ვეფხისტყაოსანი — ანდერძი ავთანდილისა როსტევან მეფის წინაშე, ოდეს გაიპარა — შინაარსი და გამარტივებული ტექსტი

შოთა რუსთაველი · ანდერძი ავთანდილისა როსტევან მეფის წინაშე, ოდეს გაიპარა

ნაწილები

გამარტივებული სასწავლო ვერსია, AI-ის დახმარებით. გამოცდისთვის ორიგინალიც წაიკითხე.

ავთანდილი დაჯდა ანდერძის დასაწერად, რომელიც სავსე იყო სევდით. მან დაწერა: „მეფეო, მე მივდივარ, რათა ვიპოვო ის, რასაც ვეძებ! ვერ გავჩერდები აქ, რადგან ჩემი გული ცეცხლშია გახვეული, სანამ მას არ შევხვდები. მაპატიე და ღვთის წყალობა გამომყოლოდა.“ „ვიცი, ბოლოს არ დამიწუნებ ამ ჩემს გადაწყვეტილებას. ბრძენი ადამიანი არასოდეს მიატოვებს მეგობარს, რომელიც მას უყვარს. მე ერთ სიტყვას გეტყვი, რომელიც პლატონმა თქვა: 'სიცრუე და ორპირობა აზიანებს ჯერ სხეულს, შემდეგ კი სულს'.“ „რადგან სიცრუე ყოველგვარი უბედურების სათავეა, მე რატომ უნდა მივატოვო მეგობარი, რომელიც ძმაზე მეტად მიყვარს?! არ ვიზამ ამას, რად მჭირდება ფილოსოფოსთა სიბრძნის ცოდნა, თუ არ გამოვიყენებ?! ჩვენ ამას იმიტომ ვსწავლობთ, რომ ზეციურ ძალებს შევუერთდეთ.“ „წაგიკითხავს, როგორ წერენ მოციქულები სიყვარულზე? როგორ ლაპარაკობენ, როგორ აქებენ მას? იცოდე, მათი ცოდნა ამას ადასტურებს. 'სიყვარული ამაღლებს ადამიანს' – ამას გაიძახიან ზარებივით. შენ არ გჯერა, უსწავლელ ადამიანებს როგორღა დავაჯერებ!“ „ვინც მე შემქმნა, მანვე მომცა ძალა მტრების დასამარცხებლად. ის არის უხილავი ძალა, რომელიც ყველა მიწიერს ეხმარება. ის, ვინც ყველაფერს საზღვრებს უდგენს, უკვდავი ღმერთია, ღმერთთა ღმერთი. მას შეუძლია წამში ერთი ასად აქციოს და ასი ერთად.“ „რაც ღმერთს არ სურს, ის საქმე არ ხდება. მზის შუქის გარეშე ია ხმება, ვარდი ჭკნება. ყველაფერი, რაც თვალისთვის ლამაზია, რაღაცით მშვენდება. მე როგორ გავუძლებ მის გარეშე ყოფნას, ან როგორ მომეწონება სიცოცხლე!“ „რამდენადაც არ უნდა გაბრაზდე, მაპატიე შენი ბრძანების დარღვევა. ტყვედ ქცეულს არ შემეძლო შენი ნების შესრულება. ახლა წასვლა იყო წამალი ჩემი გულის ცეცხლისთვის. სადაც არ უნდა ვიყო, რა მემართება, ოღონდ ჩემი ნება იყოს!“ „არაფერს გარგებს დარდი, უსარგებლო ცრემლების ღვრა. ზეციდან მომავალი გარდაუვალი საქმე არ შეიცვლება. მამაცის წესია გაჭირვების ატანა და მოთმინება. არც ერთ მოკვდავს არ შეუძლია ღვთის განგების შეცვლა.“ „რაც ღმერთს ჩემთვის განუზრახავს, ის გადამხდეს და დავბრუნდე, გული აღარ მქონდეს დარდით სავსე. თქვენ კი გნახავთ მხიარულებს, დიდებითა და სიმდიდრით სავსეებს. მე რა ვარგო, ეს დიდება და სიმდიდრე ჩემთვის საკმარისია.“ „მეფეო, ამ ჩემს გადაწყვეტილებას, მომკალი, ვინ დამიწუნებს?! მეფეო, ნუთუ ჩემი წასვლა დაგამწუხრებს? ვერ ვიცრუებ, ვერ ჩავიდენ სირცხვილს. ეს პირდაპირ შემარცხვენს და ორივე იმ საუკუნო სამყაროში წავალთ.“ „მეგობრის არდავიწყება არასოდეს გვაზიანებს. მე ვგმობ უსინდისო, ცრუ და მოღალატე ადამიანს! ვერ ვიცრუებ, ვერ ჩავიდენ ცუდ საქმეს იმ მზიანი ხელმწიფის მიმართ. რა ცუდია მამაცი, დიდსულოვანი კაცისთვის გვიან წასვლა!“ „რა ცუდია მამაცი კაცისთვის ომში სახის დამალვა, შეშინება და სიკვდილის შიში! მშიშარა კაცი რით სჯობს ქსოვილზე მომუშავე ქალს? სჯობს სახელის მოხვეჭა, ვიდრე ნებისმიერი სხვა სიმდიდრის მოპოვება!“ „სიკვდილს ვერ დაიჭერს ვერც ვიწრო გზა, ვერც კლდოვანი. მის წინაშე ყველა თანასწორია, სუსტიც და ძლიერიც. ბოლოს მიწა ერთად შეკრებს ახალგაზრდასაც და მოხუცსაც. სჯობს სახელოვანი სიკვდილი, ვიდრე სამარცხვინო სიცოცხლე!“ „მერე მეშინია, მეფეო, ამის თქმა თქვენთვის: ცდება და ცდება ის, ვინც სიკვდილს ყოველ წამს არ ელის. მოვა ის, ვინც ყველას ერთად შეკრებს დღისა და ღამის შემდეგ. თუ ცოცხალმა ვერ გნახე, შენ დიდხანს იცოცხლე.“ „თუ ამქვეყნიურმა ცხოვრებამ დამამარცხა, ისევე როგორც ყველას ამარცხებს, და ღარიბი მოვკვდი, ვერ დამიტირა მშობელმა, ვეღარ შემმოსეს ჩემმა აღზრდილებმა და ახლობლებმა, მაშინ თქვენმა მოწყალე გულმა შემიწყალოს.“ „მაქვს უთვალავი ქონება, რომლის ფასი არავის შეუძლია შეაფასოს. მიეცით გლახაკებს საგანძური, გაათავისუფლეთ მონები. თქვენ გაამდიდრეთ ყველა ობოლი, ვისაც არაფერი აქვს. ისინი იშრომებენ ჩემთვის, გამიხსენებენ, დამლოცავენ, მეც მემახსოვრება.“ „ბევრმა გლახაკმა გულმხურვალედ მევედროს ღმერთს, რომ გამათავისუფლოს სხეულებრივი და ამქვეყნიური საზრუნავისგან, სხვა არაფერში არ შევიცვალო. ჯოჯოხეთის ცეცხლმა ნუ დამწვავს, ის ალები. მომცეს ჩემი სასურველი მამული იქ, ზეცაში!“ „მიხსნას სიბნელისგან და შემმოსოს უმაღლესი ნათელით. იქ დამიუნჯოს წამალი, სადაც ჭრილობათა განკურნებაა. ჩემს ქონებას ნუ ექნება ამქვეყნიური ჭიების კბენის ძალა. ფრთები მომესხას და ძალა მომეცეს აღმაფრენისა.“ „რაც თქვენთვის არ გამოდგება საგანძურში შესანახად, მიეცით ნაწილი ქველმოქმედებას, ნაწილი ხიდების ასაშენებლად. ნურაფერს ნუ დაინანებთ ჩემი ქონებიდან ჩემთვის გასაწირად! თქვენს გარდა არავინ მყავს, ვინც ცხელი ცეცხლისგან დამიცავს.“ „ამიერიდან ჩემი ამბავი აღარ გეცოდინებათ. ამიტომ გევედრებით ჩემი სულისთვის, ეს წერილი გეუბნებათ, არ მოგეწონებათ. არაფერს არგებს, თუ ეშმაკის საქმეებს დავემორჩილები. მაპატიე და შემივედრე, მკვდარს რაღა გადამეხდება!“ „გევედრები, მეფეო, შერმადინს, ჩემს რჩეულ მონას, ამ წელს სამმაგი ტანჯვა გადაიტანა. ანუგეშე წყალობით, ის ჩემგან წყალობას არის შეჩვეული. ნუ დაადინებ მის თვალებიდან სისხლიან ცრემლებს.“ „ჩემი ანდერძი დასრულდა, ჩემს მიერ ხელით დაწერილი. აჰა, გამზრდელო, მოგშორდი, წავედი გულით მზად! ნუ დარდობთ ჩემთვის, მეფეებო, ნუ იქნებით სიბნელით მოსილნი. თქვენ იმეფეთ თავისუფლად, მტრებისგან საშიშად!“ როდესაც ავთანდილმა წერა დაასრულა, ანდერძი შერმადინს მისცა. უთხრა: „უთხარი მეფეს ჩემი გადაწყვეტილება, რომელიც კარგად იცის. ვერავინ გაჯობებს სამსახურში.“ ჩაეხუტა და ატირდა სისხლისფერი ცრემლებით.

რთული სიტყვები

ანდერძი: სიკვდილის წინ დაწერილი წერილი, რომელშიც პირი თავის ნებას აცხადებს ქონების განაწილებაზე ან სხვა საკითხებზე.
საძებრისად: საძებნელად, მოსაძებნად.
შეუყრელად: შეხვედრის გარეშე, შეხვედრამდე.
დამიგმობ: დამიწუნებ, არ მოიწონებ.
გასწირავს: მიატოვებს, უღალატებს.
უბადობისა: უბედურებისა, უვარგისობისა.
მარგებს: მადგება, მარგებს.
ეჟვანნი: ზარები.
გზნებისა: ანთებისა, გაღვივებისა (აქ: გულის ცეცხლის).
ზენა: ზეციური, ღვთიური.
ავლად: დარდად, მწუხარებად.
ჯაბანი: მშიშარა, ლაჩარი.

ტექსტის წყარო: შოთა რუსთაველი