თავი V
– V –
ღამე ცივი და ნისლიანი იყო, თუმცა თოვლის გამო საკმაოდ ნათელი. დროდადრო ცივი ქარი ზუზუნით ქროდა და წვრილი, ფხვიერი თოვლი მგზავრებს სახეში ეცემოდა.
პატარა ბიჭი, მთლიანად ტყავის ტანსაცმელში, ნაბადსა და ყაბალახში გახვეული, ცხენს მიერეკებოდა, რადგან თოვლს გზა დაეფარა და ცხენს სიარული უჭირდა. მათ კი ჯერ კიდევ დიდი გზა ჰქონდათ გასავლელი.
მაყრიონი, რომელიც ჯირითობითა და წინა ქეიფით გახურებულიყო, მარხილს საკმაოდ დაშორებოდა. ისინი თბებოდნენ და დროსაც ატარებდნენ ხან ცხენების ერთმანეთზე მიგდებით, ხან ერთმანეთისთვის ქუდების წართმევითა და გადაგდებით, ხანაც გაჭენებული ცხენიდან გადახრით და ისე აღებით.
ონისე მარხილზე იჯდა, ყაბალახი თავიდან გადაეგდო, ქუდი გადაეწია და გახურებული შუბლი და სახე გამყინავ ქარს მიუშვირა.
სუფთა ჰაერმა, ან დროის გასვლამ, მას თითქოს საშუალება მისცა, უკეთ გაეაზრებინა ყველაფერი. მხოლოდ ახლა დააკვირდა თავის მდგომარეობას. მხოლოდ ახლა იგრძნო პირველად გაღვიძებული გრძნობის სიტკბოება და მასთან ერთად ის მტანჯველი მდგომარეობა, რომელიც ავალდებულებდა, გვერდით მყოფი სატრფოსთვის სრულიად სხვაგვარად მოქცეოდა.
მან პირი ქარისა და თოვლისკენ მიაქცია, რომლებიც უკვე აღარაფერი აფერხებდა და სხაპა-სხუპით ეცემოდა სახეში; ის მათგან გარკვეულ შვებასა და დამშვიდებას ელოდა.
მას ეგონა, რომ შუბლის გაგრილებისთანავე სისხლიც დაუმშვიდდებოდა და აფორიაქებული გული ჩვეულ მდგომარეობას დაუბრუნდებოდა. მაგრამ, სამწუხაროდ, ფიქრი ატყუებდა და დაღონებული ხედავდა, რომ მის გულში სამუდამოდ ჩასახულიყო ძიძიას სახე და წყნარად, ფრთხილად და სიამოვნებით არხევდა; არხევდა ისეთი სიფრთხილით და მზრუნველობით, როგორც მშობელი თავის პირმშოს, როგორც ნაზი ნიავი აბრეშუმის პარკს, რომელსაც ძვირფასი ქმნილების აღორძინება ბუნებისგანვე ჰქონდა მინდობილი.
ონისემ საკუთარ თავს სიტყვა მისცა, რომ ქალისკენ არ გაიხედავდა, არ დაელაპარაკებოდა მას, რადგან იცოდა, რა საშიში განსაცდელი იყო მისთვის ასეთი საქციელი.
მას არა მხოლოდ მიხედვისა და ლაპარაკის ეშინოდა, არამედ განძრევას, ოდნავ ხმამაღლა ამოსუნთქვასაც კი ვერ ბედავდა, რათა რომელიმე მოულოდნელობით არ შეეწყვიტა ის თავშეკავებული მდგომარეობა, რომელშიც იმყოფებოდა.
ძიძიაც ჩუმად იჯდა, თავდახრილი და ხმას არ იღებდა. ვინ იცის, მის გულში რა ხდებოდა, მისი აზრები რა ტალღებს ააგორებდა, საითკენ და რა ძალით მიაქროლებდა, ან რომელ საგანს ჩასცივებოდა. რა სურათი წარუდგებოდა თვალწინ და გაწამებული ზედ დაჰკდომოდა.
დამკვირვებლისთვის მისი გული ამ წამს იყო ბნელი უფსკრული, სადაც ადამიანი ვერაფერს გაარჩევდა, საიდანაც ვერაფერს ამოიკითხავდა, და მისი გულის მოძრაობის შეტყობის მსურველი პასუხის გარეშე, იმედგადაწყვეტილი უკანვე უნდა დაბრუნებულიყო.
ძიძია იჯდა ნაქარგ თხელ ახალუხში და ზემოდან შალი ჰქონდა წამოგდებული, რომელიც ავდარისა და ქარისგან საკმაოდ ვერ იფარავდა. ის თანდათან იყინებოდა, მაგრამ ხმას მაინც არ იღებდა, თუმცა სიცივე ძვალსა და რბილში გასჯდომოდა და ძალიან აწუხებდა.
მის „ხელისმომკიდეს“ ეს შემთხვევა თავში არც კი მოსვლია, ისე იყო გართული საკუთარი მდგომარეობით. მას ცოტა ფიქრი არ უნდოდა, რადგან ნათესაობამ სათემოდ ძიძიას მომავალი მის სინდისსა და მზრუნველობას ჩააბარა. ამ ქალის სახელისა და პატივის, ქმრის წინაშე დაცვაც კი მისი მოვალეობა გამხდარიყო, ხოლო მთიელთა შეხედულებით, „ანაბარი მგელმაც კი იცის“. და ამ დროს, როდესაც თვითონ მას შეეპყრო მაცდური გრძნობა, ჩასულიყო სულის სიღრმემდე და ძვალსა და ტვინს უწოვდა, შეუბრალებლად უღრღნიდა, ონისეს ასეთი ძნელად შესასრულებელი მოვალეობა ეკისრებოდა.
ქარმა, ავდარმა და სიცივემ თავისი იმოქმედეს: ქალმა ვეღარ გაუძლო და გაჟრჟოლებულს ცახცახი დაეწყო. მის პირველივე მოძრაობაზე ონისე გველის ნაკბენსავით შეკრთა და უნებურად კისერი ქალისკენ მიეღრიჯა. მან დაინახა თხელ ტანსაცმელში მყოფი ქალი და გული მოუკვდა. ძიძია, მისი ღმერთი, სალოცავი, სიწმინდე ამ გაჭირვებაში იყო და მას არც კი გახსენებია მასზე ზრუნვა!
ერთი თავის მიბრუნება, ერთი შეხედვა, ოდნავი შეხება საკმარისი იყო, რომ თოფის წამალივით აფეთქებულიყო და მთელ სხეულს ცეცხლი მოსდებოდა.
– ქალაუ, მოგიკვდა ჩემი თავი!.. მთლად გათოშილხარ და მე კი არც კი მომაგონდი!.. – თქვა ონისემ და ხმა ისე აუკანკალდა, რომ მღელვარება დაეტყო.
– არა მიშავს-რა, შენაი ჭირაიმე – თქვა ქალმა ნაზი და, ვინ იცის, რა მიზეზის გამო ცრემლმორეული ხმით.
– ბეჩაუ, არა მიშავს-რა რა არის?.. შენ რომ ავად გახდე, მე რა მეშველება? – ამ სიტყვებით ონისემ აიწია ნაბადის კალთა, წამოახურა ძიძიას, რომელსაც სველი შალი მოხსნა და იქვე მარხილში ჩააგდო. შემდეგ მაგრად მოიჭუჭკა ნაბადი და ნაზ წელზე ხელმოხვეული ქალი მკერდზე მიიკრა.
ამ ქალის მიკარებასთან ერთად ონისეს გული მეტისმეტად აუთრთოლდა, შეიკუმშა და შეჩერდა, აუთრთოლდა კიდევ, კიდევ და ერთბაშად აძაგძაგებულმა გზა მისცა გამოქანებულ ადუღებულ სისხლს, რომელიც მწვავედ და სანეტარო აღმაშფოთებლად მთელ სხეულში დაიმქრა, რომელმაც სხეულის ყოველ ძარღვში დაჰკრა.
ძიძიაც გაჩუმებული, გაწამებული და გაყუჩებული, თითქოს ამ კაცის მდგომარეობას შეეშინებინა, დაემონებინა, ან გაეგებინებინა მისი გაჭირვება, არ ეწინააღმდეგებოდა ონისეს. ამ კაცს აზროვნება დაეკარგა, დაავიწყდა თავისი თავი, თავისი მოვალეობა და თანდათან უფრო და უფრო ხვევდა ხელს, უფრო და უფრო იკრავდა გულში და ყოველ მოძრაობაზე გონებას კარგავდა.
ის შეეპყრო მხოლოდ ერთ გრძნობას, რომელიც ტკბილად ჩასჩურჩულებდა, რომ ის ბედნიერია, რომ ამ ბედნიერებას ქვეყანაზე არაფერი შეედრება. რაღა საქმე ჰქონდა ან ხალხთან, ან ქვეყანასთან, სადღა ეცალა მათზე საფიქრებლად. ონისეს თავი წყნარ-წყნარად იხრებოდა და უახლოვდებოდა ძიძიას სახეს, რომელსაც ძალზედ წვავდა კაცის გახურებული სუნთქვა. ის თანდათან უახლოვდებოდა და ჩასჩურჩულებდა წარმოუდგენელი სიტკბოებით, იმ სიტკბოებით, რომლითაც მართლა გულწრფელად შეყვარებულს შეუძლია, როგორც შეყვარებულ კაცს, რომელსაც მრავალსიტყვიერება დავიწყებია.
– გცივა, კიდევ გცივა... ჩემო ყველავ!.. – მოკლედ და წყვეტილად ამბობდა ონისე, მაგრამ ამ ორ სიტყვაში ხმას იმდენი მიხრა-მოხრა ჰქონდა, ისეთი ჰარმონიით იყო შემკული, რომ აშკარად შეამჩნევდით აღგზნებულ ვნებას, მის გულში ანთებულ, გამხეცებულ სიყვარულს, მის მბრძანებლად ქცეულს.
ძიძია, კურდღელივით განაბული, კაცს მიჰკრობოდა მკერდზე და მისი ნორჩი გული შიშგარეული სიხარულის ფართხალით უპასუხებდა ქალის მდგომარეობას. აქამდე თავშეკავება იფარავდა, ამ წუთებამდე ძალა კიდევ შესწევდა გრძნობა დაეფარა. მაგრამ ახლა, როდესაც ონისეს თავი თანდათან იხრებოდა, როდესაც მისი სახე თანდათან უახლოვდებოდა ძიძიას სახეს, უკანასკნელი გრძნობდა კაცის გახურებულ სუნთქვას, ძიძიას გაუწყდა თავშეკავებაზე დამოკიდებული მოთმინება, თვითონაც მოუთმენლად ამოისუნთქა და მადლიერი თვალები მისკენ მიაქცია.
ერთმა გრძნობამ შეპყრობილთ, ერთი და იგივე სურვილით აღგზნებულთ, რაღაც უხილავი ძალა ერთმანეთისკენ იზიდავდა. წუთიც და სიტკბოებით დამთვრალ-დაბნედილთ ტუჩები მათდა უნებურად ერთმანეთს მიეწება.