ვეფხისტყაოსანი — წიგნი ნესტან-დარეჯანისა საყვარელთან მიწერილი — შინაარსი და გამარტივებული ტექსტი

შოთა რუსთაველი · წიგნი ნესტან-დარეჯანისა საყვარელთან მიწერილი

ნაწილები

გამარტივებული სასწავლო ვერსია, AI-ის დახმარებით. გამოცდისთვის ორიგინალიც წაიკითხე.

ახლა საყვარელს მიუწერს გულამოსკვნილი, მტირალი. მისივე ცრემლმა დაუვსო, ვისაც ედებოდა ვისი ალი! დაწერა წიგნი, მსმენელთა გულის გამგმირავი. ვარდი გაუფართოვდა (სახეზე), გამოჩნდა იქ ბროლი გამომჭვირვალე. „ჰე, ჩემო, ეს წერილი ჩემგან არის ნაწვალები. ტანი კალმად მაქვს, კალამი – ნაღველში ამოწობილი. მე შენი გული ქაღალდად ჩემსავე გულზე ვაწებებ. გულო, შავ-გულო, დაბმული ხარ, ნუ აეხსნები, ახლა მიბმული იყავი! ხედავ, ჩემო, სამყარო რა საქმეებს სჩადის! რაც არ უნდა ნათობდეს სინათლე, ჩემთვის მაინც ბნელია. ბრძენნი იცნობენ და გმობენ მას, ამიტომ მათგან საგმობია. უშენოდ ჩემი სიცოცხლე, ვაიმე, რა დიდი ძნელია! ხედავ, ჩემო, როგორ გაგვყარა სამყარომ და დაწყევლილმა ჟამმა? ვეღარ გნახე საყვარელი მხიარულმა მხიარული. ნეტავ, რა ქნას უშენომა გულმა, შენგან დაჭრილმა! გაგიცხადა დამალული გონებამ დაფარულმა. შენმა მზემ, აქამდე შენ ცოცხალი არ მეგონე. ჩემი მეგონა: დასრულდა სიცოცხლე და ყოველი ღონე. ახლა რომ გავიგე, შემოქმედი ვადიდე და ღმერთს ვემორჩილე. ჩემი ყველა აქამდე ნანახი ტანჯვა სიხარულს შევადარე. შენი სიცოცხლე მეყოფა ჩემს გულს იმედად, გულს, რომელიც სულ დაჭრილი და ასე დადაგულია! მომიგონებდე, გახსოვდე მე, შენთვის დაკარგული სადღაც. ვზივარ და ვზრდი იმ სიყვარულს, რომელიც ჩემგან არის დანერგილი. სხვა, ჩემო, ჩემი ამბავი ჩემგან არ მოგეწერება: ენა დაიღლება, მოსმენით არავინ დაიჯერებს. ფატმანმა წამიყვანა გრძნეულებთან, ღმერთმა მას აცხონოს! ახლა ისევ ის ქნა სამყარომ, რაც მას შეეფერება. ახლა სამყარომ უარესი ტანჯვა ტანჯვას მომისართა. არ დასჯერდა ჩემი ბედი იმ მრავალგვარ ტანჯვებს. ისევ მიმცა შესაპყრობლად ქაჯებს, ძნელად საომრებს. ბედმა გვიყო ყველაფერი, ჩემო, რაც დაგვემართა! ციხეში ვზივარ ისეთ მაღალში, თვალები ძლივს სწვდება. გზა გვირაბით შემოდის, მცველები იქ დგანან. დღისით და ღამით ყმაწვილები მორიგეობას არ აცდენენ. მათ შემბმელებს ხოცავენ, მართლა ცეცხლივით ეკიდებიან. ნუთუ ესენი სხვა მებრძოლთა წესით გეგონა! ნუ მომკლავ მეც ტანჯვით, ამაზე უარესით. შენ მკვდარს გნახავ და დავიწვები, როგორც კაჟის ნაპერწკალი. მოგშორდი, დამთმე გულით, კლდეზეც უმაგრესით! შენ, საყვარელო, ნუ სწუხარ ასეთი წუხილით. ნუ იტყვი ჩემზე: სხვას შეხვდება ის ალვის ტანის ქალი. არა სიცოცხლე უშენოდ! აქამდეც ვნანობ. ან თავს კლდეებზე გადავიქცევ, ან დანით მოვიკლავ თავს. შენმა მზემ, უშენოდ ვერავის შეხვდება შენი მთვარე. შენმა მზემ, ვერავის შეხვდება, თუნდაც სამი მზე მოვიდეს! აქედან თავს გადავიქცევ, ახლოს მაქვს დიდი კლდეები. ჩემი სული შეივედრე, ზეციდან ნუთუ ფრთები მომხვდება. ღმერთს შევევედრე, ნუთუ ისევ დამხსნის სამყაროს შრომას, ცეცხლს, წყალს და მიწას, ჰაერებთან ერთად ძრომას. მომცემს ფრთებს და ავფრინდები, მივაღწევ ჩემს სურვილს. დღისით და ღამით ვუყურებ მზის ელვათა კრთომას. მზე უშენოდ ვერ იარსებებს, რადგან შენ ხარ მისი წილი. რა თქმა უნდა, მას ეახლება მისი ეტლი, არ თუ ცუდი! იქ გნახავ, იქ გიხილავ, გამინათებ გულს ჩრდილს. თუ სიცოცხლე მწარე მქონდა, სიკვდილი მაინც ტკბილი მქონდეს! მე სიკვდილი აღარ მიმძიმს, რადგან სულს შემოგვედრებ. მაგრამ შენი სიყვარული ჩავიტანე, ჩამრჩა გულში. მომაგონდება მოშორება, მემატება ჭრილობა ჭრილობას. ნუ ტირი და ნუ მიგლოვ, ჩემო, შენთვის დაკარგულს! წადი, ინდოეთს მიმართე, უშველე ჩემს მშობელს, მტრებისგან შევიწროებულს, ყოველი მხრიდან უმწეოს. გულს მოულხინე ჩემი მოშორების ამტანს. მომიგონებდე მტირალს, შენთვის ცრემლშეუშრობელს! რაც ვიჩივლე ჩემი ბედის შესახებ, კმარა საჩივრად. იცოდე, სამართალი მართალი გულისა, გულს რატომ მიდის. შენთვის მოვკვდები, გავხდები ყორნების დასაყივარად. სანამ ცოცხალი ვარ, გეყოფა სატირლად და სატკივარად. აჰა, ინიშნე ნიშანი შენი მოსასხამისა! მოვჭერი ალამი, ჩემო, ერთი კიდიდან. ესღა დაგრჩეს სანაცვლოდ იმ დიდი იმედისა. რისხვით მობრუნდა ბორბალი ჩვენზე, ცის შვიდი სფეროს.“ ეს წიგნი, მის საყვარელთან მიწერილი, რა დაწერა, მაშინვე მოაჭრა იმ მოსასხამებს ერთი წვერი. თავმოხდილს დაუშვენდა თმის სისქე, სიგრძე, ფერი. ალვისგან სული მოქრის, ყორნის ფრთებივით შავი. ის მონა წამოვიდა, გულანშაროსკენ მომავალი. მალე მივიდა ფატმანთან, არცთუ ბევრი დღე იარა. რა ავთანდილს გაუსრულდა მისი სასურველი საქმე, ხელაპყრობით ღმერთს მადლობს გონება-სრული, არა მთვრალი. ფატმანს უთხრა: „დროულად შემისრულდა სასურველი საქმე. შენი დიდი მოჭირვება ჩემგან გადაუხდელია. წავალ, დგომისთვის აღარ მცალია, შარშანდელი დრო მოსულა. სწრაფად ქაჯეთში მოვიყვან მათ მომსპობ-ამწყვედელს.“ ხათუნმა უთხრა: „ჰე, ლომო, ცეცხლი ახლა უფრო ცხელდება. ნათელს მოშორდება, გული ამისთვის ბნელდება. იჩქარე, ჩემი ნუ გაგვა, ხელი მაინც ხელდება (დახმარება გჭირდება). თუ ქაჯები მოგასწრებენ, იქ მისვლა გაგიძნელდება.“ ყმაწვილმა ფრიდონის მონებს უხმო, მასთან მყოფებს. უბრძანა: „მკვდრები აქამდე, ახლა ვართ გაცოცხლებულები. რაც გვინდოდა, იმის გაგებით გახარებულები. ჩვენი მტრების ჭრილობები გიჩვენოთ, ამით ვაგლახ-ებულები (დამწუხრებულები)! წადით და ფრიდონს უამბეთ ამბავი, არ-ნაცქაფავი (დაუჩქარებლად). მე ვერ გნახავთ, მეჩქარება, ჩემი გზა ნაჩქარევია. მან გაავრცელოს ხმა, კიდევ უფრო გასავრცელებელი. თქვენ მოგცემთ ყველა ლარს, რაც მე მაქვს ნალაფარდი. ჩემზე დიდი ვალია, თქვენგან დადებული. მადლს სხვაგვარად გადავიხდი, თუ ფრიდონს შევეყრები. ახლა წაიღეთ ყველაფერი, მეკობრეების წანაღები. ამის მეტს ვერაფერს მოგცემთ, ვიცი, ამიტომ გეძუნწები. სახლი არ მაქვს, არ მაქვს ძალა საბოძვარის გასაცემად.“ მისცა მართლაც სავსე ხომალდი, უთვალავი მშვენიერი ნივთი. უბრძანა: „წადით, წაიღეთ, გზა იმავე გზით გაიარეთ. ფრიდონს მიართვით წერილი ჩემგან, ძმადნაფიცარისგან.“

ტექსტის წყარო: შოთა რუსთაველი