სამივე (ტარიელი, ავთანდილი და ფრიდონი) ქვაბში მივიდნენ და იქიდან არაბეთში გაემგზავრნენ.
ბრძენი დიონოსი ამ საიდუმლო ამბავს განმარტავს: ღმერთი კარგს აგზავნის და ცუდს არ ქმნის. ცუდს მალე ამთავრებს, კარგს კი დიდხანს აგრძელებს. თავის საუკეთესო ქმნილებას უნაკლოს ხდის და არასდროს აფუჭებს.
ფრიდონისგან გაემართნენ ის ლომები (გმირები), ის მზეები (ნათელი ადამიანები). თან მიჰყავთ მზის მსგავსი ქალი, რომელიც მნახველებს აოცებს. მის ბროლისფერ კისერზე ყორნისფერი თმა ჩამოშლილი აქვს, ლამაზად დახვეული. იქ, მის ბალახშისფერ (წითელ) ტუჩებზე, სინატიფე და სინაზე ჩანს.
ის მზე (ნესტან-დარეჯანი) ეტლში იჯდა და ასე მიჰყავდათ. ნადირობდნენ და ნადირს სისხლს ადენდნენ. სადაც კი მივიდოდნენ, მნახველებს ახარებდნენ. ხალხი მათ ხვდებოდა, ძღვენს სწირავდა, აქებდა და არ აგინებდა.
ისინი ისე გამოიყურებოდნენ, თითქოს სამყაროს მზე მთვარეებს შორის იჯდა. მრავალი დღე იარეს ამაყმა, ბრძნულად მოლაპარაკე ადამიანებმა. იმ დიდ მინდვრებში, სადაც არავინ მისულა, მიაღწიეს იმ კლდოვან ადგილს, სადაც ტარიელი იყო.
ტარიელმა თქვა: „დღეს მე უნდა გიმასპინძლოთ. იქ მივალ, სადაც ვიყავი და სადაც მიჭირდა ცხოვრება. იქ ასმათი გვიმასპინძლებს, მას აქვს გამხმარი ხორცი. მე კი თქვენ ლამაზ ნივთებს გაჩუქებთ, აქებდეთ ჩემი ჭრელი ქსოვილების სილამაზეს“.
მივიდნენ, შევიდნენ იმ დიდ კლდოვან ქვაბში. ასმათს ირმის ხორცი ჰქონდა და მასპინძლობას გაუწევდა. ერთად მხიარულობდნენ იმ საქმეების დასრულებით. ღმერთს მადლობდნენ, რომ მათი მწუხარების დღეები სიხარულით შეცვალა.
მოიარეს ქვაბის მიდამოები, მხიარულობდნენ. იპოვეს ის განძეული, რომელიც ტარიელს დალუქული ჰქონდა. არავის დაუთვლია და არავის შეხებია. არ იტყოდნენ, რომ არაფერი გვაქვსო, ამისთვის არ იყვნენ გულნაკლულნი (არ აკლდათ არაფერი).
ტარიელმა ბევრი ლამაზი ნივთი უბოძა მათ, რაც მათთვის შესაფერისი იყო. ფრიდონის ხალხსაც აუვსო საგანძური, ჰყავდათ თუ არა ჯარი ან სარდლები. ყველა ადამიანი, ვინც მათთან ერთად იყო, გამდიდრდა. მაგრამ ის განძი, რაც დარჩა, ისეთი იყო, თითქოს არავის შეხებია.
ფრიდონს უთხრა: „შენი ვალი ჩემგან ძნელად გადაიხდება, მაგრამ ნათქვამია: „კარგის მკეთებელი ადამიანი ბოლოს არ დაიღუპება“. ახლა რამდენი განძიც აქ არის ან ინახება, ყველაფერი შენი იყოს, წაიღე, როგორც გეკუთვნის“.
ფრიდონმა თავმდაბლად თაყვანი სცა, უთხრა უზომო მადლობა: „მე, მეფეო, რატომ გგონივარ უჭკუო და ასეთი დაბნეული? ყველა მტერი ჩალად გეჩვენება, ვინ იქნებოდა შენს წინააღმდეგ ჯოხივით (უძლური)? ჩემი სიხარული მანამდეა, სანამ შენ გხედავ!“
ფრიდონმა ხალხი გაგზავნა აქლემების მოსაყვანად, რომ მთელი ის განძი თავის სახლში წაეღოთ. ახლა იქიდანაც გაემართნენ არაბეთისკენ. ავთანდილი კი მოუთმენლად ელოდა მზისა და მთვარის (ნესტანისა და თინათინის) შეხვედრას.
არაბეთის საზღვარს მიაღწიეს, როცა მრავალი ხანი იარეს. შეხვდათ სოფლები, ციხეები, ხშირ-ხშირად, ერთმანეთის გვერდით. იქ მყოფ ხალხს ლურჯი და მწვანე სამოსი ეცვა. ავთანდილისთვის ყველა ცრემლით იყო ნაბანი (მოწყენილი).
ტარიელმა კაცი გაგზავნა მეფე როსტანთან. შეუთვალა: „გეტყვით, მეფეო, ჩემი სურვილების სიმარტივეს. მე მოვდივარ, ინდოეთის მეფე, თქვენს დიდებულ სასახლეში. გაჩვენებთ ვარდს, რომელიც ახლად კოკრობს, გაუშლელია და მოუკრეფელი.
მაშინ თქვენ ჩემი ნახვა არ მოგეწონათ თქვენს მიწაზე, ცუდი მცდელობა გქონდათ ჩემი შეპყრობისა, ცხენით შემომიტიეთ. მე თქვენს ჯარებს რაღაც ზიანი ვაჩვენე (მივაყენე) და ბევრი თქვენი მსახური დავხოცე.
ახლა ამიტომ მოვდივარ თქვენთან, ჩემი გზები დავტოვე. მაპატიეთ, რაც შეგცოდეთ, დაასრულეთ გაბრაზება. ძღვენი არ მაქვს, ამას ფრიდონი და მისი ჯარი დამიმოწმებენ. მხოლოდ თქვენი ავთანდილი მოგიყვანეთ ძღვნად“.
როცა მეფეს მახარობელი მიუვიდა, როგორ გაუხარდა, ენით ვერ ითქმის ერთ წამში. თინათინს სახეზე სამმაგი შუქი მოემატა. ბროლსა და ლალს (მის კანსა და ტუჩებს) წარბ-წამწამების ჩრდილი ამშვენებდა.
დაუკრეს ტაბლაკს (დასარტყამ ინსტრუმენტს) და გაისმა სიცილის ხმა. ჯარისკაცები აქეთ-იქით დარბოდნენ, უნდოდათ მათკენ სირბილი. დაიწყეს ცხენების მოსხმა (მორთვა), უნაგირების აღება. უამრავი ძლიერი და მამაცი ყმა შეჯდა ცხენზე.
მეფე შეჯდა, მას შეეგებნენ თავადები და მთელი ჯარი. ვისაც ესმოდა, სხვადასხვა ადგილიდან მოდიოდნენ მის შესახვედრად. ყველა ღმერთს მადლობდა, ხმამაღლა ამბობდნენ: „ბოროტს არარსებულს ხდი, კარგები შენთვის მზად არიან!“
როცა ერთმანეთი დაინახეს შემხვედრებმა და შესახვედრებმა, ავთანდილმა ტარიელს ფრთხილი სიტყვები უთხრა: „აი, ხედავთ მინდვრებს, მტვრით შეღებილს? ამის გამო მე ცეცხლი მიკიდია, გულში მიცხელა, მიწვის.
ის ჩემი გამზრდელია და თქვენთან შესახვედრად მოვიდა. მე იქ ვერ მივალ, მრცხვენია, გულში ცეცხლი მიდევს. ჩემს მიერ გაცოცხლებული (გადარჩენილი) ადამიანი არასდროს გაწბილებულა. რასაც მიზამთ, თქვენ იცით, ფრიდონი თქვენთან მოვიდა“.
ტარიელმა უთხრა: „კარგად იქცევი, რომ პატრონს პატივს სცემ. ახლა დარჩი აქ, იქ ნუ მოხვალ, ჩემ გარეშე მოხდეს შეხვედრა. მე მივალ, ვეტყვი მეფეს შენს თავის დამალვას. ვფიქრობ, ღმერთის წყალობით მალე შეგახვედრებ იმ მზეს, ალვის ხესავით ტანადს“.
იქ დარჩა ლომი ავთანდილი, დადგა პატარა კარავი. ნესტან-დარეჯანიც იქ იდგა, ის მნახველებს აოცებდა. მისი წამწამების ნიავი ქროდა, როგორც არაბეთის ქარი. ინდოეთის მეფე წავიდა, მისული, შეუმჩნეველი.
ფრიდონი გაჰყვა. რა თქმა უნდა, დიდხანს იარეს ველზე. მეფემ გაიგო, რომ ტარიელი მარტო მოდიოდა, ტანს ხრიდა. ჩამოვიდა ცხენიდან და თაყვანი სცა მას, უბადლო, ლომისებრ ძლიერ ადამიანს. ინდოეთის მეფეს პატივს სცემდა, როგორც მამას.
ტარიელმაც თაყვანი სცა, მივიდა საკოცნელად, მოსასალმებლად. მეფე კისერში კოცნიდა, ტუჩების დასატკბობად. გაკვირვებით ელაპარაკებოდა, მისგან საამაყო იყო: „შენ მზე ხარო, შენი განშორება დღის დაბნელებას ჰგავსო“.
მეფეს გაუკვირდა მისი გარეგნობა და სილამაზე. სახეს გაკვირვებით უყურებდა, აქებდა მის ძლიერ მკლავებს. ფრიდონმაც მიესალმა, თაყვანი სცა მეფეს. იმ მეფეს, რომელიც ავთანდილის ნახვას მოუთმენლად ელოდა.
მეფე ტარიელის ქებას გაუკვირდა, დაღონდა. ტარიელმა უთხრა: „მეფეო, ახლა შენი გული ჩემსას ემორჩილება. მიკვირს, თუ ასეთი სიკეთე რატომ გგონიათ ჩემი! რადგან ავთანდილი შენია, სხვა ვინ მოგეწონება?
ნუ გიკვირს მისი ვერ-ნახვა და დაგვიანება! მოდი და დავსხდეთ, მეფეო, მწვანე ბალახი ბევრია. გეტყვით მიზეზს, თუ რატომ ვერ მოვიდა თქვენთან. რაღაცას გთხოვთ, ახლა მეფის ბრძანების მოთხოვნა მმართებს“.
დასხდნენ მეფეები, გარშემო ჯარის სიმრავლე შემოერტყა. ტარიელს სახეზე ციმციმი ჰქონდა, უფრო ნათელი, ვიდრე ძვირფასი ქვა. მისი ყოფა-ქცევისა და საუბრის ყურება მნახველებს აოცებდა. დაუწყო მეფეს მოყოლა ბრძნულად ნათქვამი სიტყვებით:
„მეფეო, მე თავს უმნიშვნელოდ ვთვლი ამის მოსახსენებლად, მაგრამ თქვენთან მოვედი, როგორც მთხოვნელი, შემომხვეწელი. თვითონ ის გთხოვთ, ვინც მზესავით შუქს აფრქვევს, ვინც ჩემი სინათლეა და სიბნელეს ანათებს.
ახლა ამას გეტყვით ორივე, ვედრებითა და თხოვნით: ავთანდილმა წამალი დამადო, თავის შეწირვით. დაავიწყდა, რომ ტანჯვა გვჭირდა ჩვენს თავებზე. არ გაწყენთ, გრძელი ამბავია ჩვენთვის გაუგებარი (მოულოდნელი).
თქვენს შვილებს ერთმანეთი უყვართ, ქალს ის და მას ქალი. ამიტომ ვიხსენებ საბრალოს, მტირალს და ფერმკრთალს. მუხლმოდრეკილი გთხოვთ, ნუღარ აწვებით მათ ცეცხლს (ტანჯავთ), რომ თქვენი ქალი მიცეთ ძლიერ მკლავებიანს, მამაც გულიანს.
ამაზე მეტს არაფერს გეტყვით, არც მოკლეს, არც გრძელს“. ამოიღო ცხვირსახოცი, კისერზე მოიხვია. ადგა, მუხლებზე დაეცა, ევედრებოდა, როგორც გამზრდელს. გაუკვირდა ყველა ადამიანს, ვინც ეს ამბავი მოისმინა.
როცა მეფემ ტარიელი მუხლმოდრეკილი ნახა, შეეშინდა, შორს უკან დაიხია, თაყვანი სცა, მიწამდე დაეცა. მოახსენა: „ხელმწიფეო, ყოველი სიხარული გამიქრა. თქვენმა ასეთმა თავმდაბლობამ თქვენი ნახვა გამიმწარა.
როგორ შეიძლება, რაც გინდათ, რომ ადამიანი არ დაგითმოთ, ან მშურდეს ჩემი ქალი, თუნდაც მოსაკლავად და ტყვედ გინდოდეს. გებრძანებინათ თქვენი სახლიდან, მაშინაც კი ცრემლები არ მომდიოდა. სხვა მისნაირს ვერავინ იპოვის, ცამდეც რომ გაფრინდეს!
მე სიძედ ავთანდილზე უკეთესს ვერ ვიპოვი. თვით მეფობა ჩემს ქალს მივეცი, აქვს და მას უხდება. ვარდი ახლად იფურჩქნება, მე კი ყვავილი დამებერა. რატომ უნდა შევეწინააღმდეგო იმას, რასაც ის (თინათინი) სჯერა!
თუნდაც ერთი მონა შეგერთო, მაშინაც არ მშურდა. ვინ გაბედავდა შეწინააღმდეგებას, ვინ გაბრაზდებოდა უმიზეზოდ! თუ ავთანდილი არ მიყვარდა, ასე რატომ მინდოდა მისი ნახვა? დიახ, ღმერთო, შენს წინაშე ვარ, ეს ჩემგან დადასტურდა“.
როცა ტარიელმა მეფისგან ეს სიტყვა მოისმინა, დაიხარა, თავმდაბლად თაყვანი სცა, სახეზე დაემხო. მეფემაც თაყვანი სცა, წამოდგა, წინ წავიდა. ერთმანეთს მადლობა გადაუხადეს, არც ერთს არ ეწყინა.
ფრიდონი შეჯდა, ავთანდილის მახარობლად გაექანა. განა მასაც ასეთი დიდი სიხარული არ გაუხარდებოდა! წავიდა და წინ გაუძღვა, მოიყვანა, თან გაჰყვა. მაგრამ მეფისგან რცხვენოდა, შუქი სიბნელედ მოევანა (მისი სიხარული სირცხვილმა დაფარა).
მეფე ადგა, შეეგება. ყმა ჩამოვიდა ცხენიდან, როცა მივიდა. ხელში ცხვირსახოცი ჰქონდა, სახეს იმით იფარავდა. მზე ღრუბელს მოეფარა, ბრაზდებოდა, ვარდს აფუჭებდა (სირცხვილისგან წითლდებოდა), მაგრამ მის სილამაზეს რა დაფარავდა?!.
მეფეს კოცნა უნდოდა, ცრემლები აღარ სდიოდა. ავთანდილი ფეხებში ეხვევა, შუქები ქვეშ დაუფენია (მისი ბრწყინვალება ყველგან ვრცელდება). უბრძანა: „ადექი, ნუ გრცხვენია, შენი ზნეობრივი თვისებები გამოგაჩნდა. რადგან დამემორჩილე, ნუღარ გრცხვენია, წადი, რაღა გრცხვენია!“
მოეხვია, სახეზე აკოცა: „ჩემი ცხელი ცეცხლი ჩააქრე, მაგრამ წყალი აქეთ-იქით მოედინება. ვინ დაამშვიდა შენი შავი თმა და წამწამები აქეთ-იქით? მოდი, შეგახვედრებ, ლომო, მზეს (თინათინს), თავი მისკენ მიაბრუნე, მოდი“.
მეფე კისერში ეხვეოდა იმ ლომს და გმირს. ახლოს უზის, ელაპარაკება, კოცნის და სახეს უყურებს. ის მზე და მეფობა ისე შეხვდა, როგორც ღირსია. მაშინღაა სიხარული სრული, როცა ადამიანი გასცდება ჭირს.
ყმა მეფეს მოახსენებს: „მიკვირს, სხვას რატომ ბრძანებთ! რატომ არ გინდათ მზის ნახვა, ან რატომ აგვიანებთ? შეეგებეთ მხიარულად, თქვენს სახლში მოიყვანეთ. მისი შუქით შეიმოსებით, ნათლად გაანათებთ გარშემო“.
ტარიელმაც მოახსენა. შეჯდნენ, ქალს შეეგებნენ. სამივე გოლიათს მზის ფერად ჰქონდა სახე შეღებილი. მიაღწიეს თავიანთ საწადელს, იპოვეს ის, რასაც ეძებდნენ. ხელი მოჰკიდეს თავიანთ ხმლებს, ტყუილად არ ერტყათ წელზე.
მეფემ ქალს მიესალმა, მან, შორიდან ჩამოსულმა. თვალები დაუბნელდა ელვამ, რომელიც მისი სახიდან მოდიოდა. გამოეგება, აკოცა ეტლში მჯდომს. და მეფემ დაიწყო ქება, თვითონ ვერაფერს ვერ მიხვდა (მისი სილამაზისგან).
ეტყვის: „მზეო, როგორ გაქო, ნათელო და დარიანო! შენთვის გონების ხელები ტყუილად არ არის. მზიანო და მთვარიანო, ეტლად რა ხარ და რიანი ხარ! თქვენს სანახავად აღარ მინდა არც ვარდები და არც იები“.
გაუკვირდა ყველა მნახველს მისი ელვარების გავრცელება. როგორც მზემ, მნახველთა თვალები დააბრმავა სინათლის გამოჩენით. მისგან დამწვარ გულებს ნახვით სიხარულს ანიჭებდა. სადაც გამოჩნდებოდა, ჯარები იქითკენ გარბოდნენ.
ყველა შინ წავიდა, დასხდნენ თავიანთი ღირსებისამებრ. შვიდივე მნათობი ჰქონდათ იმ მზის შესადარებლად. სილამაზე მიუწვდომელია, მათთვის გაუგებარია. და მალე მივიდნენ მეფის სახლში საცხოვრებლად, ყოფნად.
შევიდნენ, ნახეს თინათინი, რომელიც მნახველებს ტანჯვას აყენებდა (თავისი სილამაზით). სკიპტრიანსა და გვირგვინიანს პორფირის (ძვირფასი ქსოვილის) ტარება უხდებოდა. მისულთა სახეზე მისი სახის ელვარება დაეცა. შევიდა ინდოეთის მეფე, ის მზე, გმირის მსგავსი.
ტარიელმა და მისმა ცოლმა (ნესტან-დარეჯანმა) ქალს თავმდაბლად მიესალმნენ. გამოეგება, აკოცეს და საუბარი გააამეს. ის სახლი გაანათლეს, არ დაუბნელებიათ ნათელი. ბროლისა და ბალახშისფერ სახეზე და წამწამებზე შავი თმა ჰქონდათ.
თინათინი მეფეთა ტახტზე ზემოთ დასვეს. ტარიელმა უთხრა: „შენ დაჯექი, გინდა საუკეთესო საუკეთესოთა შორის. დღეს შენი ტახტი შენ გეკუთვნის ყველაზე მეტად ყველა დღეს. და მე ლომი ლომთა შორის დაგისვი გვერდით, შენ, მზეს მზეებს შორის“.
ორივემ ხელი მოჰკიდეს, დასვეს თავის ტახტზე. გვერდით დაუსვეს ავთანდილი, ვისაც სურვილს მოუკლავდა. უნახავსა და ნანახს სჯობს ყველა სანახავს. ნუ შეადარებთ მათნაირ შეყვარებულებს არც რამინს და არც ვისს.
ქალს შეეშინდა, გაუკვირდა ავთანდილის გვერდით ჯდომა. ფერი წაუვიდა და გულმა ძლიერად დაიწყო ფეთქვა. მეფე ეტყვის: „შვილო, ჩემგან გრცხვენია თუ რა ზომით? ბრძენებს უთქვამთ სიყვარული, ბოლოს მისი არ-დაღუპვა“.
„ახლა, შვილო, ღმერთმა თქვენ მოგცეთ ათასი წელი დღეთა ხანგრძლივობა, ბედნიერება, დიდება, კვლავ ჭირთა გადალახვა! ცა ნუ შეგცვლით, მოგხვდებათ თვით მისებრი შეუცვლელობა! თქვენი ხელით მეღირსოს მიწის შემომყრელობა (სიკვდილი)!“
მეფემ ჯარებს უბრძანა ავთანდილის თაყვანისცემა: „ეს თქვენი მეფეა, ასე მოხდა ღმერთის ნება. დღეს ამას აქვს ჩემი ტახტი, მე კი სიბერე მაქვს, როგორც სნეულება. ჩემს სწორად ემსახურეთ, დაიცავით ჩემი მცნება!“
ჯარისკაცები და დიდებულები დაიხარნენ, თავმდაბლად თაყვანი სცეს. მოახსენეს: „მიწად ვიქცეთ, ვინც მიწად მიგვიყვანს. მორჩილნი გაგვადიდებენ, ურჩნი მკვდრებს დაგვამსგავსებენ. მტრების მკლავებს შეაძუნტებენ, ჩვენს გულებს გაამხნევებენ“.
ტარიელმაც ქებით უთხრა იმედის გაძლიერება. ქალს ეტყვის: „შეგაერთეთ, აღარ გწვავთ ცეცხლის დადება. შენი ქმარი ჩემი ძმაა, მინდა, რომ შენც ჩემი და იყო. ორგულებს და შემცილეთა თქვენს მტრებს მე გავანადგურებ“.