ნაწილი პირველი — თავი VII
– VII –
დაახლოებით სამი საათის მგზავრობის შემდეგ, მოწყენილ მარგოს ერთ სადგურზე გაბადრებულმა ჯაყომ დახვდა.
„კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება, ქალბატონო მარგო! გამარჯობა! როგორ ბრძანდებით? როგორ ხართ?“
„გამარჯობა, ჯაყო! გენაცვალე, ქალბატონოს ნუღარ მეძახი. გაიგე, ჯაყო, რომ ქალბატონობა აღარ არის, გაუქმდა.“
„არა, შენი ჭირიმე, სხვა ქალბატონები და თავადები გაუქმდა, თორემ ჩემი ნათლია ჯაყოსთვის ისევ ქალბატონი იქნები, მაშ, მაშა!“
„თეიმურაზი სად არის, არ ჩამოვიდა?“
„თეიმურაზი არ ჩამოვიდა, შენი ჭირიმე. თეიმურაზი სახლში დარჩა და შენი თავი ჯაყოს მიანდე. ან რად გინდა, შენი ჭირიმე, თეიმურაზი? განა ჯაყო თეიმურაზზე ნაკლები კაცი ვარ?! განა ჯაყო იმას არ ვჯობივარ?! ისე წაგიყვანს ჯაყო ჩემს ქალბატონს, რომ ზედ ბუზიც არ დაგაჯდება, მაშ, მაშა!“
და მარგოს კალათები და შეკვრები ბუმბულივით აიტაცა.
„წამობრძანდით, შენი ჭირიმე, აქეთ მობრძანდით.“
განიერ ურემზე ლოგინია გაშლილი. ურემს ფარდაგისგან გაკეთებული ჩარდახი აქვს დადგმული. ლოგინზე მარგო წევს. თავი კოფოსთან ბალიშზე აქვს მიდებული. განიერი კოფო ჯაყოს გაუტენია, რომელსაც კისერი უკან აქვს მოღრეცილი.
გაბადრული ჯაყო შეუჩერებლად ლაპარაკობს, მთიულურად ხუმრობს, ცხენივით იღრიჯება და სულ ჭიხვინებს:
„მაშ, მაშა! ასე იცის ჯაყომ!“
ჭიხვინებს და თანაც შუბლზე აყრილი თვალებით ხარბად ათვალიერებს მარგოს გაღეღილ და მოყვითალო მარმარილოს მკერდს, სპილოს ძვლის მკლავებსა და კისერს, ამობურცულ მკერდს და განიერ თეძოებს, შავ კაბაში გამოკვეთილ ბარძაყებსა და ჯიშიან წვივებს.
ურემი ძლივს მიიზლაზნება. ხანდახან მარგო იტყვის:
„ჯაყო, ააჩქარე, თორემ საღამომდე ვერ ავალთ.“
„შენ ნუ გეშინია, ქალბატონო; ახვალთ, ისე ახვალთ, რომ მზე მაღლა იქნება, მაშა! ხარებიც ცოდოა, შენი ჭირიმე. იმ სიშორეზე მოგიყვანე, დაიღალნენ საწყალი ხარები. შენ მშვიდად იქნები, თორემ ჯაყო თუნდაც ხელით წაგიყვანს, მაშა!“
შემდეგ ისევ მოჰყვა თავის პატარა ამბებს – ნანახსა და გაგონილს, ჭორსა და მართალს. თან უადგილო ადგილას ხარხარებდა, ხვიხვინებდა და მარგოს უსიცოცხლო სახესაც აცინებდა და აცოცხლებდა.
ბოლოს, დუმილის შემდეგ, ჯაყომ ღრმად ამოიოხრა, კოფოდან გადმოიხარა და დაბალი ხმით შეიბრალა ნათლია:
„ეეეჰ, ქალბატონო! თეიმურაზმა შენი ფასი არ იცის, თორემ...“
„რატომ, ჯაყო? რაში მეტყობა?“
„იმაში გეტყობა, შენი ჭირიმე, რომ გამხდარხარ, გენაცვალოს ჯაყო, ძალიან გამხდარხარ.“
მარგომ მხიარულად გადიკისკისა:
„რას ამბობ, ჯაყო? მე რომ გამხდარი ვიყო, თეიმურაზის რა ბრალია?“
ჯაყომ ეშმაკურად ჩაიღიმა:
„იცის ჯაყომ, იცის! კარგი ვაჟკაცის ხელში ქალი გასუქდება, შენ კი... ისე ცხენი გახდებოდა, როცა კალოობას მორჩებოდა. შენისთანა ქალს სხვანაირი მოვლა გინდა.“
„რას ამბობ, ჯაყო? ჰა-ჰა-ჰა!“
„მართალს ამბობს ჯაყო, მაშა, მართალს! შენ კარგი საჭმელი და სასმელი არ გაქვს, იმიტომ გახდი ასე. არც თეიმურაზი არის ვაჟკაცი, ღონიერი არ არის ჩემი საწყალი თავადი. შენი სახლიც არ ვარგა. შენ უნდა სულ აბრეშუმი და ხავერდი გეცვას, მაშა!“
„ჰი-ჰი-ჰი! რა მასხარა ყოფილხარ, ჯაყო!“
„ყელზე და ხელებზე სულ ოქრო-ვერცხლის ბეჭდები უნდა გქონდეს, მაშა! შენი ქმარი ისეთი ღონიერი უნდა იყოს, როგორც ჯაყო ვარ, მაშ, მაშა!“
მარგო გულიანად ხარხარებდა. დაახლოებით ხუთი წელი იქნებოდა, რაც მარგოსგან ასეთი გულწრფელი სიცილი აღარავის გაეგო. იცინოდა მარგო, თანაც ხელ-ფეხს იქნევდა და წყვეტილ-წყვეტილად ისროდა:
„რა მასხარა ყოფილხარ, ჯაყო! ღმერთმა ხელი მოგიმართოს, ძლივს არ გამაცინე!“
ჯაყოსაც მარგოს გამხიარულება ბავშვივით უხაროდა და ხვიხვინსა და კბილების ღრეჯას უმატებდა:
„მაშ, ხომ გაგაცინე ჯაყომ! მაშა, ასე იცის ჯაყომ!“
„ჯაყო, მაშ შენი ცოლი რომ ვყოფილიყავი...“
ჯაყო კინაღამ კოფოდან გადმოვარდა:
„ჩემი ცოლი?! შენ რომ ჯაყოს ცოლი იქნებოდე?!“
„ჰო, მე რომ შენი ცოლი ვყოფილიყავი, როგორ შემინახავდი? აბა მიამბე, ჯაყო!“ – სიცილით ჰკითხა მარგომ, მერე წამოჯდა და გაბადრული სახე გაბადრულ ჯაყოს შეუბრუნა. – „აბა მიამბე ჯაყო, როგორ შემინახავდი?“
ჯაყო მთვარესავით გაიშალა, მარგოს კბილები დაუკრიჭა და აჭიხვინდა:
„ჰაი დედასა! შენ რომ ჩემი ცოლი იქნებოდე?! შენ რომ ჯაყოს ცოლი იქნებოდე?! როგორ შეგინახავდი? მაშ ყური დამიგდე: ჯაყო სულ გაჭმევდა ხინკალს, რძეს და მაწონს.“
„ხინკალი?! მაწონი?! ჰა-ჰა-ჰა!“
„მაშა! ხინკალს გაჭმევდა, ნამდვილ ხინკალს. კიდევ კარაქს და ნაღებსაც, დუმას და ერბოსაც.“
„ჰო-ჰო-ჰო! ნაღები და დუმა!“
„მაშ, მაშა! წვადიც გექნებოდა, კატლეტიც, ჩიხირთმაც, ბორშიც, კარგი ოსური ყველიც, ხაბიზგინა და თეთრი რუსული პურიც. ჩიტის რძე რომ მოგინდებოდეს, ისიც გიშოვიდი, მაშ, მაშა!“
„ჩიტის რძეც? ღმერთო ჩემო, ეს რა კარგი ბატონი მეყოლებოდა!“
„მაშა! დღეში ხუთი ქათამი, ბატი, ინდაური, გოჭი და ცხვარი დაგიკლავდი.“
„ჯაყო, მე ფრანგულ საჭმელს ვარ შეჩვეული. „მზარეულის“ დაქირავება დაგჭირდება.“
„მზარეულის?! სამ მზარეულს დაგიქირავებდი, სამს! მაშა!“
„როგორ ჩამაცმევდი, ჯაყო?“
„როგორ ჩაგაცმევდა ჯაყო ჩემს მარგოს? ჯაყო ხავერდის ქართულ კაბას ჩაგაცმევდა, მაგ წელზე ვერცხლის ქამარსაც შემოგარტყამდი, მაგ მკლავებზე ვერცხლის სამაჯურებს და ოქროს ბეჭდებსაც გაგიკეთებდი.“
„ვერცხლის ქამარი! ნეტა მართლა შენი ცოლი ვყოფილიყავი, ჯაყო! ჰა-ჰა-ჰა! ჰი-ჰი-ჰი!“
„რას იცინებდი? შენ რომ მართლა ჯაყოს ცოლი იქნებოდე, შენც გაიხარებდი და ჯაყოც, როგორც ნამდვილ ქალბატონს, ისე შეგინახავდი, მაშა! მეც შენი თავადი გავხდებოდი.“
„თავადი?! ჰა-ჰა-ჰა! თავადი ჯაყო?! ჰი-ჰი-ჰი! მიამბე, ჯაყო, რას ჩაიცვამდი შენ?“
„მე? ჯაყო აბრეშუმის ახალუხს და კარგ ჩოხას შეგიკერავდა, ვერცხლის ხმალი და ხანჯალი ხომ გაქვს ჯაყოს... კარგი რუსული ჩექმები, მზეზე რომ ბრწყინავს... ვერცხლის მასრები იყიდებოდა. ხუთ მოჯამაგირეს დაგიყენებდი...“
„მოახლე ქალი? ჯაყო, მე ქალები უნდა მემსახურებოდნენ.“
„ჯაყოს სახლში ხუთი ქალი გყავს. ყველანი შენი მოსამსახურე იქნებოდნენ – ჩემი რძლებიც და ჩემი ცოლიც. ერთი კარგი ფაეტონიც გიყიდებოდა.“
„არ მინდა ფაეტონი, ჯაყო! მე ავტომობილი მომწონს.“
„ავტომობილი იყოს რა! ეგეც გიყიდებოდა ჯაყო, მაშა!“
„მერე მაგისთანა დიდმა თავადმა და ქალბატონმა გუთანზე უნდა იმუშაონ?“
„რატომ გუთანზე? არც მე ვიმუშავებდი და არც შენ. თავადი ჯაყო ზაფხულში სოფელში იცხოვრებს. ზამთარში ქალაქში წახვალ. ორივე ნამდვილი თავადი და ქალბატონი გახდებოდით, მაშ, მაშ!“
ასეთ ხუმრობასა და ოცნებაში მზეც ჩავიდა და ბინდმაც მოაღწია. ბაღ-ვენახებით, ჭრელი სოფლებით, პატარა ხევებით და თხელი ჭალებით მოფენილი ქართლის უზარმაზარი მწვანე ხავერდი დამუქდა. საურმე გზა სადღაც დაიკარგა. ურემი ჯერ ბილიკზე გადავიდა, მერე ერთ სოფლის ბოლოში გავიდა, რიყეს გაჰყვა და ჯაგნარს შეერია.
მარგომ გზის გადახვევა გვიან შეამჩნია.
„ჯაყო, საით მიგყავს ურემი?“
„აქეთ სჯობია, შენი ჭირიმე. აქეთ უფრო მოკლე გზა იქნება.“
„რა ვქნა, ჩვენი გზა პირდაპირ უნდა მიდიოდეს, შენ კი მარცხნივ მოუხვიე.“
„არა უშავს-რა, შენი ჭირიმე, შენ მშვიდად იქნები. ჯაყომ შენზე კარგად იცის აქაური გზები, მაშა!“
კიდევ კარგა ხანს იარეს. ჯაყომ ურემი დიდხანს ატრიალა ბუჩქებსა და ნახნავებში, რამდენჯერმე გადასჭრა რიყე და ერთ ბნელ ჭალაში გაჩერდა.
„ქალბატონო, შენი ჭირიმე, შენ ცოტა აქ მოიცადე, მეც ახლავე მოვალ.“
და ბინდში გაუჩინარდა. მერე უცებ ურმის თავთან ამოძვრა და ჩაიხრიალა:
„გზა ამერია, ჯაყოს, ნათლიაჯან.“
მარგო შეკრთა:
„ახლა სად ვართ, ჯაყო?“
„ეშმაკმა ნუ იცის ხარების თავი! ჭალაში ხარ. ლიახვის ნაპირზე ხარ, შენი ჭირიმე.“
„რა ვქნა, აქა ხარ გაზრდილი და ამ მინდორში გზა როგორ აგერია, ჯაყო?“
„იმიტომ რომ მე და შენ ვლაპარაკობდით.“
„რას შვრები, ჯაყო. ხარები უნდა გამოუშვა?“
„მაშა! ახლა სადღა წახვიდოდი? ბნელა, შენი ჭირიმე, არც გზა იცის ჯაყომ.“
მარგოს გულში შიში შეეპარა.
„მაშა! ნუ გეშინია, შენი ჭირიმე. ჯაყოს თოფიც აქვს, მაუზერიც და ხანჯალიც. ვინ გაბედავს რამეს?! ჯაყო აქ არ იქნება?! დედას გიტირებ ყაჩაღს ჯაყო, დედას! აბა, ვინც ვაჟკაცია, ახლოს მოვიდეს. აბა მოვიდეს!“ – ყვიროდა ჯაყო და იარაღს ისე იმზადებდა, თითქოს ის ჭალა სავსე ყოფილიყო ყაჩაღებით, რომლებიც მარგოს მოტაცებას უპირებდნენ, ხოლო ჯაყო რაინდივით გარს უვლიდა თავის ქალბატონს და საკუთარი სისხლით იცავდა.
მარგოს კი უფრო თავისი რაინდის ეშინოდა, ვიდრე ნადირის ან ავაზაკების. მაგრამ ჯაყოს ხელში ჩავარდნილ ქალს გაჩუმებისა და მორჩილების გარდა სხვა გზა აღარ ჰქონდა.
მარგოც გაჩუმდა და თავისი თავი ბედს მიაბარა.
ჯაყო ურემთან იწვალებდა და ისევ მარგოს ამშვიდებდა:
„შენ ნუ გეშინია, გენაცვალე, ნუ გეშინია. ყველას ჯაყო დედას გიტირებდა, დედას! ჯაყო ახლავე ცეცხლს აანთებდა. ჩემი ქალბატონი კარგ ვახშამს შეჭამდა და მშვიდად დაიძინებდა, მაშა!“
ჯაყომ ურმის თავი ორკაპიან ვერხვში ჩააგდო, მერე ყოჩაღად დატრიალდა, სიბნელეში ხმაური ატეხა, ფიჩხი მოაგროვა და მალე იქაურობა გაანათა. მერე ურმიდან მოხარშული ქათამი, მწვანილი და ღვინო გადმოიღო და ცეცხლის პირას პატარა სუფრა გაშალა და მიუჯდა, თან მადიანად ჭამდა და ამბობდა:
„ჩვენი სოფელი აქვეა, შენ გენაცვალოს ჯაყო. მაგრამ ამ ბნელში გზას ვერ იპოვი, შენ ნუ გეშინია, გენაცვალე. კარგად შეჭამდი და დაიძინებდი. ჯაყო კი თოფს აიღებდა და დილამდე კარგი ძაღლივით გარშემო გივლიდა, მაშა! აბა, გაბედოს ყაჩაღმა ახლოს მოსვლა! დედას გიტირებ ჯაყო, დედას!“
ხანგრძლივი დუმილის შემდეგ ჯაყომ თითი ბნელ ცას ატაკა და თქვა:
„აგერ ჯაყოს ვარსკვლავი. გენაცვალე იმის მადლსა! გვერდითაც ნათლია მარგოს ვარსკვლავი მოგდევს, გენაცვალე იმასაც!“
აღმოსავლეთით ალისფერი მარიხი ციმციმებდა.
მარგომ ხმა ჩაიკმინდა და ჯაყოს პასუხს აღარ აძლევდა.
ვახშამი რომ დაამთავრეს, მარგო ისევ ურემზე ავიდა და მიწვა, ჯაყომ ნაბადი წამოისხა და ურმის ქვეშ შეძვრა.
„ღამე მშვიდობისა, ქალბატონო!“ – სხვისი ხმით ამოსძახა ჯაყომ.
„ძილი ნებისა, ჯაყო!“ – სხვისივე ხმით ჩაუგდო მარგომ.
მარგოს ძილი არ ეკარებოდა. ხშირ-ხშირად მხარს იცვლიდა, ტრიალებდა და თვალებს ხუჭავდა, მაგრამ მოსვენებას ვერ პოულობდა, ისევ შფოთავდა, უსიამოვნო რამეს მოელოდა და ამ მოლოდინში გული უჩქროლავდა და უფართხალებდა.
ჯაყო მძიმედ ხვრინავდა და განგებ ახველებდა, თან დროგამოშვებით მარგოს ეკითხებოდა:
„დაიძინე, მარგო, გენაცვალოს ჯაყო?“
„არა, ჯაყო, არ მეძინება.“
ბნელი და თბილი ღამეა. მთის ნიავი ჭალას აშრიალებს. ლიახვი შხუის. შორიდან ხანდახან ტურის ჩხავილი და ჭოტის კივილი ისმის. სადღაც ძაღლი ზანტად ყეფს. იქვე ჭალაში ზოგჯერ ღამის ფრინველი ფართხალებს. წვრილფეხა ცხოველი ბუჩქებში ფაჩუნებს.
სადღაც ქვემოთ თოფმა დაიქუხა. მერე ყველაფერი შეწყდა და გაინაბა. მხოლოდ ძაღლმა მოუმატა წკმუილს. ნიავიც გაძლიერდა.
„მარგო, დაიძინებდი?“ – ერთხელ კიდევ მოესმა მარგოს ურმის ქვევიდან ჯაყოს ხმა.
მარგომ ჯაყოს ხმა ვეღარ იცნო. რაღაც საშინელს მიხვდა. თავი მოიმძინარა, გაირინდა და გაინაბა. სულიც კი შეიკავა, საფრთხეს გრძნობდა და ჯაყოსგან საშინელ იძულებას მოელოდა.
ერთი წუთის შემდეგ ურემი ოდნავ შეინძრა. ისედაც ბნელ ფარდულში მუქი ჩრდილი ჩამოწვა. იმავე დროს მარგომ თავის ფეხზე ჯაყოს მძიმე თათი იგრძნო.
ჯაყო ურემზე ამოდიოდა.
„ჯაყო, რა გინდა?“
„ჩუმად, შენი ჭირიმე, ჩუმად! არ დაიყვირებდი...“
„ჯაყო, სად მოდიხარ?“
„ცოტა იქით მიიწევდი. მარგო... საწყალ ჯაყოს შესცივდა... ცოტა გაგათბობდა ჯაყო, გენაცვალოს იმის თავი.“
მარგომ წამოიწია:
„მაშ მე გადავალ ურმიდან.“
გვიანღა იყო. ჯაყომ დაფეთებული მარგო ისევ ზურგზე გადააქცია. მძიმე დათვივით დააწვა, ჩაჰბღუჭა და ჩაჰბუბნა.
„მხეცო, რას შვრები?! პირუტყვო!.. ვერაგო!.. ავაზაკო!..“
ჯაყომ ერთი სიტყვის აზრიც ვერ გაიგო. მარგოს ნათლიმამა მშვიდად ცდილობდა ნათლიდედის დამორჩილებას: დაუნდობლად სთელავდა, ხელ-ფეხს უმტვრევდა. თანაც მშვიდად არიგებდა:
„კარგი, გენაცვალოს ჯაყო, კარგი!... აბა, რად გინდა ჩხუბი? რა ქალბატონის საქმეა ჩხუბი?... აბა, აქ ვინ მოგეშველება?!... ჩუმად, შენი ჭირიმე, ჩუმად! გაჩუმდებოდი, თორემ...“
„მხეცო!... ჰარამზადავ! გამიშვი... მიშველეთ! მიშველე-ე-ეთ!-“
ჯაყო ოდნავ განრისხდა.
„ჩუმად! გაჩუმდებოდი მეთქი, თორემ დაგახრჩობდი!... ჩუმად მეთქი!“ – და ერთი თათით მარგოს მთელი სახე დაუფარა და მისი ყელი და კისერი ჩაჰბღუჭა.
ჯაყომ იმძლავრა.
დაახლოებით ხუთი წუთის შემდეგ ჟინმობანილი და დამშვიდებული ჯაყო ოფლიანსა და უხეშ თათს მარგოს მკერდზე უსვამდა და დაბალი ხმით ხვიხვინებდა:
„მაშ, მაშა! ასე იცის ჯაყომ! ჩხუბი რად გინდა?! პატარა ხომ არ იქნებოდი, რომ ჯაყოს ეწინააღმდეგებოდი?! აბა, რა ქალბატონის საქმეა ჩხუბი?...“
მარგო კვნესოდა. ჯაყო კი კვლავ ანუგეშებდა:
„ხელი გეტკინებოდა? არა უშავს-რა, მალე მორჩებოდა... ჯაყომ მხარში გიკბინა? ჯაყო ასეა დაჩვეული, ეგეც მალე მორჩებოდა... კაბაც დაგეხეოდა? ახალს გიყიდიდა ჯაყო... რა გატირებს, ჩემო მზე და მთვარე? კარგი, გენაცვალოს ჯაყო, კარგი... ჩუმად, შენი ჭირიმე, ჩუმად!...“
მერე, როცა ლაპარაკით და ალერსით გული მოიჯერა, ოფლიანი თითით მარგოს ცრემლი მოსწმინდა, ისევ ურმის ქვეშ შეძვრა და გოლიათის ხვრინვა ამოუშვა.
მარგო კი – ნაცემი, ნაბეგვი, იძულებული და გაჭუჭყიანებული მარგარიტა ხევისთავი – შელახულ ღირსებას, შებღალულ პატივსა და გათელილ თავმოყვარეობას ცხელი ცრემლით გლოვობდა, მოწამლულივით იტანჯებოდა, სიმწარისაგან იკლაკნებოდა და გულში იმუქრებოდა:
„ჯაყომ მოიცადოს! თეიმურაზი ამ ველურს (ჯაყოს) ძალიან ძვირად გადაახდევინებს თავის საშინელ თავხედობასა და სისასტიკეს! მალე გათენდება და ორივე ნაშინდარში (სოფელში) ჩავა... მაშინ ვაი ჯაყოს ბრალი! ვაი შენ, საცოდავო ველურო! მხეცო! პირუტყვო!“
შუაღამე დადგა. ნიავი ისევ ქროდა. ლიახვიც შხუოდა. ძაღლები აღარ ყეფდნენ და აღარც ჭოტი კიოდა.
ჯაყომ გაიღვიძა და ურმის ქვემოდან მარგოს ტკბილი ხმით მიმართა:
„მარგოჯან! შენი ჭირი მე, ნეტავ გეძინება თუ გღვიძავს?“
მარგომ ისევ თავი მოიმძინარა.
გაუმაძღარი ჯაყო ურმის ქვემოდან კიდევ ერთხელ გამოძვრა და ჩარდახის ქვეშ კიდევ ერთხელ აცოცდა.
მარგო აღარ კიოდა და აღარც იბრძოდა. აღარც ბრძოლის ძალა ჰქონდა და აღარც შველას ელოდა. ბავშვივით ტიროდა, სლუკუნებდა და გაუგებარ სიტყვებს ბუტბუტებდა.
ჯაყომ კიდევ ერთხელ დაიჯერა თავისი ძალა და ისევ მარგოს დამშვიდებას შეუდგა:
„რა გატირებს, ქალო? ძუძუთა ბავშვი ხომ არ ხარ! ქალი ხარ შენ, ქალი!.. აღ-უ-უ-უ-უ, ნეკნზე არ მიკბინო! აღ-უ-უ-უ-! აღუ-უ-უ-!“
მარგომ ტირილი შეწყვიტა. ჯაყოს გაუხარდა. მარგოს იღლიაში თითი ჩაუყო და ღიტინი დაუწყო:
„ღიტი-ღიტი მარგოსა! ღიტი-ღიტი პატარასა!“
ქალს ნერვული სიცილი აუტყდა. ტირილი და კისკისი ერთმანეთში აერია, აკანკალდა და აიგრიხა.
ჯაყომ ასეთი სიცილი მარგოს გამხიარულებად მიიჩნია და თვითონაც ახარხარდა:
„აი, ასე! გენაცვალოს ჩემი თავი! გაიცინე, გაიცინე, შენი ჭირი მე, შენი! ხომ გაგაცინა ჯაყომ! მაშ, მაშა! ასე იცის ჯაყომ.“
შემდეგ ისევ ურმის ქვეშ შეძვრა და მალე კვლავ დაიწყო ხვრინვა.
განთიადზე ჯაყო კიდევ ერთხელ აცოცდა ურემზე, და იმ ჩარდახიდან კივილისა და ტირილის ნაცვლად ქალის ვნებიანი კვნესა და თავდავიწყებული ბოდვა მოისმა.
იმ ჭალაში, ლიახვის პირას, როცა ცამ თვალი მოიფშვნიტა და ფერი იცვალა, მიძინებულმა მარგომაც პირველად გაიღვიძა. გაკვირვებით თვალი გაახილა და ხარბად დასწვდა ცხოვრების ერთ საუნჯეს, რომელიც ამ ქვეყნად არც კი ეგულებოდა. რაც უნდილმა და ჭიანაჭამმა თეიმურაზმა თავისი უძლური ვნებით ათ წელიწადში ვერ გაუთბო მარგოს, ტყიდან გამოვარდნილმა ველურმა, — გაუმაძღარმა ჯაყომ — ათ წუთში აუდუღა და აუჩქროლა.
მარგო უძილობით იყო გამოფიტული. მაგრამ მაინც ქალური თვალით დაინახა და ცხადად იგრძნო უცნაური ცვლილება:
თითქოს მძიმე ტვირთი მოეხსნა გულიდან. გაღვიძებულმა ძარღვებმა სიცოცხლის ხმაური გამოიწვია, სისხლმაც ჩუხჩუხი დაიწყო. მარგომ იგრძნო და გააცნობიერა, რომ იმ ღამიდან მის სულში რაღაც ნათელი, წმინდა გრძნობა გაჩნდა. მისი დაობებული სხეული სასიამოვნო ცეცხლით დაიდაღა, უსაზღვრო სიხარულით გაივსო და სხივით განათებული კოკორივით გაიშალა.
— VIII —
ეზოში შემოსულ ურემს თეიმურაზი მიეგება:
– მადლობა ღმერთს! სად ხართ, რატომ დააგვიანეთ?