თქვენც ხედავთ ჩემს ამჟამინდელ პირქუშებას ამის გამო, გული დამწვარი მაქვს ტანჯვით, ოხვრით და უიმედობით.

ეს ცხოვრება ხანმოკლეა, კაცს წამითაც არ შერჩება. რაც თავიდან მომეცა, ბოლოს ისევ წამერთვა! ამ მუხთალმა სამყარომ დამაკავშირა იმასთან, რაც მეხვეწებოდა და მემორჩილებოდა. ამის გამო სევდით გული, როგორც შეშა, ცეცხლზე დამეწვა.

წყეულმა, ცრუმა და მაცდურმა სამყარომ ფეხქვეშ ხაფანგი დამიგო: თავიდან მეგობრად მომევლინა, ტკბილი სიტყვები მითხრა, გამეთამაშა, მაცდინა და საცხოვრებელი მომცა. მაგრამ როცა გამანადგურა, გამკიცხა და ნიშნის მოგებით მითხრა: „რატომ გააკეთეო?“

ამიტომ ვემდური ამქვეყნიურ ცხოვრებას, თორემ სხვა სადავო რა მაქვს? სად მომიყვანა, სად მყოფი, კიდევ მივყავარ სადღაც! მამა, დედა, ძმა თვალით ვეღარ მხედავენ, დაო, შვილებისგანაც უღირსად გამხადა.

ამქვეყნიურმა ცხოვრებამ წამართვა ყველაფერი, რაც მქონდა. მისგან მორწყული მახე თავზე დამება. ორჯერ დაწყევლილი გამხადა მტრებისგან, ხელებზე თოკი შემება. ამის გამო ვტირი, თვალებს ცრემლი მიბნელებს, დღეები ღამესავით მეჩვენება.

მუხთალმა სამყარომ მშვილდი მომიზიდა და ისარი გულში ჩამასო. არ მომცა არც ძე, არც ასული, არავინ მეძახის „მამასო“. მან დამიჩაგრა გონება და მტერი თავზე მომასია. დავჯექი და ლექსების წერა დავიწყე, ვთქვი, რომ ამას ვიშვილებ.

ამაზეა ჩემი და ცრუ ამქვეყნიური ცხოვრების ჩხუბი. სადაც კაცს არ უნდა, იქ წაიყვანს, ყელზე თოკი აქვს დაბმული. ამისთვის ვტირი ცხელი ცრემლებით, სველი მაქვს კალთა-უბე. მე ერთი რამ მინდოდა, არ მომცა; ვისაც არ უნდა, იმას კი ტყუპები მისცა.

სამ-ოთხჯერ ამ მუხანათმა გულში ლახვარი ჩამარტყა. სულ მატირა ჩემი დღეები, არასოდეს არ მამღერა. ბოლოკივით გამხადა ავრეხი, ამაყოჩა, ამაღერა. თესლისგან გამომაშრო და უნაყოფოდ დამაბერა.

გამხადა უშტო, უნაყოფო, როგორც გამხმარი ხის ტანი; გულზე სამჭედლოსავით დამადო სევდის ლახვარი; ცრემლები მატულობს ჩემს თვალებში, წვავს, როგორც თევზების დასაჭერი ბადე. ასე მეჩვენება ეს სამყოფელი, როგორც გალია ფრინველისთვის.

ორგული და ორპირია ეს სამყარო: ხან ნოტიოა, ხან კი გვალავს; დღეს თუ კარგს წინ წაგიძღვარებს, ხვალ ცუდს მოგადევნებს. ნუ ენდობი, მოგატყუებს, ისარს ისვრის, მშვილდს კი მალავს. იმას ვნატრობ, ვინც სწორად გაკვალავს ამქვეყნიური ცხოვრების გზას.

ორ რამეს აძლევს კაცს ეს სამყარო, არ აკმაყოფილებს ერთით: ხან მოაწყენს, აატირებს, ხან მოალხენს, ანამღერებს. ერთნაირად არავის აცოცხლებს. როგორც მიწისგან შექმნა ჭურჭლად, ისევ მიწად აქცევს.

მიდის-მოდის ეს სამყარო, ქარიშხლიანი ზღვის მსგავსად ღელავს! დრო და ჟამი უკან დასდევს, მის ნაქსოვს ქსოვს და თელავს. ის სუსტი კაცი ცელს რას უზამს, რას თიბავს, რას ცელავს? ამიტომ ვკიცხავ ამქვეყნიურ ცხოვრებას, სულ ბნელია, რასაც ანათებს!

ამისთვის ვარ შეშფოთებული, როგორც თავდასხმული მტერი, მისი ცეცხლით ჩემი გული ჭირისოფლისგან დამწვარია. მოსაგრილებლად წყლულზე დასხმული წყალი მოწყვეტილა: გული ასე დაუკუწავს, როგორც გალესილ დანას ხამი.

ნაღველით დღეები შემიმოკლდა, აღარ მაქვს, დამელია; ყველაფერი მწარედ გარდამექცა, რაც ტკბილად დამელია. ჩემი გვამის შესაჭმელად მზად არის ტურა და მელია. ახლა მეც წამოვალ თქვენთან, სადაც ძმა მელოდება და და მელოდება.

როგორ მივცე თავს მოსვენება, როგორ მივაგო პასუხი ამ მორბენალს? სასიკვდილოდ მივსულვარ, სული ყელში ამომდის. მეძახიან: „ახალდაბაში ნუღარ ხარო, წამოდი ბოლოს!“ ახლა რომ იქ წამიყვანონ, ვინ გამიზრდის ამ ობოლს?

მითხარი, მტერო, ვისი თხოვნით მოიგე რა დავითისგან? რატომ უყვედრე უშობელს, რომ ბერწი ხარ, ვერაფერი მოიგე? მას შვილად ვერავინ სჯობს, ვინც დავითი შვილად მოიგერა, ვინც გამოთქვა, ის იშვილა, მტერი იმით მოიგერა.

მე რაც ვშობე, შვილად ვთვლი, თუ ეს აღმზრდელმა გამიზარდა. ვზრდი მომღერლად, თუ ჩემი სიმღერა არ გამიზარდა. თუმცა ენა გასარეკლდა, გული ამისთვის გამიზარდა, მაგრამ მეფეთა სამსახურით ეს საზრდელად გამიზარდა.