თავი IX
ამ საერთო მხიარულების დროს, როდესაც გუგუას სახლში შეკრებილთა გულები მხიარულად, ყინულზე გამოსულ უდარდელ ბატკნებივით თამაშობდნენ, ონისე პირქვე ეგდო და დამძიმებული, გახურებული თავი ბალიშიდან ვერ აეღო.
მას სისხლი მოსწოლოდა თვალებში და დროგამოშვებით ბრჭყვიალებდა. თავი ძლიერად გაბრუებული ჰქონდა და საფეთქლებში თითქოს ჩაქუჩებს ურტყამდნენ. ყურებში ხუილის ხმა ისმოდა და სხეული ცეცხლივით გახურებული რაღაც მოუსვენრობაში ამყოფებდა. ჩქარ-ჩქარა და ძლიერად ქშენა აშკარად ამტკიცებდა, რომ რაღაც აწუხებდა და მის მოშორებას თითქოს ხელების უაზრო ქნევით უნდოდა.
ამ მდგომარეობაში მყოფი ონისე ხან მთლად გაცივდებოდა და ხან ცივი ოფლით დასხმული წამოტრიალდებოდა, წამოჯდებოდა, უმიზნოდ გაუშტერებდა რაღაცას თვალებს, თავი და ხელები ჩამოუვარდებოდა და, ნახევრად ტუჩებგახსნილი, რამდენიმე ხანს ასე დარჩებოდა.
მერე ისევ მოუსვენრად დაწვებოდა და თვალწინ დაუწყებდნენ თამაშს სხვადასხვა სურათები, ერთი მეორეზე უფრო საოცნებო, უფრო გასაოცარი, მაგრამ მათ არავითარი დამაკავშირებელი კავშირი არ მოსდევდა.
მაგრამ ეს თავდავიწყება წუთიერი იყო, რადგან ონისემ ერთბაშად დაიყვირა და გაფითრებული ფეხზე წამოხტა. გაჩერდა, წუთით მოიფშვნიტა გახურებული თვალები, რომლებშიც ეკლებივით რაღაცა ჩხვლეტდა და სიტყვებით: „არ იქნება, არ მოხერხდება!“ კარისკენ გაიქცა.
– სად მიდიხარ? – იქვე შეაჩერა ვიღაცის ხმამ და კარის ზღურბლზე გამოჩნდა გოჩა, რომელსაც ანთებული კვარი (ხის სანათი) ეჭირა ხელში.
– გოჩა! – მოულოდნელობის გამო უკან მოწყვეტით წამოიძახა ონისემ და გაჩერდა.
მოხუცმა შეხედა შვილს, აათვალიერ-ჩაათვალიერა, შევიდა სახლში და ჩამოჯდა.
– დაიჭირე, კედელში გაამაგრე, – გაუწოდა მამამ კვარი, რომელიც ონისემ გამოართვა და ბუხრიდან გამოშვერილ ჭაჭზე (კედლის გამონაშვერი) დადო.
– სად მიდიოდი? – ისევ იმ მბრძანებლური, თუმცა დამშვიდებული ტონით გაიმეორა ხევისბერმა.
– არსად, – ვეღარაფერი მოახერხა ონისემ.
– ეგ პასუხი არაა, – შეიჭმუხნა წარბები მოხუცმა, რომელსაც უნდობლობა არ უყვარდა.
– ქორწილში ვაპირებდი წასვლას...
– რა ქორწილია, ახლა იქ მთვრალი ხალხის მეტი ვინღაა?
– მთები ჩამოთოვლა და ნადირებს ქვევით ჩამოყრიდა. ვამბობდი, ქორწილში ვინმე მონადირე იქნებოდა, „ნამგალად“ (თანამგზავრად) გავიხდიდი და სანადიროდ ერთად წავიდოდით.
ონისემ ეს სიტყვები მაშინვე მოიგონა, რადგან მამა ჩასცქეროდა და მას კი გულის გადაშლა არ უნდოდა.
– ბავშვო, რას ხუმრობ?
– რატომ ვხუმრობ? – მოუთმენლად შეხედა ონისემ, რომელსაც გადაჰკიდებოდნენ და აღარ ეშვებოდნენ.
– ამ ფიფქიან თოვლში სანადიროდ სად წახვალ?.. ზვავმა სადმე ჩაგმარხოს, ის თუ არ გინდა?
ონისემ ერთბაშად ვერ გაიაზრა, რომ ფიფქიან თოვლში ნადირობა მართლა საშიში იყო და ასეთი დაუფიქრებლობა, უმიზეზოდ ძალად გაჭირვების თავზე მოხვევა გამოცდილ მოხევეს არ მოეწონებოდა.
– რატომ? – მოინდომა შვილმა შეცდომის გამოსწორება: – ქარი იყო და ქედებზე თოვლებს აღარ დააყენებდა.
მოხევემ კიდევ შეხედა და ცოტა სიჩუმის შემდეგ უთხრა:
– გაჩუმდი, ბავშვო! შენ რაღაც სხვა გაქვს გულში.
– რა უნდა მქონდეს? – აჩქარდა ონისე.
– არ ვიცი და ამას არც გკითხავ, – მტკიცედ უთხრა მოხუცმა და დაამატა: – შენ ის თქვი: იცი, ვისი გვარის ხარ?
ამ სიტყვებზე რიგი ონისეს შეხვდა, – გაკვირვებით შეხედა მოხუცს.
– ჰაი, ჰაი, რომ ვიცი.
– აბა, მაშ მაგას ნუ დაივიწყებ, – თითის ქნევით უთხრა მოხუცმა და სწავლების ტონით გააგრძელა: – ვინძლო ქვეყანა არ გააცინო (სირცხვილი არ მოუტანო)...
ახალგაზრდა ბიჭმა თავი დახარა, თითქოს დანაშაული იგრძნოო და ლოყები წითლად აენთო.
– აბა, მაშ წადი, – წამოდგომით გააგრძელა მოხუცმა: – წადი, სადაც გინდა, ოღონდ ჩემს სიტყვებს ნუ დაივიწყებ... გახსოვდეს, ვისი გვარის ხარ და კაცი კი ტანჯვისთვის არის გაჩენილი.
ამ სიტყვებზე მოხუცმა კვარს ხელი დაავლო და შვილთან ერთად დერეფანში გავიდა. იქ კიდევ გაჩერდა, შეხედა შვილს, თითქოს რაღაც უნდოდა ეთქვა, მაგრამ ხმაამოუღებლად გაბრუნდა და საცხოვრებელ სახლში შევიდა.
ონისე კი რამდენიმე ხანს იმავე ადგილას დერეფანში იდგა და უნებურად ადგილიდან ვერ იძვროდა.
მას ესმოდა, რომ შვილის მდგომარეობას მამა მიხვდა, მაგრამ სადამდე მიაღწია ამ მდგომარეობამ, მოხუცს ჯერ ვერ გაერკვია, თუმცა ესმოდა, რომ ეს მდგომარეობა მის სახელსაც შეეხებოდა.
მამა ეუბნებოდა: „გახსოვდეს, ვისი გვარის ხარო“, და სწორედ ამ სიტყვებით ახსენებდა იმ მოვალეობას, რომელიც ერთ ადამიანს მთელ ოჯახთან აკავშირებს და მისი საქციელი მთელი ოჯახის გამაპატიოსნებელი, თუ დამამცირებელია. მაგრამ, თუნდაც ასეც არ ყოფილიყო, ონისესაც კარგად ესმოდა თავისი ვალი. წუთიერ თავდავიწყებას საკმაო დანაშაულად თვლიდა, ფიცულობდა, რომ აღძრულ გრძნობას გულიდან აღმოფხვრიდა და სწორედ ამ სურვილმა წამოაძახა:
– წავალ, შევალ ქორწილში... ულვაში მაქვს, ქუდი მახურავს და გულიც უნდა დამმორჩილდეს.
ამ სიტყვებთან ერთად ის გაბრუნდა კიბისკენ, რამდენიმე ნახტომით ჩავიდა ქვევით და მივიდა გუგუას სახლში, სადაც ჯერ კიდევ გაცხარებული ტაშ-ფანდურა და მხიარულება იყო, თუმცა გათენებას უკვე მოეღწია.
ყველანი სიხარულით მიეგებნენ ონისეს, რომელიც მისვლის შემდეგ ყველაზე მეტად მხიარულობდა, ყველაზე მეტად მღეროდა, ყველაზე მეტად ხუმრობდა...
– X –