თავი XXIV
– XXIV –
ისინი მიდიოდნენ ჯგუფად, გაჩუმებულნი, დაღლილნი. სახე გაყვითლებოდათ, ტუჩები მოეკუმშათ და თვალები ცეცხლივით ენთოთ.
მეტისმეტად ძნელი იყო მათი მდგომარეობა, რადგან მტერთან შებრძოლებაც კი ვერ მოასწრეს და ისე უნდა დამორჩილებოდნენ, ან ქალივით გაქცეულიყვნენ, ან კიდევ ცხვრებივით კისერი მიეშვერათ, რომ სისხლით გაუმაძღარი ნუგზარის ჯარს უმოწყალოდ ხანჯალი ან ხმალი გამოესვა.
ბრძოლის გულით მსურველებს, თითო გასროლაც კი ვერ მოახერხეს, ისე დაეცნენ თავზე და ვინ იცის რამდენი სადიდებელი, ქებაშესასხმელი ბიჭი, მეზობლების იმედი, ამხანაგებისთვის თავმოსაწონი, გამოუცდელად დაიღუპა.
ვინც გადარჩა, მათ რაღა მოელოდათ? სათემო დაცინვა, რადგან მთაში გაუფრთხილებლობით საქმის გაფუჭება დასაცინია, დამარცხება კი – უბედურება!.. პირველ შემთხვევაში ყველასგან ზიზღი, დამცირება ელის, მეორეში კი – სიბრალული და თანაგრძნობა.
მიმავალი მოხევეები იმდენად დათრგუნა თავიანთმა უბედურებამ, რომ თავიანთ თავს იმის ანგარიშსაც ვეღარ აძლევდნენ, თუ როგორ მოეპარა მათ ნუგზარის ჯარი ისე, რომ მოძრაობა ვერც კი გაიგეს.
მათ მხოლოდ ერთი დამამშვიდებელი ისღა ჰქონდათ, რომ სამი კაცი შეკრული მიჰყავდათ და მათი აზრით ესენი იყვნენ ოსებისა და ლეკების გზის მაჩვენებლები. ამათ შემოეპარებინათ მათი ჯარი და მოხევეებისთვის ალყა შემოერტყათ.
ამ დაჭერილთა შორის იყო ორი ოსი, რომლებიც თავიანთ ხალხს ადრევე გამოქცეოდნენ და ხევში შემოხიზნულიყვნენ. მათგან ღალატი და ჯაშუშობა შესაძლებელი იყო, მაგრამ მესამე დაჭერილი უხეთქავდა მათ გულს. ის იყო მოხევე და მისი საქციელი მთელ ხევს სირცხვილად ეცხებოდა.
დაღონებული, დასუსტებული და სულიერად დაცემული ონისე მიჰყვებოდა ამ ხალხს და თვალი ვერავისთვის გაესწორებინა.
– ონისე, შენც დაგიჭირეს? – ერთბაშად გაიგონა მან, შეკრთა, მიიხედა და გაშტერდა.
მის თვალწინ იდგა გაფითრებული და აღელვებული გუგუა, რომელიც მთლიანად კანკალებდა.
– გუგუა! – ბოლოს ძლივს მოახერხა ონისემ და ანიშნა შეკრულ ხელებზე: – რა მოგსვლია, რისთვის შეგიკრავთ?
– ღალატს მაბრალებენ, – ყრუდ თქვა მან და მეტის სიბრაზით გადააფურთხა.
ონისე ამ კაცს კარგად იცნობდა, გამოცდილი ჰყავდა და დარწმუნებული იყო, რომ მისგან ამხანაგების ღალატი შეუძლებელი იყო. ამის გარდა, ამ უბედურების შემთხვევის წინ, გუგუა ძიძიასთან ერთად ნახა, თავისი ყურებით გაიგონა მათი ლაპარაკი და დაინახა, რომ სრულიად სხვა აზრით გაემართა მოხევეთა ბანაკისკენ. გუგუას ონისეს სიკვდილი უნდოდა, ონისე იყო მისი მტერი, მისდამი გული სიძულვილით ჰქონდა სავსე.
„მაგრამ, იქნება“... – ერთბაშად გაუელვა ონისეს თავში: „ამ კაცს ჩემი მტრობა ედო გულში, მაგ ჯარის მშვიდობიანობა მე მქონდა მონდობილი და შურისძიების გრძნობამ მოღალატედ აქცია?“ – ონისეს წარბები შეეჭმუხნა და უსიამოვნო გრძნობა კბილების ღრჭიალზე დაეტყო.
– რატომ არაფერს მეუბნები? – დაიწყო ისევ გუგუამ.
– რა გითხრა?
– მაშ არაფერი გაქვს სათქმელი? – მწარედ თქვა გუგუამ და დაუმატა: – იყოს, მეც გავჩუმდები... უფალს მადლობა უთხარი, რომ თავს ვეღარსად ვიმართლებ. თორემ, ღვთის მადლმა, მზეს დიდხანს არ გაგაცქერინებდი... ახლა დღე შენია. შენი ყვავილი გაიშალა, შენი მზე გაბრწყინდა... ალბათ უფალს ასე უნდა და დაე გაბრწყინდეს... სიკვდილს არ ვნანობ, მაგრამ ვაი ამით, რომ ყველასთვის მოძმეთა მოღალატე დავრჩები.
ამ სიტყვების შემდეგ გუგუამ თავი ჩაღუნა, თითქოს მძიმე ტვირთი დააწვა კისერზე, მწარედ ამოიხვნეშა: „ოჰ-ჰ!“ და განშორდა ონისეს; ონისეს გულს კი ერთი წვეთი ნაღველიღა აკლდა, რომ გავსებულიყო და გუგუამ დამატებით ჩაუწვეთა.
– XXV –