თავი XXIII
– XXIII –
ონისე თავქუდმოგლეჯილი გარბოდა და დაბნეულმა აღარ იცოდა, რა ექნა.
მტრის ჯარმა მოხევეების პირველი საფორტიფიკაციო ნაგებობა (სანგარი) აიღო და მისი დამცველები თითქმის მთლიანად გაანადგურა. საცოდავი ონისე გრძნობდა, რა ძვირად დაუჯდა ერთი წუთით თავის დავიწყება, რის გამოც ამდენი მამაცი კაცი, რომლებსაც ბედი არ გამოუცდიათ და ვაჟკაცობა არ გამოუჩენიათ, დაიღუპა. სინდისის ქენჯნამ მწარედ დაიწყო მისი ტანჯვა. გონება სინანულის გარდა ვერაფერზე ფიქრობდა, და გულს კი რაღაც უმოწყალოდ გლეჯდა და ანადგურებდა.
ის გარბოდა და სახე შეშლილს დაემსგავსა; ქუდი მოძვრა, თმა აეწეწა და ტანსაცმელი აერ-დაერია. ამღვრეულ თვალებს უიმედოდ, მაგრამ როგორღაც უცნაურად აქეთ-იქით ატრიალებდა. ვერავინ იტყოდა, იმ წუთში რას გამოხატავდა მისი სახე, რადგან მისი აზრების ცვლა ელვასავით სწრაფი იყო და წუთში ათასნაირად იცვლებოდა.
ის გამარჯვებული მტრის რაზმისკენ მირბოდა, რადგან გონება პირველი აზრის გაელვებას შეეპყრო და მხოლოდ ეს აზრი ამოძრავებდა მოხევეს, რომელიც საკუთარ სურვილს მოშორებოდა. ეს იყო სიკვდილის სურვილი, და სიკვდილი უეჭველად იმ ხელით, რომელმაც მისი ამხანაგების სიცოცხლე გააქრო, იმ ხმლით, რომელიც მისი მეზობლების უდანაშაულო სისხლით იყო შეღებილი.
ონისე იმ ჭალაში ჩავიდა, სადაც გამარჯვებული ოსები მხიარული ყიჟინით მიწაზე თელავდნენ სამშობლოს დამცველთა პატიოსან გვამებს და თავიანთ ბანაკისკენ დაბრუნებას აპირებდნენ, როდესაც წინ რამდენიმე მოხევე შეეფეთა, რომლებიც აღებული სანგრიდან გადარჩენილიყვნენ.
– ვინა ხარ? – ერთბაშად ონისეს წინ გადაუდგნენ მოხევეები, რომლებმაც თოფის ლულები გულზე დაადეს.
– მე ვარ! – გაბრაზებით, მაგრამ თითქმის ტირილით შესძახა ონისემ, – მესროლეთ, მომკალით!.. ეს თქვენთვის მადლი იქნება!
– აბაიმე, ონისე! – წამოიძახა ერთმა და ყველამ თოფები ჩამოუშვა.
– მადლობა უფალს, ცოცხალი გადარჩენილხარ, – დაუმატა მეორემ.
ონისემ დაღონებით შეხედა, მაგრამ მაშინვე თვალები ელვასავით გაუბრწყინდა: მას ეგონა, რომ მოსაუბრემ იცოდა მისი საქციელი და დასცინოდა. მთლიანად აენთო და იწვოდა უხილავი ცეცხლით, რომელიც მით უფრო ძნელი იყო, რომ არ დარჩენოდა ადგილი, სადაც ძლიერად არ აღგზნებულიყო და თავისი ძალა არ ეგრძნობინებინა.
– მომკალით, ღირსი ვარ, მომკალით!.. ღვთის მადლმა, ნუღარ დამინდობთ! – ემუდარებოდა ონისე და ცრემლები გადმოსდიოდა, – მომკალით, გეუბნებით, მადლია თქვენთვის!.. თუ დაბრმავდით, რომ ვაჟკაცი ქალივით ვტირი?!
მოხევეები გაშტერებულნი უყურებდნენ ონისეს და ვერ ხვდებოდნენ მის საქციელს.
– მაშ აღარ გებრალებით, აღარა?!. გინდათ ასე ვიტანჯო?! მოტყუვდით, ღვთის მადლმა! ეგრე არ იქნება... ონისე ქვეყნად აღარ ივლის, მტერს არ გააცინებს!.. გიხარიათ, გიხარიათ განა?! ჰა, ჰა, ჰა, ჰა! – მწარედ გაიცინა ონისემ და მტრის ბანაკისკენ გაიქცა.
პირველი გაოცების შემდეგ, იქ მყოფი მოხევეები გონს მოვიდნენ, გამოეკიდნენ ონისეს და დაიჭირეს.
– სად მიდიხარ, რას აკეთებ, საცოდავო!.. ჭკუიდან გადასულხარ, თუ რა არის?!. – ეუბნებოდნენ ონისეს, რომელიც ძლიერად იბრძოდა და ცდილობდა გათავისუფლებულიყო.
– რა გინდათ, რატომ მიჭერთ?.. სადაც ამხანაგები მომიკლეს, მეც იქ უნდა დავიღუპო... მაშ, თუ ასეა, თავად მოვიკლავ თავს! – წამოიძახა ონისემ და ჩახმახწამოყენებული პისტოლეტის ლულა პირში მიიდო, მაგრამ ვიღაცამ ხელიდან გამოსტაცა და სიკვდილს ასე გადაარჩინა.
იქ მყოფთ ეგონათ, რომ ონისე მეგობრების დაღუპვამ შეშალა და, რადგან გონს ვეღარ მოიყვანეს, ამიტომ აართვეს იარაღი, შეკრეს და თან წაიყვანეს.
– უღმერთოებო, რას მიშვრებით? – გულსაკლავად თქვა ონისემ და ბრაზისგან გამოწვეული ცრემლები გადმოედინა: – რა გინდოდათ, მოვეკალი... ჩემი სირცხვილი თქვენ რას შეგმატებთ?
კიდევ ბევრს ლაპარაკობდა ონისე, რომელიც თანდათან სუსტდებოდა და მშვიდდებოდა, მაგრამ მას ყურს აღარავინ უგდებდა, რადგან ყველანი საშიშ მდგომარეობაში იყვნენ და იმ ადგილისკენ მიისწრაფოდნენ, სადაც გოჩა დანარჩენ ხალხთან ერთად გამაგრებულიყო.