ნაწილი მესამე — თავი VII
– VII –
თეიმურაზს გაახსენდა ის ღამე, როცა ჯაყომ კიბეზე დააგორა და გონებადაკარგული ლიახვისკენ გაიქცა. ახლაც სწრაფად გაიარა ეზო და ვიწრო გზისკენ წავიდა. დიდი ეზო სავსეა შეგირდებით. ისინი ხმაურით ავსებენ იქაურობას და თეიმურაზს ბუზებივით ეხვევიან. ხევისთავი ვერავის ხედავს და ვერც მათ ხმაურს ისმენს.
ჯაყომ ბოსლიდან დაუძახა:
- თეიმურაზ, სად მიდიხარ?
თეიმურაზს ჯაყოს ხმა ყრუდ მოესმა, მაგრამ უკან არ მიუხედავს და კედელს მიეფარა.
თეიმურაზი ისევ ლიახვისკენ გარბის.
წადი, თეიმურაზ ხევისთავო, წადი! წადი და დაასრულე ეს დამპალი სიცოცხლე! გაიქეცი და ლიახვში დაახრჩვე ის საძაგელი ძაღლი, რომელსაც განუყრელად დაატარებ მკერდით! იჩქარე, გაიქეცი! უკან აღარ მოიხედო! სულ ერთია, ვეღარაფერს დაინახავ, იმედის სანთელიც კი ჩაგიქრა, მარგოს შენი ნახვაც კი ეზიზღება. მაშ სადღა უნდა წახვიდე?! ვისღა უნდა შეებრალო და შეაფარო თავი, ეს ჭირიანი და ქვეყნისგან მოძულებული თავი?! ჩქარა! ჩქარა! იჩქარე! გაიქეცი! ლიახვისკენ! ლიახვისკენ!
თავჩაღუნული თეიმურაზი გარბის.
ვიწრო გზაში პირისპირ შეხვდა ნახუცარ ივანეს.
- ოოჰ, თეიმურაზ, შენა ხარ? მშვიდობით დაბრუნდი! სად გეჩქარება?
ივანეს ხმაში თეიმურაზს დაცინვის კილო მოეჩვენა. სახეში შეხედა და დააკვირდა. ივანე უცნაურად იღიმება.
- კაცო, გამარჯობა! რა იყო, რა მოხდა? ...პასუხსაც არ მაძლევ?
თეიმურაზმა ცრემლით ამოიკნავლა:
- ნუ დ... დამცინი, ივანე!
- აბაიმე! - გაკვირვებით წამოიძახა ივანემ და თეიმურაზს მკლავში ხელი გაუყარა. - რა გაქვს სასაცილო, შე კარგო კაცო, რომ დაგცინო? ან შენ როგორ გაკადრებ დაცინვას, ან ჩემს თავს როგორ ვაკადრებ შენისთანა პატიოსანი ადამიანის შეურაცხყოფას?!
- დასაცინი ის მაქვს, რომ დ... დავბრუნდი.
- ძალიან კარგი ქენი, რომ დაბრუნდი.
- მაშ რად იღ... ღიმებოდი?
- გამეხარდა შენი ნახვა და იმიტომ ვიღიმებოდი. წამოდი, ჩემო თეიმურ, წამოდი ჩვენთან, იქ მოვილაპარაკოთ.
ლიახვისკენ მიმავალი თეიმურაზი ნახუცარ ივანეს წელათრევით გაჰყვა.
სახლში შევიდნენ და, სადილის მოლოდინში, ბუხართან დასხდნენ.
- სხვა, როგორ ხარ, ჩემო თეიმურ?
- აი, დავ... ვბრუნდი. - ბუხარს ჩასჩურჩულა თეიმურაზმა.
- როგორ დაბრუნდი? რა ხასიათზე ხარ?
- ნუღარ მეკ... კითხები.
- რა ქენი, როგორ იმოგზაურე ქვეყანაში?
- აი, ხომ მ... მხედავ, ქადილით წავედი და გას... სრესილი დავბრუნდი.
- მაშ ვერ გაგიმარჯვია.
- დ... დავმარცხდი, ყველგან და ყველაფერში დავმარცხდი.
- ფონს ვერ გასულხარ.
- სიტყვით ჩემზე კარგი მოცურავე ქვეყანაზე არ მოიპოვებოდა. მაგრამ წყალში რომ შევედი, უმალვე ლოდივით დავეშვი ფსკერისკენ.
- აკი იმუქრებოდი, ამიერიდან მარტო ჩემთვის უნდა ვიცხოვროო.
- ფ... ფუჭი ქადილი გამოდგა. მე ჩემთვის არ ვყოფილვარ გაჩენილი.
- ადრევე ვიცოდი. არც მაშინ დაგიჯერე.
დიდხანს იყვნენ ჩუმად. შემდეგ ივანემ თითქოს თავისთვის ჩაიბუტბუტა:
- ვინ იცის! ვინ იცის, იქნება შენი დამარცხება და დაბრუნება სჯობდეს უთავბოლო ხეტიალსა და ლანდების დევნას?
- ვისთვის სჯობდეს?
- შენთვის, ჩვენთვის და ჩვენი ქვეყნისთვისაც. ყველაფერს დასაწყისი და დასასრული აქვს. ერთხელ ლოთიც გამოფხიზლდება.
- რაღად მინდა გ... გამოფხიზლება? ვისთვის? რისთვის? ჩემი სიცოცხლე მორჩა და გათავდა.
- ვინ იცის, მაგას ნუ იტყვი.
- ჩემთვის მაინც ყ... ყველაფერი გათავდა. აღარაფერი არ დამრჩა: არც ოჯახი, არც თავშ... შესაფარი, არც მეგობარი და არც... არც ტანისამოსი. აი, შემომხედე, ბოგანოს დავ... ვემსგავსე.
- იმედი ნუ გადაიწყვიტე, ჩემო თეიმურ, თუ მოვინდომეთ, ყველაფერი დაგიბრუნდება: თავშესაფარიც და... მეგობარიც. აბა, ჯერ თითო არაყი დავლიოთ. გარგებს, ნამგზავრი ხარ.
დალიეს და ნელ-ნელა ჭამა-სმას შეაყოლეს.
თეიმურაზს ნაკვერცხალივით ჩაუვარდა სულში გაკვრით ნათქვამი სიტყვები: "ყველაფერი დაგიბრუნდება: თავშესაფარიც და... მეგობარიცო".
ვისზე იყო ნათქვამი? რომელი მეგობარი დაუბრუნდება თეიმურაზს? ივანე? ივანეს რაღა დაბრუნება უნდა! თეიმურაზი და ივანე ერთმანეთს არც დაშორებიან, ახლაც ერთად სხედან. მეგობრულად საუბრობენ, სადილობენ და სვამენ. დანარჩენი მეგობრები თეიმურაზს დიდი ხანია შემოეფანტნენ. ან როგორ უნდა დაუბრუნდნენ ერთმანეთს უგზო-უკვლოდ გადაკარგული ძველი მეგობრები? ან ვისთვის, ან რისთვის არის საჭირო მათი გაერთიანება და დაახლოება? არა, არც ეს არის დასაჯერებელი. ამას არც სულიერი აზრი აქვს, არც ფიზიკური.
- არა, აქ რაღაც სხვა ამბავი უნდა იყოს, ალბათ... მაშ... ნუთუ? ნუთუ?.. ღმერთო დიდებულო!
- მიირთვი, თეიმურაზ, ჩიხირთმა გაცივდა.
ივანე, ნუ აწამებ თეიმურაზს! რატომ გაქვს ასეთი უცნაური ხასიათი! რატომ გადაუგდებ ხოლმე შიმშილით მომაკვდავ თეიმურაზს ერთ ლუკმას და შემდეგ ერთ საათს აცდევინებ, თითქოს მისი ტანჯვით და მეორე ლუკმის მოლოდინით ტკბები. თქვი, რაც სათქმელი გაქვს, თქვი და დაასრულე! მიეცი თეიმურაზს, რაც მისაცემი გაქვს, მიეცი და დაასრულე!
მწვავე იმედით ანთებული თეიმურაზი გაწყვეტილ ძაფს ხარბად მოეჭიდა და კვლავ ივანეს ნათქვამს დაუბრუნდა:
- დ... დავმარცხდი, ჩემო ივანე, სასტიკად დ... დავმარცხდი. აღარც ჩემს თავს გამოვადგები და აღარც ჩვენს ქვეყანას. ცხოვრებამ ხ... ხერხემალი გამიტეხა და დამაგონჯა.
- გეუბნები, იმედი ნუ გადაიწყვიტე-მეთქი, ჯერ ორმოცი წლისაც არა ხარ.
- გ... გავთეთრდი.
- ეგ არაფერია. ქართველი ხალხი ადრე თეთრდება.
- თეთ... რდება და ბერდება.
- ეგ კი მართალი არ არის. შენს თავს განგებ ნუ იბერებ, ჯერ კიდევ გამოადგები შენს თავსაც და ქვეყანასაც. კერძი გაგიცივდა, თეიმურ, მიირთვი.
- რით? როგორ გ... გამოვადგები?
- ხომ გაიგე, რომ სკოლა გავხსენით და კოოპერატივიც დავაარსეთ. მხარში მოგვიდექი და იმუშავე. ხალხი ღარიბია ცოდნით. მიეშველე.
- რა ჩემი ს... საქმეა სკოლა და დახლი.
- თუ ჯაყოს ჩაუდექი დუქანში, რატომ კოოპერატივში არ გინდა მუშაობა?
თეიმურაზს ენა მუცელში ჩაუვარდა. პასუხს გაფაციცებით ეძებს, მაგრამ ვერ პოულობს.
- იმისთვის ხომ არ იბრძოდი იმდენ ხანს, ჩემო თეიმურ, რომ კოოპერატივები დაიკეტოს და ჯაყოს დუქნები გამრავლდეს?
- არა, არა! ღ... ღმერთმა დაგვიფაროს! მაგრამ ჩემი ძალა, ცოდნა და გამოცდილება ეგრე რიგად როგორ უნდა დ... დავახურდავო, რომ სოფლის კოოპერატივს ან სკოლას შ... შევწირო?
- მაშ ისევ ჯაყოსთან დაბრუნება გირჩევნია?
- ღმერთმა დ... დამიფაროს! ღმერთმა ამაშოროს!
- არც მესამე გზა ჩანს, მაშასადამე... მიირთვი, თორემ ჩიხირთმა გაცივდა.
- მაშ... მაშასადამე?
- მაშასადამე, ან მასწავლებლობა, ან კოოპერატივი, რომელი გინდა?
თეიმურაზი ღრმად ჩაფიქრდა, შემდეგ მორჩილად განაცხადა:
- კოოპ... პერატივი.
- მადლობა უფალს! მოიტა ხელი... კერძი გაგიცივდა, თეიმურაზ!.. საქმეს რამდენიმე დღეში გაგითავებ. ალბათ ისევ შენს ძველ სახლში იცხოვრებ, შენს წინანდელ ოთახს დაგიბრუნებთ. იქნება შენი ავეჯიც ჩაგაბაროთ.
- ავეჯი? ჯაყოს აღარ ეკ... კითხებით?
- ჯაყოს დრო წავიდა, რაც შენ გეკუთვნოდა, ერთი ნივთიც არ გაატანეს ჩვენმა ახალგაზრდებმა. განძეულობა მუზეუმში გაგზავნეს, ზოგი ავეჯი სოფლის საბჭოს მისცეს, ზოგი სკოლას და ზოგიც მასწავლებელს. ჯაყომ ბევრი იყვირა და იჩხუბა, მაგრამ ყური არავინ არ მიუგდო, ნინიკამ ცოტაოდენიც კი სცემა.
თეიმურაზმა დრო იხელთა და სულის ჩურჩულით ივანეს ძლივს გააგებინა:
- მ... მარგო?
ივანემ განზე გაიხედა. კარგა ხანს დუმდა, შემდეგ კედელს უპასუხა:
- მარგო მოტყუვდა. მე ადრევე ვიცოდი ამ საქმის დასასრული. მაგრამ სხვის საქმეში ჩარევა ჩემს ხასიათში არ არის.
და ისევ გაჩუმდა.
- მაშ... მოტყუვდა?
- ძალიან მოტყუვდა. სასტიკად დაისაჯა. საწყალი ქალი! აბა, თითო კიდევ დავლიოთ.
- რატომ მ... მოტყუვდა მარგო?
- იმიტომ მოტყუვდა, რომ ჯაყო თავიდან მშველელ რაინდად მოეჩვენა. ძლიერი კაციაო. შემინახავსო, მფარველობას გამიწევსო. ახლა კი...
- ახლა კი?
- რაღა დაგიმალო: ახლა ჯაყომ მარგოც საქონლად გადააქცია. ისე ამუშავებს, როგორც ძველ ცოლებს ამუშავებდა.
- რას ამბობ, ივანე?!
- ეგ კიდევ არაფერი, ზურგზე საფქვავსაც აჰკიდებს ხოლმე და წისქვილში გზავნის.
- ღმერთო დ... დიდებულო! ეს რა მ... მესმის?! - ამოიხრიალა თეიმურაზმა.
- მეტსაც გეტყვი: ზოგჯერ სცემს კიდევაც.
- ვაიმე!
რისხვამ და სიმწარემ თეიმურაზს თავში ჟრუანტელი დაჰკრეს და ფეხზე წამოაყენეს.
- ერთი სიტყვით, როგორც ძველი სამი ცოლი დაასნეულა, მარგოსაც ისე ჩაუმწარა სიცოცხლე.
- ვაიმე, მარგო!
- ბოლოს მარგოსაც სახლიდან გამოაგდებს.
- გ... გამოაგდებს?!
- ნამდვილად.
თეიმურაზი ისევ ჩაიკეცა. სათვალეები შეისწორა. თითები ჰაერში აათამაშა და წაიბუტბუტა:
- ეს რ... რა გავიგე?! ეს რა ამ... ამბავია?! ჯაყო მ... მარგოს მართლა სცემს ხოლმე?
- სცემს. საწყალ ქალს პატრონიც არავინ ჰყავს, რომ დაიცვას და ის მხეცი როგორმე მოარჯულოს. ამას წინათ ნინიკა დაიცვა. ჯაყომ სახრე მოიხმარა, მაგრამ ნინიკამ ერთი ისეთი დაჰკრა იმ გოგრა თავში, რომ შენი ჯაყო ქათამივით გადატრიალდა. კარგი ბიჭია ნინიკა, ვენაცვალე იმის მარჯვენას!
- ვენ... ნაცვალე! - ამოიბგერა თეიმურაზმაც.
- მარგოს მაინც პატრონი არა ჰყავს.
- პატ... ტრონი?! - მოაგონდა თეიმურაზს და კვლავ წამოიწია. - ჩემს მეტი მარგოს ვერავინ უპატრონებს. ისევ მე უნდა ვუშველო, თორემ... ჰო, ისევ მე უნდა წავ... ვესარჩლო, ისევ მე, თორემ...
- გაანებე თავი, თეიმურ! შენ ვერაფერს ვერ უშველი. ჯაყო უარესად გამხეცდება და ჯავრს ისევ მარგოზე ამოიყრის. ან რატომ უნდა დაიცვა? ცოტა ტალახი დაგასხა თავზე? ასეთი ქალი დასანდობი არ არის, რატომ წინასწარვე არ იფიქრა?
- მ... მართალი ხარ! - აინთო თეიმურაზი.
- ჯაყოს ზღაპრებს დაუჯერა, განა! "ჯაყო სულ ოქრო-ვერცხლში ჩაგსვამს. ჯაყო სულ ბორშჩი და კატლეტი გაჭმევს!" - ყველას ასე ჰპირდებოდა, და ჩემს თამროსაც ამით უბამდა თვალებს. თამრო ახალგაზრდა და გამოუცდელი იყო, მაგრამ შენს გამოცდილ ქალს რა დაემართა. - ეს კი არ მესმის. ჩაიცვას ახლა ფარჩა და ხავერდი!
- ჩ... ჩაიცვას! ვერ მივ... ვართვი! - შხამით დაუმატა თეიმურაზმაც.
- ჭამოს ახლა კატლეტი და ხაბიზგინა!
- ს... ჭამოს! - წამოიძახა ჟინით გატაცებულმა თეიმურაზმაც.
- იმსახუროს მოახლე და პირფარეში!
- იმ... მსახუროს!
- მუშაობით ხელები აქვს გადაქლეტილი.
- ახია! ახ... ახია მარგოზე! - წამოიხრიალა მწუხარებით გამწარებულმა თეიმურაზმა.
შემდეგ უცებ შუბლი შეიკრა. მოაგონდა მარგოს წეღანდელი დახვედრა, პირის მორიდება, ქვითინი და მწარე საყვედური. მოაგონდა და მიხვდა გაბრაზების და ცრემლის მიზეზს. მიხვდა, ჩაფიქრდა და მარგოს გულში ჩაიხედა, მაგრამ ივანემ აღარ დააცადა.
- გეუბნები, ჯაყო მარგოს გამოაგდებს-მეთქი.
წეღან ეს სიტყვა თეიმურაზს ასცდა, ახლა კი ნაღვერდალივით ჩაუვარდა სულში. სახეზე ნაღვლიანი იმედი და სიხარული აესახა.
- გ... გამოაგდებს?.. მართლა?... როდის გ... გამოაგდებს?
- მალე გამოაგდებს, ვიცი რომ გამოაგდებს.
ივანემ ფანჯარაში გაიხედა და უცებ წამოდგა:
- აგერ, აგერ! თეიმურ, გაიხედე, გარეთ გაიხედე!
თეიმურაზი ფანჯარასთან მივარდა.
მძიმე ტვირთის ქვეშ ორად მოხრილი მარგო ბილიკზე ძლივს მიაბიჯებს.
მარგოს დანახვაზე თეიმურაზს წეღანდელი შხამი და გესლი უმალ გაუქარწყლდა: ვიღაც უხილავმა ძლიერად წაჰკრა ხელი.
უქუდო და უფარაჯო თეიმურაზი სახლიდან ელდანაკრავივით გავარდა, მარგოს გზა გადაუღობა და საფქვავს მისწვდა:
- მარგო!... მარგუში! მ... მოიტა... მ... მომეცი... ხელი გაუშვი.
- თეიმურ, შენი საქმე არ არის.
- არც შენი ს... საქმეა. მოიტა, ხელი გაუშვი-მეთქი!
- თეიმურ, თავი დამანებე!
- არ დ... დაგანებებ. მე წ... წავიღებ.
- თეიმურ, გზა მომეცი!
- არ მოგცემ! ხელი გაუშვი-მეთქი!
მარგო დიდხანს ყოყმანობდა. ბოლოს, გადმოიხარა და ტომარა გადმოსწია. თეიმურაზმა გადმოხრილ ტომარას ზურგი შეუშვირა და ზედ აიგდო.
მარგო წელში გასწორდა, ოფლი მოიწმინდა და მაშინვე ბარბაცით უკანვე გატრიალდა.
- მ... მარგო, შენც წამომყევი წისქვილში... ვილ... ლაპარაკოთ... სათქმელი მაქვს.
მარგომ არც კი მიხედა.
- მ... მარგო!
მარგომ თავი დახარა და ნაბიჯს მოუხშირა.
თეიმურაზი დიდხანს გასცქეროდა მიმავალ მარგოს, შემდეგ მიტრიალდა და ჩანჩალით, ხვნეშით და ბორძიკით წისქვილის გზას გაუდგა, თან დროგამოშვებით ერთმანეთში არეულ ოფლსა და ცრემლს იწმენდდა.
რამდენიმე დღის შემდეგ თეიმურაზი თავის ძველ სახლში გადასახლდა. ზედა სართულში, კუთხის დიდი ოთახი, სადაც თეიმურაზი გაიზარდა და სადაც შარშან საშინელი ცხადი მოჩვენება ნახა, ისევ მას ჩააბარეს. ოთახი თითქმის ცარიელი იყო: განიერი ქართული ტახტი, ფეხმოტეხილი მაგიდა და ორი სკამი - ეს იყო იმ ოთახის ავეჯი. ქვედა სართულში ახლად მოეწყო კოოპერატივი, რომელსაც ნახუცარი ივანე განაგებდა. თეიმურაზმა ნოქრობა და ბუღალტერია ჩაიბარა.
ივანემ კოოპერატივიდან ნისიად მისცა ნახმარი ფეხსაცმელი, ფარაჯა, თბილი ხალათი, შარვალი, მატყლი, საბნის პირი და წვრილმანი. ივანეს და ნინიკას ცოლებმა თეიმურაზს ერთ კვირაში ლოგინი გაუკეთეს და საცვალიც შეუკერეს.
დილიდან საღამომდე თეიმურაზი კოოპერატივში ტრიალებს და მუშტარს ემსახურება:
- მარილი ეღ... ღირება ექვსი აბაზი... ნავთი ერთი შაური... ეს ნარმა ღირს ათი შაური, ეს კიდევ ცხრა შაური.
ზოგჯერ საქმეს გადაუხვევს და გულისკვნესით ამოიოხრებს:
- ვიღ... ღუპებით.
ხოლო ზოგჯერ გლეხებს ისტორიისა და გეოგრაფიის გაკვეთილებს აძლევს:
- ისტორიული ქართლი შ... შედგება სამი ნაწილისაგან: შიდა ქართლი, ზემო ქართლი და ქვემო ქართლი. შიდა ქართლში შედის გორის და დუშეთის მ... მაზრები; ზემო ქართლში - მესხეთი, ჯ... ჯავახეთი და არტაანი, ხოლო ქვემო ქართლი, ანუ ქვემო სოფ... ფელი, ბორჩალოს გარდა, შეიცავს ტაშირს, მცირე სომხეთს, ბამბაკსა და აბოცს.
ზოგჯერ ეზოში გავა, მოსწავლეებს შემოიკრებს და ეკითხება:
„აქედან თბილისამდე ოთხმოცი ვერსია (დაახლოებით 85 კილომეტრია). რამდენი ვერსი უნდა გავიაროთ, რომ შუა გზაზე ჩავიდეთ?“
ეზოში დროდადრო ჯაყოს ხმამაღალი ძახილი ისმის:
„გიბა, რაშუ (მოდი აქ)!.. ქეშელა, ადამრაშუნ (გაიქეცი)!.. მარგო, თახრაშუ (დაჯექი)!“
როდესაც თეიმურაზი მარგოს სახელს გაიგონებს, ან საერთო ეზოში დაინახავს, მაშინვე მუშტრის საუბარს თავს ანებებს, სიტყვას შუაზე წყვეტს და ფანჯარასთან მივარდება. სანამ მარგო იმ ეზოში ჩანს, გაქვავებული თეიმურაზიც უხილავი ჯაჭვებით არის მიბმული ფანჯრის რაფაზე. მუშტრის ლაპარაკი აღარ ესმის. როგორც კი მარგო სადმე მიიმალება, თეიმურაზი ღრმა ოხვრით ამოიოხრებს, აკანკალებული ხელით შუბლს მოისრესავს და გაწყვეტილ საუბარს იხსენებს:
„რაზე ვლაპარაკობდით?.. რა გინდოდათ? ჰო, მართლა, მარილი...“
ზოგჯერ მარგო შეშას ეზიდება, ან, პირუტყვივით საფქვავით დატვირთული, ეზოს გადაკვეთს. ცრემლმორეული თეიმურაზი ფანჯრიდან გასცქერის და კვნესის:
„საწყალი... საბრალო მარგო!.. მარგუში!“
გარეთ ხევისთავის სულივით ბნელა. მდინარე ლიახვსაც ძილი მოჰრევია. სოფელი დადუმებულია. თეიმურაზი ბუხართან ზის და სამჯერ წაკითხულ ძველ წიგნებს მეოთხედ ათვალიერებს. მაგრამ კითხვას გულს ვერ უდებს, წიგნს კალთაში ჩაიგდებს და დაღლილ თვალებსა და მწარე აზრებს ცეცხლის ალს გააყოლებს.
ზის გაქვავებული თეიმურაზი შუაღამემდე და მარგოს მოსვლას ელოდება. თეიმურაზი ელოდება და ღრმად სწამს, რომ დღეს ან ხვალ მისი ერთადერთი, დაუვიწყარი და განუყრელი მარგო დაობლებულ ოთახში შემოვა და თეიმურაზს ეტყვის:
„თეიმურ! ჩემო ერთგულო და დაუვიწყარო ქმარო და მეგობარო! რაც მოხდა – მოხდა! ყველაფერი დაივიწყე და შეუნდე შენს მარგოს, შეუნდე და მიიღე შენი უძღები და უღირსი ცოლი, რომელმაც შეგცოდა. მე ერთი გამოუცდელი და საბრალო დედაკაცი ვარ. მე არც ხალხს ვიცნობდი და არც ცხოვრებას. ერთიც და მეორეც ორგულნი, ორპირნი, უნდონი, მკაცრნი და სასტიკნი ყოფილან. ცხოვრების ურემი გადამიბრუნდა და ჭეშმარიტი გზაც ახლა გამოჩნდა. ჩემო ერთგულო და ერთადერთო თეიმურ! შენ ასჯერ დაამტკიცე შენი ერთგულება, ქველობა და პატიოსნება. ერთხელ ჩემთვისაც გაიხსენი ეგ უძირო გული, მძლავრად ჩამკიდე ხელი და თამამად გამიძეხი ახალი ცხოვრების ულმობელ გზაზე. წადი, იარე და მეც მატარე“.
თეიმურაზი მოისმენს მარგოს ნათქვამს და ეტყვის:
- „ჩემო ერთადერთო! ჩემო ტანჯულო მარგო! ჩემო ჯვარცმულო ანგელოზო! მე არ შემიძლია შენი ბოდიშის მიღება, რადგან მე თვითონ ვარ შენგან შესაწყნარებელი. ჩემი დანაშაული უსაზღვრო და უძიროა. გშიოდა და პური ვერ მოგეცი; გწყუროდა და წყალი ვერ დაგალევინე; გციოდა და კარი ვერ გაგიღე. ჩემი დანაშაული უზომოდ დიდია შენს წინაშე, ჩემო მარგუში, რომელიც გოლგოთიდან მოდიხარ! მაპატიე და დაივიწყე ჩემი უამრავი ცოდვა. ძმას გავყევი და ცოლი დავივიწყე, სხვას დავეხმარე და ჩემი მეუღლე გავწირე. თუ შეგიძლია, ჩემო ტანჯულო, მოდი, ყველაფერი დავიწყებას მივცეთ და ახალი ცხოვრება დავიწყოთ. ეს მარტო დარჩენილი საწოლიც შენ გელოდება... მომიჯექი გვერდით. აი, ჩემი ხელი და ჩემი მკერდი. ჩამოჯექი ამ სავარძელში... აი, ბუხარი და ცეცხლი... გათბი და დაისვენე“.
გაყინული მარგო თეიმურაზს მიუჯდება, დაღლილ თავს მხარზე მიადებს, გაყინულ ხელ-ფეხს ცეცხლს მიუშვერს, თვითონაც ტკბილად ატირდება და თეიმურაზსაც აატირებს.
ცეცხლთან ელოდება თეიმურაზ ხევისთავი თავის ყოფილ ცოლს. და მისი მოლოდინი იმ ცეცხლზე უფრო მწვავეა.
ბურანში მყოფი თეიმურაზი მალე გამოფხიზლდება და იგრძნობს, რომ ლოყები თავისივე ცრემლით უსველდება.
გამოფხიზლდება თეიმურაზი და შეშინებული თვალებით სკამს აცქერდება; აცქერდება და ხედავს, რომ იმ სკამზე, სადაც ერთი წუთით ადრე მისი მარგო იჯდა, ახლა შეჩვეული ძაღლის გვამი დევს.
დაფეთებული თვალებს იფშვნეტს თეიმურაზ ხევისთავი და ბნელ ოთახს ათვალიერებს. არეულ თვალებს აცეცებს და ხედავს, რომ ხის ტახტზე და იატაკზეც ძაღლების უამრავი გვამი ყრია. ორივე ხელს მკერდზე მოისვამს გაბრაზებული და სასოწარკვეთილი კაცი და იქაც განუყრელ ძაღლის გვამს წააწყდება.
სიმყრალით იხრჩობა თეიმურაზ ხევისთავი. დაბნედილი მწიგნობარი უცებ წამოვარდება, ფანჯარას გამოაღებს და ბნელ ეზოში გაიხედავს.
მაღალი კოშკი შავ სივრცეში უზარმაზარ, მუქ ბოძივით ასვეტილა.
იმ კოშკში ცხოვრობს თეიმურაზის ყოფილი ცოლი – მარგო ჯივაშვილი.
კოშკის სარკმლიდან ისევ მოსჩანს იმედის შუქი.
ისევ თავის ოთახში შეიხედავს სულმოთქმული თეიმურაზი.
შეიხედავს და კედელზე მარგოს წარწერას წააწყდება:
„ვნახე. განვიცადე. მწამდა. ვტიროდი“.
და ნატირალის გვერდით თვითონაც წერს აკანკალებული ხელით:
- „მეც ვნახე, მეც განვიცადე. ახლაც მწამს. ახლაც ვტირი“.
შემდეგ მობრუნდება და ძველ კიდობანს მიადგება.
იმ კიდობანში ძველი ხატი აქვს დამალული. იმ ხატს კუთხეში დაასვენებს, სანთელს აუნთებს და პირქვე დაემხობა.
მეტანიით, დიდი რწმენით და ცრემლით ლოცულობს თეიმურაზ ხევისთავი:
- წმინდაო ღმერთო! წმინდაო ძლიერო! წმინდაო უკვდავო, შეგვიწყალენ ჩვენ!.. უფალო ძლიერო! ყოვლისშემძლეო და კეთილო! მოგვეც ჩვენ, დავრდომილთა და უღირსთა შენს შვილებს, მოთმინება უსასრულო, მშვიდობა უსაზღვრო და რწმენა უძირო.
კვლავ გარეთ გაიხედავს ნუგეშისცემული თეიმურაზი.
ისევ ასვეტილა ბნელ სივრცეში ბნელი კოშკი.
იმ კოშკიდან ისევ მოსჩანს იმედის სანთელი.
ისევ მობრუნდება თეიმურაზ ხევისთავი და გულშვებით გაიღიმებს:
აღარსად ჩანან ძაღლის გვამები.
აღარც მათი სუნი მოსდის იმედგაცრუებულ და სასოწარკვეთილ კაცს.
ისევ ელოდება ყოფილი ქმარი ყოფილ ცოლს.
ისევ განმარტოებულ შიო მღვიმელივით იცდის თეიმურაზ ხევისთავი.