ავთანდილის თათბირი
ავთანდილმა ფრიდონს უთხრა: „ჰეი, ფრიდონ, შენს მეგობრებს შენზე საჩივარი არ ექნებათ. შენი ლომური მკლავებისგან იმედი აქვთ და არც ჭრილობები გაშინებს. რთულ გეგმას აწყობ, რომ მტრები დაამწუხრონ და ატირონ, მაგრამ თუ გესმის, გუშაგები როგორ ახლოს ყვირიან?!
როცა გარეთ გახვალთ, გუშაგებს აბჯრის ხმაური ესმით. ისინი მიხვდებიან, რომ აქ ხართ, თოკს გადაჭრიან და ამაში დარწმუნებული უნდა იყო. მაშინ ყველაფერი ტყუილად ჩაგეშლებათ და მხოლოდ ამაო იმედი დაგრჩებათ. ეგ გეგმა არ ვარგა, თავის გადარჩენის სხვა გზა ვიპოვოთ.
უმჯობესია, თქვენ დამალულები დადგეთ საიდუმლო ადგილას. ქალაქში შემავალ მგზავრებს და ვაჭრებს არ აკავებენ. მე ვაჭრის სამოსს ჩავიცვამ და მზაკვრულად მოვიქცევი. ერთ ჯორს მუზარადს, ჯაჭვის პერანგს და ხმალს ავკიდებ.
სამივე ერთად შესვლა არ ვარგა, თუ შეგვამჩნევენ, საეჭვო იქნება. მე მარტო შევალ, როგორც ვაჭარი, და კარგად შევეცდები ყველაფერი გავიგო. მალულად ჩავიცვამ აბჯარს, გამოვჩნდები და მტერს შევაცდენ. ღმერთმა ქნას, შიგნით სისხლის მდინარეები უხვად ვადინო!
შიგნით მყოფ მცველებს უპრობლემოდ მოვერევი. თქვენ კი გარედან, კარებთან, ყველა გმირულად მივარდით. მე საკეტებს დავამტვრევ, გავაღებ და ქვითკირსაც ვერ დააყენებენ. თუ სხვა რამე უკეთესია, თქვენ თქვით, მე ამ აზრს ვეთანხმები.“
ტარიელის თათბირი
ტარიელმა უთხრა: „მე თქვენი გმირობა გმირებზე მეტად ვიცი. თქვენს ძალასა და სიმამაცეს თქვენი გეგმა და დაპირება შეეფერება. ვიცი, გინდათ სასტიკი ომი, ხმლების ტყუილად ქნევა კი არა. ნეტავ, მაშინ თქვენთან ვიყო, როცა ომი გაჭირდება.
მაგრამ ჩემთვისაც მოიფიქრეთ რამე: ჩემი ხმა მებრძოლებს ესმით, მზევით დავადგები თავზე. თქვენ სასტიკი ბრძოლა გქონდეთ, მე კი უომრად მნახოთ? ეს მე გამანადგურებს, ნუ ლაპარაკობთ ასეთ სასიამოვნო სიტყვებს.
ამ გეგმას ეს სჯობს, რაც მე მოვიფიქრე: გავიყოთ ას-ასი კაცი, როგორც კი გათენდება. სამივე მხრიდან მივადგეთ, სწრაფად გავაჭენოთ ცხენები. მოგვეგებებიან, ჩვენ კი შევუტევთ და ხმლებს გამარჯვებულად დავკრავთ.
სწრაფად შევებრძოლოთ, შევუვარდეთ, კარებთან ვერ მოგვასწრებენ. სამიდან ერთი შევა შიგნით, დანარჩენები კი გარეთ დავარტყამთ. ის ერთი შიგნით მყოფთ სისხლის ღვარებს მოუწყობს. ისევ გამოვიყენოთ აბჯარი, რომელიც ჩვენგან ძლევამოსილად იყო გამოყენებული.“
ფრიდონმა უთხრა: „გამიგია, ვიცი, რასაც ამბობ: ჩემს ცხენს კარებთან ვერავინ დაეწევა. როცა გაჩუქე, არ ვიცოდი, რომ ქაჯეთში ქაჯების ნახვა დაგვჭირდებოდა, თორემ არ გაჩუქებდი, ჩემს სიძუნწეს გეტყვი.“
ფრიდონი მხიარულად ამხნევებდა მეგობრებს ასეთი საუბრებით. ამაზე გაეცინათ მათ, გონიერ და ბრძენ სიტყვიერებს. ერთმანეთს ხუმრობდნენ თავიანთი მშვენიერი ხუმრობებით. შემდეგ ჩამოქვეითდნენ, მოემზადნენ და საუკეთესო ცხენებზე დასხდნენ.
კვლავ ერთმანეთს უპასუხეს არა უხეში სიტყვებით და დაასკვნეს ის გეგმა, რომელიც ტარიელმა მოიფიქრა: გაიყვეს ას-ასი კაცი, ყველა გმირული შესახედაობისა. ცხენებზე დასხდნენ და თავიანთი ჩაბალახები აიღეს.
ის ჭაბუკები მზის შუქზე მეტად ბრწყინავდნენ; მათ სამს შვიდივე მნათობი ფარავდა ნათლის სვეტით; ტარიელი შავ ცხენზე იჯდა თავისი მოხდენილი ტანით; მტრები ომით გაანადგურეს, ისე როგორც დამკვირვებლები ხედვით.
ჩემი ახლანდელი ნათქვამი მათი სახისა და მსგავსია: როცა ღრუბლებიდან წვიმს და მთებს ღვარი ატყდება, მოდის და ხევებს გრეხს, ისმის მისი ხმაური და ზარი, მაგრამ როცა ზღვას შეერწყმება, მაშინ ისიც წყნარდება.
თუმცა ფრიდონი და ავთანდილი სიკეთით მიუწვდომელნი არიან, ტარიელის ბრძოლები არავისგან არ არის სასურველი. მზე მნათობებსაც ფარავს, ისინიც კი არ ჩანან ნათლად. ახლა უყურეთ, მსმენელნო, გესმოდეთ სასტიკი ომები!
სამივე სამ ნაწილად გაიყო – თითოეულმა თითო კარი აიღო; თან ახლდა სამასი კაცი, ყველა გმირთა მსგავსი. იმ ღამეს მოამზადეს თავდასხმა, ზუსტი და არა ნაჩქარევი. გათენდა, გამოჩნდნენ, მიმართეს და თავ-თავიანთი ფარები ჰქონდათ.
თავიდან მშვიდად მიდიოდნენ, როგორც ჩვეულებრივი მგზავრები. შიგნით მყოფებმა ვერაფერი იგრძნეს, ვერც გულმოდგინედ დახვდნენ. გულში შიში არ ჰქონდათ, მშვიდად და უდარდელად იდგნენ. მიადგნენ გარედან, დროულად დაიხურეს მუზარადები.
მოულოდნელად ცხენები გააჭენეს, მათრახმა წრიალი შექმნა. როცა დაინახეს, კარები გააღეს, ქალაქიდან ხმაური ატყდა. სამივე სამი მხრიდან მიმართეს, თავზე დაატეხეს უბედურება. დაუკრეს ნობათსა და დაბდაბს, ბუკების ხმაური ატყდა.
მაშინ ქაჯეთს ღმერთის უსაზღვრო რისხვა მოუვიდა: კრონოსმა, განრისხებულმა, მზის სითბო მოაშორა. მათვე რისხვით გადაუბრუნდათ ბორბალი და ცის სიმრგვალე. ველები მკვდრებს ვერ იტევდა, მკვდრების ჯარი გამრავლდა.
ტარიელის ხმლის ხმაზე კაცი უბრძოლველად კარგავდა გონებას. აბჯარს ხევდა, ჯავშან-ქაფის სიმტკიცე უსარგებლო გახდა. სამივე მხრიდან კარებს შეესივნენ, ბრძოლის გაჭირვება არ უნახავთ. ქალაქში შესვლისთანავე ციხისკენ სწრაფვა გაადვილდა.
ავთანდილი და ლომი ფრიდონი შიგნით ერთად შეხვდნენ. მტრები სრულად გაანადგურეს, მათი სისხლი დაიღვარა. შესძახეს და ერთმანეთი ნახეს, დიდად გაუხარდათ. თქვეს: „ტარიელს რა დაემართაო?“ მის სანახავად თვალები ჰქონდათ.
არავინ იცოდა, ტარიელზე ვერაფერი გაიგეს. ციხის კარისკენ გაემართნენ, მტრის შიში არ ჰქონდათ. იქ ნახეს აბჯრის გროვა, ხმლების წვერების ნამტვრევები, ათი ათასი გვამი, უსულო, მტვრის მსგავსი.
ციხის ყველა მცველი იდო, მართლაც როგორც ავადმყოფი, თავიდან ფეხებამდე დაჭრილი, აბჯარი იქ დახეული. ციხის კარები გაღებული, კარების ნამტვრევები – მიმოფანტული. მიხვდნენ, რომ ეს ტარიელის ნამოქმედარი იყო, თქვეს: „ეს მისი საქმეა.“
გზები გაწმენდილი დახვდათ, შევიდნენ და ხვრელში გაძვრნენ. ნახეს, მზესთან შესახვედრად მთვარე გველს გამოეშვა. მუზარადი მოეხადა, ლამაზად ჰქონდა თმა შეკრული. მკერდი მკერდს შეეწება, ყელი ყელს გადაეჭდო.
ერთმანეთს ეხვეოდნენ, აკოცეს და ცრემლები ღვარეს. ამას ჰგავდნენ, როცა ერთად შეიყარნენ მუშთარი და ზუალი. მზე რომ ვარდებს შემოადგება, ლამაზდება და შუქი აქვს. აქამდე ნანახი გაჭირვების შემდეგ ამის იქით გაიხარეს.
მათ ერთმანეთს აკოცეს, იდგნენ ყელგადაჭდობილები. კვლავ ხშირ-ხშირად შეეწებნენ ვარდისფერი, გახეთქილი ბაგეები. ახლა ესენიც გავიდნენ, სამივე ძმობილი შეიკრიბა. იმ მზეს მიესალმნენ, დადგნენ მართლაც როგორც მოწოდებულნი.
მზე ლამაზი, მომღიმარი სახით შეეგება. თავისი მშვიდი გონებით აკოცა მის დამხმარეებს. მათ თავმდაბლად მადლობა უთხრეს ნაზი სიტყვებით. ორივე ერთად საუბრობდა სასიამოვნო ამბებზე.
ტარიელსაც მიესალმნენ, იმ ალვის ტოტს ხესავით. მიულოცეს გამარჯვება, ერთმანეთი მოიკითხეს. არაფერი სტკიოდათ, არ ინანეს, რომ აბჯარი არ გაიხადეს. თავები გაალომეს, თავიანთი მტრები გაანადგურეს, მოკლეს.
სამასი კაციდან ას სამოცი გადარჩა. ფრიდონს თავისი ჯარისკაცების დაღუპვა უმძიმდა, მაგრამ ერთის მხრივ უხაროდა. მოძებნეს და არ დატოვეს ცოცხალი არც ერთი მებრძოლი, ვინც გადარჩენილიყო. რაც საგანძური იპოვეს, ახლა თვალითაც კი როგორ ითქმის!
მოაგროვეს ჯორი, აქლემი, რაც კი იპოვეს ძვირფასი ნივთები. სამი ათასს აჰკიდეს მარგალიტი და თვლები, ყველა თვალი დათლილი, იაგუნდი და ლალები. ის მზე კუბოში ჩასვეს, მათგან განსაკუთრებულად დაცული.
სამოცი კაცი დატოვეს ქაჯეთში ციხის მცველებად. წამოიყვანეს ის მზე, მისი წაყვანა უკვე რთული არ იყო. ზღვათა ქალაქისკენ გაემართნენ, თუმცა გზა იქიდან გრძელია. თქვეს: „ფატმან ვნახოთ, მისი მადლიერების ვალი გადაუხდელი გვაქვს.“