ქართველ უფალთა ნათესაობის იგავი
1 ღმერთო, რომელსაც გაქვს არსის საყდრებზე (ტახტებზე) ჯდომა, რომელმაც მიჯნურებს (შეყვარებულებს) მიეცი ტრფიალის (სიყვარულის) სურვილის ნდომა (სურვილი), რიტორებს – ლექსი, გულის სიღრმე, სიბრძნის ზომები (საზღვრები), შენ მიმახვედრე ჩემს წადილს (სურვილს), რომ არ მქონდეს ცუდი შეცდომები.
2 დავიწყებ სიტყვას სიბრძნისა, რომელიც პირველ ბრძენთაგან არის ცნობილი, მისი დიდი მგრძნობელი სულის მიერ შეგრძნობილი. შევამკობ ერთ უფალს, ღვთიურად ზეციდან ქნვყნად (შესაქმნელად) შემკულს, ქართველთა ჯარების, ყოველთა ერთა მსაჯულად ცნობილს.
3 ვიტყვი უფალთა ნათესაობაზე, არა შორს მისხი მისხისა (თითოეული თავისას). ვინც მე კაცს ხის მსგავსად მთვლის, დამრგო და ქვეშ წყალი დამისხა, ზედ ნაყოფი გამომცა, ფოთოლი მყარად დამისხა (გამომიყვანა), ჩვენს დასაჩრდილებლად დარგულად იმ ხის ტოტებია მონაბამი (გამოზრდილი).
4 ნერგად მას ვსახავ, რომელიც იესეს ხედ ისახა (გამოისახა); ვინც ნაყოფი გამოსცა თავისი ნათქვამებით, როგორც ხემ; შურდულის ქვით სძლია მებრძოლებს დამბადებლის (ღმერთის) ესვითა (დახმარებით), ქართველ უფალთა ტოტ-მორჩად, ვინც მასზეა ფესვით დაკავშირებული.
5 თუმცა მერჩივნა ტოტად თქმას, სწორედ სახელი მწოდებოდა (დარქმეოდა). მიხაროდა, ამით მიხაროდა, საჩრდილად ის ქვეშ მწოდებოდა (დარქმეოდა). ამით დამეშრიტა (ჩამქრალიყო) სახმილი (ცეცხლი), რისგანაც გული მეწვოდა; მაგრამ ვერ მივხვდი სალბუნებს (წამლებს), რომ ჭრილობა მეხო (მქონდა), მეწო (მტკიოდა) და.
6 ვერ ვთქვი, მე ვერ შევძელი იმ ხის სახელის დასახელება. სოფელს ერგო და სოფლელებმა თქვეს: „მრუდია, არ სწორდება“; აღიძრნენ ერები, იზრახეს (მოიფიქრეს) ცუდის მიდებ-მოდება (გავრცელება), გაყიდეს, მოჭრეს, გამყიდველს მიხვდა ამით ცეცხლის მოდება (გაჩენა).
7 მისი მსგავსი სხვა მორჩი (ტოტი) ქვეყნად არ დაიბადება. მე მისი ხილის ჭამით პირი არ გამიმწარდება. მაგრამ ჯერ ფესვების სახელების გამოცხადება მინდა; წესია, რომ მშენებლებმა ჯერ საფუძველი დადონ.
8 საფუძველი არის ყოველთა დაუსაბამო (დასაწყისის გარეშე) პირველი, მამა ყოვლისა მპყრობელი (მმართველი), ცისა და ქვეყნის მჭირველი (მზრუნველი); მიუწვდომელი, უზომო, გამოუთქმელი, მბრწყინავი, ღმერთი, რომელმაც აბელის მსხვერპლი კეთილად შეიწირა.
9 არავინ ფლობს ხელმწიფებას ღვთის უდიდეს ძალაზე ძლიერად! ღვთის გამოა შექმნილი ყოველი, რაც არსებობს მატერიალური. მას ემორჩილებიან სულები და ურიცხვი ჯარი, ერი; მან შეიწიროს ეს მცირე მსხვერპლი ჩემს მაგივრად.
10 ერთს ვიტყვი ქვეყნად უფალზე, ღვთის მსგავსად მსაჯულად მქცეველზე, უსწავლელთა მასწავლებელზე, ურჯულოთა მომაქცეველზე, დაცემულთა აღმმართებელზე, აღმართულთა გარდამქცეველზე; თავისი სამწყსოს (ფარის) ცხვრებისთვის სისხლის დამღვრელზე.
11 თქმულა, რომ სიბრძნესთან სიგიჟე, როგორც ცოცხალთან მკვდარია; ამ უფლის საქებრად ბრძენიც კი ჭკუაზე მცდარია; მე როგორ შევბედავ, უცებმან (გამოუცდელმა), რადგან ის მიუწვდომელია? მაგრამ დავითმა თქვა: „აქებდით გლახაკი და მდიდარი!“
12 მდიდარი ისე ძნელად ცხონდება (გადარჩება), იმდენი შესაწირით, როგორც ერთი მცირე მხეველი (მსახური) ედემში ზის ორი მწვლილით (წვრილი მონეტით). მცირე სარწმუნოება მთას გადასცვლისო ძირიდან (ადგილიდან), ამიტომ არ ვდუმებ, ვრიტორობ (ვწერ) მცირე გონებითა და სიბრძნით.
13 მისი ქება და გამოთქმა ბრძენებსაც უძნელდებათ: ქექენ, სჩხრეკენ და ეძებენ, და კვალსაც ვერ მიხვდებიან; რამდენადაც ავიდნენ მაღლა, კვლავ ისევ ქვევით ბრუნდებიან. მე რომ ვერ მივხვდე, უცებმან, მაგაზე რატომ შემწრფებიან (დამცინებენ)?
14 მე ჩემი სიბრძნის მიხედვით არ დავადუმებ ჩემს ბრძნობას (სიტყვებს), რასაც მომცემი მომცემს შეტყობასა (შემეცნებას) და გრძნობას (აღქმას). დიდად მიიჩნევს უფალი მცირეთაგან მცირე ძღვენს, ამით შევიცნობ უცნაურს, რასაც მივწვდენილვარ ცნობით.
15 თუ ვინმეს ჩემი ნათქვამი შაირი (ლექსი) ენას ებმიან (მოეწონება), მეც ვეტყვი მისი პასუხი, თუ გული ენას ებმიან (მოეწონება). ყოველგვარი შვილი მშობლებს, მსგავსი მსგავსს ემსგავსება, გინდ იყოს კოჭლი-ბრმა, ქაჩალი, დედ-მამას ეთავსება (შეეფერება).
16 მომხსენებელი (მომგონებელი) არ მრჩება, ეს მაშფოთებს, მაღონებს; ცოდვის მუხრუჭით შეკრულს, ვაიმე, ვინ გამიხსნის? თუ არ შევკრებ და არ მივუძღვნი ბავშვებს ია-ვარდის კონებს (თაიგულებს), ცოცხალიც არავის ვახსოვარ, მკვდარს ვინღა გამიხსენებს?!
17 ერთად უწოდეს ფრინველებს შავარდენი და ძერა: არ სჩხრეკენ (არ აფასებენ) ყვავების ჩხავილს, ბულბულების ტკბილად მღერას, ფარშამანგის სილამაზეს, ბუკიოტის (ბუს) ბღვერას (ღრიალს): ახლა რომ არ მიხმონ მელექსედ, რატომ მემართლებიან მე?
18 შოთა მღერის, მეფე თემურაზ, არჩილი ძმურად მოსძახის, მეფე ვახტანგი და იაკობი დაბლა ზილს (ბანს) მიეტკბურება (უერთდება). ბეგთაბეგი, ნოდარი, ოთარი, ონანა ბანს ეშურება (ეჯიბრება), დვრინვენ (უკრავენ) ყარანი და მამუკა, მე მსურს მათი ყურება.
19 ბევრს და ცოტას მწველელნი (მწველი, მწყემსი) სწორედ გაივლიან ბერას (მინდორს), განაყენებენ მშრალს ცალკე, ამიტომ ვერაფერს მოწველიან. სჯობს ქვემო ბოლოში შინ დგომა შიგნიდან გარედან ცქერას (ყურებას). მღერიან და მეც ბანს შევაწყობ, ამაზე რას დამგმობენ?
20 კარგ საქმეზე მიბაძვა არაფერია დასაძრახი! სმენა, თქმა, სწავლის ძიება მოძებართაგან (მასწავლებლებისგან) ახია (ვალდებულებაა). ცუდის, ტყუილის მოზღაპრე სიცრუის კანანახია (ჭაობია), სწავლაზე ურჩი და მორცხვი თვალით არ დასანახია.
21 ეს სიტყვა მაშინ გაახსენდება უწვრთნელსა (გაუწვრთნელს), უცოდინარს, როცა ღამე გაუგრძელდება ძილგამკრთალს, დაუძინარს, ეძებდეს, ვერაფერს პოულობდეს უკეთეს საქმეს, თავს იწყევლიდეს, ამბობდეს დედ-მამის შესაგინარს (საწყევარს).
22 საღმრთოს რომ ვერაფერს გალობდეს, იმღერდეს „ხართა ლალასა“ (სამხიარულო სიმღერას), ჯავრობდეს, თავზე იყრიდეს ქოქოლას (ნაცარს) და ვალალასა (გოდებას); ძვირს უხსენებდეს მშობლებს, ლანძღავდეს თავის ლალას (ძიძას), რომ არ ვსწავლობდი, რატომ არ მცემდნენ ტაჯგანალასა (ჯოხით)?
23 ნუ გენაღვლება სწავლაზე ბავშვის წკეპლის ცემით კივილი, მალე გამთელდება უწამლოდ მისი ჭრილობების ტკივილი. როცა მოიზრდება, მოყვინჩლდება (გაამაყდება), მამლურად დაიწყებს ყივილს (ყიჟინს) - უფრთხილდი, მისგან წყენით არაფერზე არ დაიწყო ჩივილი.
24 რაც არ ეკუთვნის ჩიორას (პატარა ფრინველს), ნუ უყრი დასაკენკად, დანაბი (ბატკანი) თავს ნუ ანებებ ვარიებს (მგლებს) დასაპეპლად (გასანადგურებლად)! რადგან აბრაამმა შვილი საკლავად (შესაწირად) გამოიმეტა მსხვერპლად, შენ რატომ არ გემეტება შვილი აღსაზრდელად დასაწკეპლად?
25 გაუწვრთნელი ძაღლი მიხვდება გარეთ სიცივით კანკალს, საჭმლითაც არავინ გააძღებს, ბინძურად დაიწყებს წრწოლას (ხოხვას). გაწვრთნილი პატივით შტაქუნზე (ბრძანებაზე) დაიწყებს წოლას. სჯობს გაუწვრთნელი ძაღლის ყოლა, ვიდრე გაუწვრთნელი შვილის ყოლა.
26 ძაღლი გაუწვრთნელი პატრონს ასეთ რას დაუშავებს, რასაც ბრიყვი, უცები (გამოუცდელი) შვილი დედ-მამას გაუთავებს (გაანადგურებს)? უცოდინრობით ასეთ ცუდ საქმეებს გააკეთებს, გვარსა და ნათესავებს სირცხვილი მოაჭრის თავებს.
27 პატრონს გაუწვრთნელი ძაღლი მეტს ვერაფერ წყენას ვერ მიაყენებს: ან პურს მოსტაცებს, ან ხორცს, ან წყალს ამოჰკრავს ენას (დალევს). მშობლებს გაუწვრთნელი შვილი არასოდეს მისცემს სიხარულს, სულების წარწყმენდას (დაღუპვას) და სხეულების შერცხვენას მოუტანს.
28 უსწავლელი ძაღლი კარში ყეფს და გარედან იცავს, ნადირს აფრთხობს, ქურდს აშინებს, ძნელად რამეს მოპარავს. ბრიყვი კაცი წამოწვება, ღამით კარსაც არ მიკეტავს! თვითონ იქნება გასაკმარი (დასასჯელი), ვინც ამ სწავლას გამიკმარავს (უარყოფს).
29 ბავშვი სწავლაში დამშვიდდება, რკინა ცეცხლში დარბილდება. უსწავლელი ვაჟკაცი სიბერის დროს გაწბილდება (იმედგაცრუებული დარჩება). რიკ-ფაინის (სწავლის) დრო გაუვა, ვეღარ გაჰკრავს (ვერ ისწავლის), ჩაჰბილდდება (გაფუჭდება). სწავლის ძირი მწარეა, კენწეროში (ბოლოს) გატკბილდება!