ნურადინ-ფრიდონის ამბავი, როდესაც ტარიელი შეხვდა
ღამით მივდიოდი და ზღვის პირას ბაღები დავინახე. ეს ბაღები ქალაქს ჰგავდა, ჩვენ მივუახლოვდით. ერთ მხარეს კლდეები იყო გამოკვეთილი. არ მინდოდა ხალხის ნახვა, რადგან გული დამძიმებული მქონდა. იქ ჩამოვედი დასასვენებლად და ლამაზი, მაღალი ხეები დამხვდა.
ხეების ძირას დავიძინე, ჩემმა მსახურებმა კი პური ჭამეს. შემდეგ სევდიანი ავდექი, გულში სევდა მიგროვდებოდა. ვერაფრით ვერ ვიგებდი, რატომ იყო ჩემი ტანჯვა ასეთი გრძელი და უსასრულო. ველებს ჩემი თვალებიდან წამოსული ცრემლები რწყავდა.
გავიგონე ყვირილი. შევხედე და დავინახე ახალგაზრდა ვაჟკაცი, რომელიც ამაყად ყვიროდა. ის ზღვის პირას დარბოდა, ეტყობა, ჭრილობა სტკიოდა. მას ხელში ხმლის ნატეხი ეჭირა, სისხლი სდიოდა. მტრებს ემუქრებოდა, ბრაზობდა, ლანძღავდა და ჩიოდა.
ის შავ ტაიჭზე იჯდა, რომელსაც ახლა ვახსენებ. ქარივით სწრაფად მიქროდა, გაბრაზებული და განრისხებული. ჩემი მსახური გავგზავნე, რადგან მინდოდა მასთან შეხვედრა. შევუთვალე: „გაჩერდი, მითხარი, ვინ გაწყენინა შენ, ლომს, ასე?“
მან ჩემს მსახურს არაფერი უთხრა, არც მოუსმინა. სწრაფად შევჯექი ცხენზე, მივეგებე, წინ გადავუდექი და ვუთხარი: „გაჩერდი, მომისმინე, შენი საქმე მეც მაინტერესებს!“ მან შემომხედა, მოვეწონე და სიარული შეწყვიტა.
გამომცადა, ღმერთს მიმართა: „შენ ასეთი ვაჟკაცი როგორ შექმენი!“ შემდეგ მითხრა: „მოგახსენებ, რასაც მეკითხები: ის მტრები, რომლებსაც აქამდე ვებრძოდი, გაძლიერდნენ. მათ მოულოდნელად მიღალატეს, როცა უიარაღო ვიყავი, და იარაღები წამართვეს.“
მე ვუთხარი: „გაჩერდი, დამშვიდდი, ჩამოვჯდეთ ხეების ძირას. კარგი ვაჟკაცი ხმლების ჭრას არ შეუშინდება.“ ის გამომყვა, წავედით, როგორც ყველაზე ტკბილი მამა-შვილები. მე გაოცებული ვიყავი იმ ვაჟკაცის სინაზით.
ერთი ექიმი მსახური მყავდა, რომელმაც ჭრილობები შეუხვია. ისრის პირები ამოუღო და დაჭრილს ტკივილი არ აგრძნობინა. შემდეგ ვკითხე: „ვინ ხარ, ან ვინ დაგჭრა?“ მან სათქმელად მოემზადა და თავისი ამბავი მომიყვა.
ჯერ მითხრა: „არ ვიცი, ვინ ხარ, ან ვის ჰგავხარ? ან რა დაგაკლო ასე, ან რა გაგავსო თავიდან? ვინ შეგქმნა ასეთ ლამაზად, ვარდივით და შავი თმებით? ღმერთმა შენში ანთებული სანთელი რატომ დაგინთო?
მულღაზანზარის ქალაქი, რომელიც ახლოს მაქვს, ჩემია. მე ნურადინ-ფრიდონი მქვია და იქაური მეფე ვარ. ეს საზღვარი ჩემია, სადაც შენ გადმოხვედი. ცოტა რამ მაქვს, მაგრამ ყველაფრით მიუწვდომელი სიკეთე მაქვს.
როდესაც ჩემმა პაპამ მამაჩემი და მამის ძმა გაყო, ზღვაში კუნძული ჩემს წილად თქვეს. მაგრამ ის ჩემს ბიძას ერგო, ვისმა შვილებმაც ახლა დამჭრეს. მათვე დარჩა სანადირო ადგილი, მე არ მივცემდი, რომ დამმორჩილებოდნენ.
დღეს სანადიროდ გამოვედი, ზღვის პირას ვნადირობდი. ქორის დევნა მომინდა, ამიტომ არ დაველოდე ჩემს მსახურებს. ჯარს ვუთხარი: „დამელოდეთ, სანამ მეც მოვალ!“ მხოლოდ ხუთი მეკარე დავიტოვე.
ნავით გავედი, ზღვიდან რაღაც ტოტი გამოდიოდა. არ მოვკრეფდი მათ, ვინც გამიყოფდა, ვთქვი, რატომ უნდა დავზოგო ჩემი ხალხი? ისინი დასუსტდნენ, მათი სიმრავლე არ გამომადგა. ვნადირობდი და ვყვიროდი, ჩემი ხმა არ იყო სუსტი.
მართლა გაბრაზდნენ, თუ მათი უკმაყოფილება ასე ძლიერი იყო! მათ ჯარი გამომაპარეს, გზები ნავებით გადამიკეტეს. ჩემი ბიძაშვილებიც კი თავიანთი ნებით შემოუერთდნენ მათ. ჩემს ჯარს საკუთარი ძალით შეებრძოლნენ.
მათი ყვირილი და ხმლების ელვა გავიგონე და დავინახე. ნავი ვთხოვე მენავეებს, ერთხელ ვიყვირე „ვაი!“. ზღვაში შევედი, მეომარი ტალღასავით შემხვდა. მათ უნდოდათ, მაგრამ ვეღარ შეძლეს ჩემი დამარცხება.
კიდევ სხვა დიდი ჯარი მომდევდა უკან. აქეთ-იქით შემომეხვივნენ, ერთდროულად ვერ მერეოდნენ. წინები არ მიახლოვდებოდნენ, უკნიდან მესროდნენ. ხმალს მივენდე, მაგრამ გამიტყდა, ისრებიც გამომელია.
შემომესივნენ, ვეღარაფერი გავაკეთე, ცხენით ნავიდან ზღვაში გადავხტი. ზღვაში ცურვით წამოვედი, ჩემი მნახველები გავაოცე. ჩემი თანმხლები ყველა დახოცეს, იქ დარჩნენ. ვინც მდევდა, ვერ შემომხვდა, მივუბრუნდი და უკან დავახევინე.
ახლა ის მოხდეს, რაც ღმერთს ენებოს! ვფიქრობ, ჩემი სისხლი არ შერჩებათ, ძალა შემეწევა შურისძიებაში! მათ დღე და ღამე უბედურებას მოვუტან. ყვავებს და ყორნებს მოვუხმობ, მათზე ნადიმს მოვაწყობ!“
ამ ვაჟკაცმა ეს ამბავი მომიყვა, გული მისკენ მიმიბრუნდა. მოვახსენე: „შენი აჩქარება სულაც არ არის საჭირო. მეც თან გამოგყვები, ისინი იქ დახოცილები არიან! ჩვენ ორს ნამდვილად შევაშინებთ მტრებს!“
ესეც ვუთხარი: „ჩემი ამბავი არ გსმენია. უფრო მშვიდად მოგიყვები, თუ დრო გვექნება.“ მან მითხრა: „ჩემი სიხარული ამას ვერ შეედრება! სიკვდილამდე შენი სიცოცხლე ჩემი მონა იქნება.“
მივედით მის ლამაზ, თუმცა პატარა ქალაქში. ჯარი გამოეგება, მისთვის ტიროდნენ. სახეებს იხოკავდნენ, მოხოცილ თმებს ნაფოტებივით ყრიდნენ. ეხვეოდნენ, კოცნიდნენ მის ხმალს და ქამარს.
კიდევ მომეწონა, მისი ჩაცმულობით მოვიხიბლე. ქებას მასხამდნენ: „მზეო, შენ ჩვენთვის იბრძვი!“ მივედით, ვნახეთ მისი ლამაზი და მდიდარი ქალაქი. ყველას ტანზე ძვირფასი, ნაქარგი ტანსაცმელი ემოსა.
ფრიდონის დახმარება ტარიელისგან
გამოვჯანმრთელდი, ომი შემეძლო, ცხენისა და აბჯრის გამოყენება. მოვამზადეთ ნავი, კატარღა და ჯარის რაოდენობა. კაცი ყვიროდა, მისი მნახველებისთვის რა ძალა უნდა ეთხოვა! ახლა მოგიყვებით ვაჟკაცის ომზე, რომელიც მებრძოლებს სჯიდა.
მათი დაპირება გავიგონე, ჩაფხუტები ჩამოიფარეს. ნავი წინ შემხვდა, არ ვიცი, რვა იყო თუ მეტი. სწრაფად შევეჯახე, მათ დაიწყეს ცურვა. ქუსლი ვკარი და გადავუყირავე, ქალივით იყვირეს „ვაი!“
კიდევ სხვას მივედი, ხელი მოვკიდე ნავის კიდეს. ზღვაში დავახრჩვე, დავხოცე, ომს რაღას მოიგებდნენ! სხვები გამექცნენ, თავიანთი ბანაკისკენ გაიქცნენ. ვინც მიყურებდა, უკვირდა, მაქებდა, არ მაძაგებდა.
ზღვა გადავკვეთეთ, გავედით, ცხენები შემოგვიყვანეს. ისევ შევებრძოლეთ, ომის სიმძაფრე დაიწყო. იქ მომეწონა ფრიდონის სიმამაცე და სისწრაფე: ლომივით იბრძვის და სახით მზესავითაა, ის ალვის ხესავით მაღალია.
თვითონ ორივე ბიძაშვილი თავისი ხმლით ჩამოაგდო. ხელები სუფთად მოჰკვეთა, ასე დაატყვევა. მხარზე გადაკიდებული მოიტანა, ერთმა ორნი, არ დაყარა. მათი მსახურები აატირა, თავისი მსახურები კი გაამაყა.
მათი ჯარი გაგვექცა; დავეცით, გავფანტეთ. სწრაფად ავიღეთ ქალაქი, არ მივეცით თავისუფლება. ქვებით დავუმტვრიეთ წვივები, ჩვენ ისინი დავამარცხეთ. მომკალი, თუ მათგან თუნდაც ერთი ლარი ან ტვირთი აიღო ვინმემ.
ფრიდონმა საგანძურები ნახა და თავისი ბეჭდები დადო. ორივე ბიძაშვილი დატყვევებული წამოიყვანა. მათ ნაცვლად მათი სისხლი დაღვარა და ველებს მოასხა. ჩემზე თქვეს: „მადლობა ღმერთს, ვინც ალვის ხესავით ვაჟკაცი შექმნა!“
მივედით, მოქალაქეების ხმაური ისმოდა, რომელიც მათ აშინებდა. სასწაულების შემქმნელები მნახველთა გულებს იქ აბამდა. მე და ნურადინს ყველა ქებას მასხამდა. გვეუბნებოდნენ: „თქვენი მკლავებისგან ჯერ კიდევ მათი სისხლი მიედინება!“
ჯარმა ფრიდონი მეფედ აკურთხა და მე მეფეთა-მეფედ მიწოდეს. თვითონ თავიანთ თავს მონებად, მე კი ყველას ბატონად მიიჩნევდნენ. მე დაღრეჯილი ვიყავი, ვერასდროს მპოვებდნენ ვარდების მკრეფად. ჩემი ამბავი ვერ გაიგეს, იქ არ იყო ჩემი ადგილი.