თავი XI
– XI –
ბნელი და პირქუში ზამთარი გავიდა. მასთან ერთად გაქრა ტყვიისფერი ღრუბელიც, რომელიც სევდას იწვევდა და საღამოს საბანივით ბნელოდა მთის წვერებსა და ხევებს. გაქრა ჩრდილოეთის ცივი ქარებიც, რომლებიც ბუს ზუზუნივით ხმაურობდნენ და გაყინულ თოვლს აყრიდნენ დედამიწის გაცოცხლებულ, სურნელოვან საფარს. ეს ქარები მცენარეებს ახრჩობდნენ, აშრობდნენ, ფშვნეტდნენ და აქა-იქ მტვრად აქცევდნენ.
ბუნება შეიცვალა: მოუსვენარი, ხმაურიანი ქარების ადგილი წყნარად მოძრავმა ნიავმა დაიკავა. მიწა გათბა და მცენარეები გააცოცხლა. ბალახმა იგრძნო თავისი ძალა, წამოიწია და თოვლის თეთრი საფარი ჯერ დედამიწას მოსწყვიტა, შემდეგ კი, მზის დახმარებით, წყლად აქცია და ხევებში ხმაურით, უგზო-უკვლოდ გააქანა. მძიმე, უსიამოვნო ტვირთისგან განთავისუფლებულმა კავკასიის მთებმა თითქოს თმები დაიბერტყეს და სევდის მომგვრელი ყინულის მაგივრად მწვანე ხავერდი გადაიფარეს.
გაიღვიძეს ყვავილებმა და ნაზად თავის ქნევით ერთმანეთს ეარშიყებოდნენ. გაშმაგებული მზის სხივი მოუსვენრად ცდილობდა მათი სილამაზით დამტკბარიყო, მაგრამ მდელოს კეკლუცი ყვავილები მორცხვად ერიდებოდნენ. მხოლოდ დაუღალავ ფუტკარს ვერ ემალებოდნენ და ნებას აძლევდნენ, თავისი ნაზი, რბილი, ბუსუსებიანი ფეხებით სურნელოვანი მტვერი მოეგროვებინა და გაშმაგებით ამოეწოვა იქიდან სასიამოვნო ნექტარი.
დილის ნამი მარგალიტივით ეფინებოდა სიცოცხლით სავსე მწვანე ფოთლებს და მზისგან ზედმეტად გახურებულ მცენარეებს ოდნავ აგრილებდა.
ჰაერში გაისმა ფრინველების გალობა და ჭიკჭიკი, რომლებსაც მთელი სამოთხის ნეტარება ელოდათ; ტკბილი ძახილით მოუსვენრად იწვევდა ამხანაგი ამხანაგს ამ ბედნიერებისთვის. ყველა გაცოცხლებულიყო, ყველას გული უცემდა და თავისი ტოლისკენ მიისწრაფოდა სათამაშოდ.
ბუნების ამ საერთო ზეიმს ონისე დაჰყურებდა, რომლის გულსაც ჯერ გაზაფხული არ სწვეოდა და ზამთრის ღრუბელივით ნისლმოხვეული, მწარედ ჩაბნელებულიყო.
ყველასთვის ტკბილი და სასიხარულო იყო ეს დიდებული სურათები, მაგრამ ონისეს გულს კი მხოლოდ ნაღველს აწვეთებდნენ და სიტკბოს მაგივრად მწარე სითხეს ასხურებდნენ.
ონისე ოხრავდა, ქშინავდა, მოსვენებას ვერ პოულობდა და დაჭრილ ლომივით გაბრაზებული, გმინვით დადიოდა მთასა და ბარში.
ის წუხდა და ღონდებოდა, უნდოდა თავის ქვეყანაში დაბრუნებულიყო, უნდოდა თავისი ანკარა წყაროს ჩუხჩუხი გაეგონა, რადგან სხვა ქვეყნის წყლის არათუ გემო, არამედ ხმაურიც კი ისეთი საყვარელი აღარ ეჩვენებოდა, როგორც ვეფხივით გააფთრებული, კლდიდან კლდეზე მხტუნავი თერგისა.
ონისეს ახლა თავისი ქვეყნის იმ ადგილების ნახვაც კი სასიამოვნო გახდომოდა, რომლებიც ადრე თვალის სანახავადაც ეჯავრებოდა, მაგრამ თავის მხარეში დაბრუნება ვერ გაებედა, რადგან ეშინოდა, ძალამ არ ეღალატა და მამის სიტყვები: „იცი, ვისი გორისა ხარ?.. ქვეყანა არ გააცინო“, რომელიმე მოულოდნელ შემთხვევას არ დაავიწყებინა.
ონისეს იმედი ჰქონდა, რომ ძიძიასთან დაშორება გულის ცეცხლს ჩაუქრობდა; ამავე აზრით ეარშიყებოდა თუშის ტანად ქალებს; იმედი ჰქონდა, რომ მათი ალერსი დააკმაყოფილებდა, მაგრამ როგორც კი ტკბილ სიტყვას ეტყოდა ვინმეს, როგორც კი მიუახლოვდებოდა რომელიმე თვალჟუჟუნას, მაშინვე ძიძია მაცდურად წარმოუდგებოდა თვალწინ და კეკლუცი, ჭკუის ამრევი ღიმილით დაუწყებდა ცქერას; დაუწყებდა ცქერას, აუშფოთებდა სისხლს, გულს, მთელ არსებას. ის შემოუღიმებდა და ამ ღიმილში გამოიხატებოდა სიტყვები: „თავს უბრალოდ იტანჯავ, ვერსად წამიხვალ“. და ეს საკმარისი იყო, რომ ანგელოზის სახე ონისეს ეშმაკად მოჩვენებოდა.
ამგვარად ატარებდა ონისე დროს და უიმედოდ, უბრალო ბრძოლაში ხარჯავდა ყმაწვილკაცობის გრძნობასა და ცეცხლს.
ძნელი და მწარე იყო მისი ცხოვრება, მაგრამ მაინც ყოველთვის მისი ფიქრები ერთი და იმავე გადაწყვეტილებით მთავრდებოდა და ეს გადაწყვეტილება იყო, რომ ძიძია არ უნდა ჰყვარებოდა და უნდა დაევიწყებინა.
– XII –