თავი XVI
იქ, სადაც ახლა საქართველოდან ჩრდილოეთისკენ გზა მიდის, სოფელ კობის ქვემოდან, როგორც კი სამტვეროს მინდორს ჩამოსცდება, გზა რკალსავით იხრება და სამი მხრიდან მოჭრილ სიონის კლდეს სარტყელივით ერტყმება. კლდის წვერზე ამაყად აღმართულია მაღალი კოშკი, რომელიც დიდებულად და მტრის გულის გასახეთქად დარაჯობს იმ ხეობას.
ეს ადგილი აკონტროლებს იქაურ გასასვლელებს და მისი შემოვლა მხოლოდ ნაროვანის უღელტეხილიდან არის შესაძლებელი. შემკული მშვენიერი საძოვრებით, წყლითა და ტყით, ბუნებითვე ძნელად გასატეხ სიმაგრედ შექმნილი, ხევისთვის წარსულ ცხოვრებაში ერთ-ერთ უპირველეს სანუგეშო ადგილად ითვლებოდა. სიონის კლდის თავზე გადაშლილიყო პატარა მინდორი და ზედ გაეშენებინათ ჭაჭით (კირის ხსნარით) და ბასრი ქვით აგებული სახლები, რომლებიც ბუნებისგანვე გამაგრებულ ადგილს კიდევ უფრო ამაგრებდნენ.
აი, ეს ადგილი იყო, სადაც ხევი იკრიბებოდა, რომ წარსულის დროის მტარვალის (მჩაგვრელის) სურვილს წინ აღდგომოდა და მისი მოსისხლე (მტრული) სურვილი გაენადგურებინა.
რადგან გოჩას ხევის დასაცავად ძალიან ბევრი ხალხი სჭირდებოდა, ამისთვის ხევისბერმა გასცა განკარგულება, ვისაც ხევში იარაღის ტარება შეეძლო, ყველა ბრძოლის ველზე გამოსულიყო. ხოლო იმისათვის, რომ ქალებიც უსაქმოდ არ დარჩენილიყვნენ ამ საერთო საქმეში, მათ დაევალათ მთებიდან, სადაც ცხვარი საწველად ჰყავდათ, ჯარისთვის ყველი, ერბო და რძე ეზიდათ. პური კი ყველას თავ-თავისი სახლიდან უნდა მოეტანა.
ამგვარად მოზიდული საკვები ყველას თანასწორად ეძლეოდა, თუმცა მიმღებთა შორის ისეთებიც ერივნენ, რომლებსაც საკუთარი ცხვარი სულაც არ ჰყავდათ.
ტყვია საკმარისი რაოდენობით ჩამოჰქონდათ ხდიდგან (მადნის გამოსადნობი ადგილიდან), გვარჯილას (დენთის ერთ-ერთ კომპონენტს) კრეფდნენ იქვე, სოფელ სიონში, გამოქვაბულ კლდეებში, სადაც თეთრი მარილისავით ეყარა მიწაზე. გოგირდი კი წინასწარ ჰქონდათ დამზადებული. იქვე წვავდნენ არყის ხესაც და ამგვარად ამზადებდნენ თოფის წამალს (დენთს).
მოხევეები ამაგრებდნენ აგრეთვე სიონის წინ მდებარე სამტვეროს ტყეს და საერთოდ ისე ემზადებოდნენ, თუ ბედი უკუღმა დაუბრუნდებოდათ, ძვირად დაესვათ თავიანთი დამარცხება.
ერთ ბნელ ღამეს, როდესაც ადამიანი თვალთან მიტანილ თითსაც კი ვერ გაარჩევდა, სამტვეროს თავში მოისმა წყნარი ხმაური რამდენიმე მომავალი კაცისა. ისინი მიუახლოვდნენ იმ ადგილს, სადაც ბილიკი ტყეში შედიოდა. მაგრამ მოულოდნელად იძულებულნი გახდნენ შეჩერებულიყვნენ, რადგან გაიგონეს რამდენიმე კაცის ხმა.
„ვინაა? გაჩერდეს, თუ თავი ებრალება“.
ამ სიტყვებთან ერთად მომავლებმა იგრძნეს, რომ მათ მკერდებს თოფის ლულები შეეხო. ისინი გაჩერდნენ.
„ვინ ხარ?“ – იკითხა ისევ იმ უცნობმა, რომელიც პირველად გამოელაპარაკა.
„ჩვენ: წმინდა სამების ყმები (მსახურები)“, – იყო პასუხი.
„სად მიდიხართ?“
„გოჩასთან“.
„საიდან მოდიხართ?“
უშიშრად პასუხობდა ერთი მომავალთაგანი, რომელმაც დაამატა: „ონისე, შენ არა ხარ?“
„ჰო, მე ვარ“, – უპასუხა ონისემ და სახის ახლოს მიტანით ჩააკვირდა უცნობს: „აჰა, ვეღარ გიცანი, თოლიკა! მოხვედ მშვიდობით“.
„მშვიდობა მოგცეს უფალმა“, – უპასუხა ახლადმოსულმა და დაამატა: „გოჩა სადაა, მისი ნახვა გვეჩქარება“.
„იარეთ“, – მიუგო პასუხად ონისემ და გაუძღვა წინ.
თოლიკე იყო ერთ-ერთი იმ შუამავალთაგანი, რომელიც მთიულებთან იყო გაგზავნილი და ყოველი მოხევე გულის თრთოლით ელოდა მათ დაბრუნებას.
რასაკვირველია, ონისესაც გულით უნდოდა გაეგო, რა პასუხი მისცეს მთიულებმა, მოუწევდათ თუ არა მოყვარულ ხალხთან ჩხუბი, თუ მშვიდობიანად დაშორდებოდნენ ერთმანეთს. მაგრამ იმისათვის, რომ საზოგადოებისთვის სასარგებლო საიდუმლო არ გამჟღავნებულიყო, – კითხვას ვერც კი ბედავდა.
მას არც კი შეუმჩნევია, რომ ამ გამოკითხვის სურვილი ჰქონდა და თავისი სიჩუმით ამ საკითხზე ამტკიცებდა, რამდენად პატივს სცემდა ხალხის სარგებლობას და რამდენად ესმოდა სიჩუმის საჭიროება.
შუამავლებიც ქვასავით გაჩუმებულები მისდევდნენ ონისეს და იმ წუთს რომ ნაწილ-ნაწილ დაეჭრათ, მინდობილ პასუხზე საჭიროებამდე ხმას ვერ გააწყალებინებდნენ (ვერ ათქმევინებდნენ). მათ კარგად ესმოდათ, რადგან საუკუნეების განმავლობაში შეჩვეულები იყვნენ, ერთმა ზედმეტმა სიტყვამ ხანდახან რა ზიანის მოტანა შეიძლება.
ისინი მივიდნენ გოჩასთან. გოჩა სტუმრების დანახვისთანავე ფეხზე წამოდგა. მან შუაკაცები ოთახში შეიყვანა და დასვა უბრალო ხის ტახტზე, რომელიც ხევისბერს საწოლად ჰქონდა გამზადებული.
ონისე, რომელიც იქვე იდგა, გოჩას ბრძანებას ელოდა. მოხუცმა დიდხანს არ დააყოვნა.
„ბიჭო, ესენი შენ მოიყვანე?“ – ჰკითხა გოჩამ ონისეს.
„დიახ, დიახ,“ – იყო პასუხი.
„კარგი, წადი, მიხედე შენს ამხანაგებს. ფრთხილად იყავით,“ – უთხრა გოჩამ და მბრძანებლური ტონით დაამატა: „არავინ გამოგეპაროთ, თორემ თქვენი თვალების მეტი ვერაფერი გიშველით.“
„ვაი ჩემს თავს!“ – ამაყად წამოიძახა ონისემ და ამპარტავნულად დაამატა: „ქუდები არ გვხურავს?! მშვიდობით.“ მან ოდნავ თავი დაუკრა და გავიდა.
„ღმერთმა ხელი მოგიმართოს,“ – დალოცეს ახლადმოსულებმა. მამამ კი, თუმცა ხმა არ გასცა, ისეთი სიყვარულით გააყოლა თვალი და იმდენი სიამოვნება გამოეხატა მის სახეზე შვილის პასუხის დროს, რომ ყველა აშკარად დაინახავდა – მოხუცს მზე და მთვარე ონისეზე ამოსდიოდა.