ხევისბერი გოჩა — თავი III შინაარსი და გამარტივებული ტექსტი

თავი III

– III –

დაბნელებულ სენაში (ქალების ოთახში), რომელსაც ოდნავ ანათებდა მბჟუტავი კვარი (სანთელი), კასრებსა და ქილებს შორის იჯდა პატარძალი ძიძია თავის რამდენიმე ამორჩეულ მეგობართან ერთად, რომლებიც მის გართობას ცდილობდნენ.

ძიძია თექვსმეტი წლის იყო, ანუ ასაკში მოსული ქალი, სრულად გაშლილი და გადაფურჩქნული. ერთი სიტყვით, იმ ხანაში, როდესაც ძარღვებში აღელვებული სისხლი ქაფდება, დუღს და ჩუხჩუხით მიედინება, როდესაც გული მიილტვის რაღაც ჯერ უცნობი ბედნიერებისკენ და თრთოლით ეთამაშება ყვავილებსა და ბუნებას, სიცოცხლე ედემად ეშლება, ცხოვრება სიამოვნების ნექტარს ჰპირდება.

ის იყო ტანადი, ლამაზი, მშვენიერი, დაკოკრებული, ლამაზი, თხელი ტუჩებით, რომლებიც თითქოს საკოცნელად მომზადებულიყვნენ. თეთრ-ყირმიზ (თეთრ-წითელ), ატლასის მსგავს სახეზე დასთამაშებდა მხურვალების ნიშანი ელფერი, რომელიც არასოდეს არ გადადიოდა მკვეთრ სიწითლეში; მოჟუჟუნე (მოციმციმე), ლურჯი ცისფერი თვალები მაცდურად უკამკამებდა და გულის გამგმირავ ისარს ისროდა; შავი გრძელი წამწამები გარს მცველებად მოსდგომოდა და წვრილი, ხავერდისებრი წარბები გრძლად გადასჭიმვოდა; სქელი შავი თმა ორ ნაწნავად თეთრ ბროლივით ყელს სუროსავით შემოჰხვეოდა. ერთი სიტყვით, ძიძია ნახატი მშვენიერება იყო და მისი მნახველი ვერ გაძლებდა, არ ეთქვა: „ცხონდეს შენი მშობელიო“ (კურთხეული იყოს შენი მშობელი).

ძიძიას ბევრი ეტრფოდა, ძალიან ბევრი. რამდენჯერმე მისი მოტაცებაც კი სცადეს, მაგრამ, როგორც ეტყობოდა, მისი ბედი გუგუა იყო და მას დარჩა.

რაკი გუგუამ თავისად დაასახელა ძიძია, რაკი ქალმაც პირობა მისცა, მას ისე ადვილად ვეღარავინ გაუბედავდა რამეს, რადგან ამგვარ შემთხვევაში გუგუას ხუმრობა არ უყვარდა და მალე დააბნელებდა იმის მზეს, ვინც წინ გადადგომას მოინდომებდა.

თუმცა ძიძია თავისი სურვილით თხოვდებოდა, თუმცა მოსწონდა თავისი გუგუა და არა ერთი ღამე გაეთენებინა მასთან სწრაფად დაქორწინებაზე ფიქრით, არა ერთხელ მოზმანებოდა (წარმოედგინა) მისი ლომივით, ვაჟკაცის სახე, მაგრამ დღეს, როდესაც ის უნდა გამოსალმებოდა თავის სახლს, მეგობრებს, ჩვეულებას, როდესაც ქალობიდან დედაკაცობაში პირველი ნაბიჯი უნდა გადაედგა, გული როგორღაც აუკანკალდა და წარსული შეენანა.

ამ წარსულს ის კარგად იცნობდა, კარგად ჰქონდა იგი შეთვისებული; ის იყო ყოველთვის და ყველასგან განებივრებული, ყველას უყვარდა, ყველა ეფერებოდა და, ვინ იცის, მომავალიც ამასვე მისცემდა?

ქალი გრძნობდა რაღაც ინსტინქტურ მღელვარებას და ანგარიში ვერ გაუწია თავის თავს. ამ მდგომარეობამ მას ფერი მოჰპარა, ნაზად გააცრიცა და ამ ფერმა კიდევ უფრო მეტად დაამშვენა მისი ანგელოზებრივი სახე.

მეგობრები ანუგეშებდნენ, ეხუმრებოდნენ, როდესაც ხმა მოისმა:

– „ხელისმომკიდე“ მოდის, „ხელისმომკიდე!“ – და ყველანი ფეხზე წამოცვივდნენ. ძიძიამ იგრძნო, რომ თითქოს მას გულში რაღაცამ უჩხვლიტა. მთელ სხეულში გაურბინა რაღაც უსიამოვნო გრძნობამ და ფეხზე წამოდგომით სასწრაფოდ ჩამოიფარა პირბადე.

ოთახში შემოვიდნენ ხაზუა, ვიღაც მოხუცი კაცი, ონისე და ახალგაზრდა ქალები, რომლებიც ძიძიას შემოეხვივნენ. დაიწყეს გამოსასალმებელი სიმღერა, სადაც გრძნობიერი სიტყვებით ახალგაზრდა ქალს თავის წარსულთან და მეგობრებთან აცილებდნენ და ტირილითა და კოცნით თვითონაც ემშვიდობებოდნენ.

ბოლოს, შეწყდა სიმღერა. მოხუცმა კაცმა აანთო წმინდა სანთელი, წყნარად გადაიწერა პირჯვარი, მივიდა ქალთან, გამოართვა ხელი, ახსენა ხევის ჯვარ-ანგელოზები და მიუბრუნდა ონისეს:

– ონისევ! აჰა, ჩაგვაბარებია თქვენთვის ქალი წრფელი (პატიოსანი) და შეურცხვენელი... დღეიდან შენ აგირჩევიხართ ამის ძმად. – ამ სიტყვებზე მან გადასცა ონისეს ქალის აკანკალებული და გახურებული ხელი.

ონისემ როგორც კი ამ ხელის შეხება იგრძნო, როგორღაც შეკრთა, დაიბნა და თვითონაც აკანკალდა, თუმცა ამგვარი მდგომარეობის მიზეზი ვერ აეხსნა.

– აბა შენ იცი და შენმა კაცობამ (ვაჟკაცობამ), როგორ დღეიდან მოუვლი და უპატრონებ... თქვენს სოფელში შენს მეტი პატრონი არავინ ეყოლება, შენ უნდა გაუწიო ძმობა.

– აბა, ღმერთს არ მოეტყუება, რომ თავს დავდებ მაგისთვის.

მოხუცი მივიდა, წყნარად ასწია პირბადე სწორედ იმ დროს, როდესაც ონისე ამბობდა:

– ეგ და – მე ძმა...

მაგრამ სიტყვა ნახევარზე გაუწყდა, მთლიანად აკანკალდა და მთვრალივით წაბარბაცდა, მაგრამ თავი ისევ შეიკავა.

– რა მოგივიდა? – მიეშველა მოხუცი.

– არაფერი, არაფერი, დამცხა, თავბრუ დამეხვა, – ძლივსღა წარმოსთქვა ონისემ.

– ბევრი ხომ არ სვი?.. მოიტა წყალი, – მიუბრუნდა მოხუცი იქ მყოფებს.

– არ მინდა, შენაი ჭირიმე (შენ გენაცვალე), – უპასუხა კაცმა, რომელსაც ქალის ხელი ჯერ კიდევ არ გაეშვა, თუმცა გრძნობდა, რომ ეს ხელი წვავდა, სტკენდა მას, უღელვებდა სისხლს და გონებას უფანტავდა.

ონისემ შუბლზე ხელი მოისვა, მაგრად მოიწურა ოფლი, პირდაპირ შეხედა ქალს და ხმამაღლა, მტკიცედ წარმოსთქვა:

– იყოს თავდებად ზევით ღმერთი და ქვეშ დედამიწა, რომ ძიძია დასავით მეყვარება, გავუწევ ძმობას, მაგისთვის ძმაზე მეტი ვიქნები! – ამ სიტყვებზე ქალის ხელი კიდევ ერთხელ შეკრთა, კიდევ წყნარად აკანკალდა, ერთხელ შეხედა და მაშინვე თავი დახარა. წყნარმა, მაგრამ ძლიერმა ოხვრამ ონისეს სიტყვა გაუწყვიტა პირში და გული მოუსვენრად აუფართხალდა.