თავი VIII
– VIII –
ყველაზე მაგარსაც კი გატეხს...
მზემ მაინც ვერ მოასწრო ამოსვლა. ოთარაანთ ქვრივი უკვე დაბანილი და ჩაცმული იყო, როცა მზემ ძლივს ამოყო თავი მთის წვერიდან და თავისი ერთადერთი, ოქროსავით მოციმციმე თვალით გადმოხედა ქვეყანას. როგორც კი მზის სხივი მთების ნამს შეეხო, მთებმა ორთქლი აუშვეს, თითქოს საკმეველს უკმევდნენ ამ უზარმაზარ ცეცხლის ბურთს.
„რა დამემართა წუხელ? – უკვირდა ოთარაანთ ქვრივს. – რამ წამიღო? რამ დამძლია და გამიტაცა? ჭირს ნუ გაუტყდებიო, მითხრა გარდაცვლილმა ქმარმა. მოდი და ნუ გაუტყდები! დამალული ჭირი ძნელია. პირდაპირ მოსულს კიდევ როგორმე შეეჭიდება კაცი... ვის ვეჭიდო და რას, რაც არ ვიცი. ამან შემიშინდა გული... სიბნელემ თავის ნაბადში გაახვია ჩემი გიორგის ამბავი. თუ სიყვარულია... ღმერთმა ბედი მისცეს და თუ სხვა რამ არის!.. ცოდო... სისხლი... ჩაიქოლე თავი, ოთარაანთ ქვრივო, ჩაიქოლე... გულზე ლოდსავით დააწვება და არასდროს აღარ მოეხსნება. აღარ მოეხსნება... აღარ, აღარ!“
კიდევ აჰყვა წუხანდელ ფიქრებს. სულ ის სამი დღით შვილის წასვლა ახსენდებოდა და აშინებდა.
ფიქრი, როცა ერთხელ ასე თუ ისე დაიწყება, თოვლის გუნდას ჰგავს, რომელიც მთის წვერიდან ეშვება: რაც უფრო დიდ მანძილზე მიგორავს, მით უფრო ძლიერდება, მით უფრო იზრდება, მით უფრო დიდდება. თუ კაცმა არ შეაჩერა, ზვავად იქცევა და ყველაფერს თან გაიტანს. ოთარაანთ ქვრივსაც ასე მოუვიდა. ფიქრი დაუგუნდავდა, შვილის სიყვარულმა ხელი ჰკრა და დააგორა იმ მაღალი მთიდან, სადაც მხოლოდ ჭეშმარიტი დედა-შვილური სიყვარული ბინადრობს. რა გაუძლებდა!
ყოველგვარი სიყვარული – დედა-შვილურია თუ სხვა – მაინც ფრთხილია და მშიშარა: ჭირი უფრო ელანდება, ვიდრე სიხარული, როცა საყვარელი ადამიანის ტკივილი გამოცანაა, დამალულია, მიუგნებელია.
დედას შვილი ისევ ლოგინში მწოლიარე ეგონა, როცა – „აქაოდა შვილი არ გამოვაღვიძოო“ – ბნელი სახლიდან ფეხაკრეფით გარეთ გამოვიდა ცოცხით ხელში დერეფნის დასაგველად და დასაწმენდად. გაუკვირდა, რომ თვალი შეასწრო გიორგის, რომელიც კაკლის ქვეშ, ჩრდილში იწვა.
გიორგის თავისებურად ამოედო თავქვეშ ორივე ხელი, პირაღმა იწვა ფეხებგაშლილი და კაკლის მაღალ ტოტებს შესცქეროდა. ბამბასავით თეთრი და ფაფუკი ღრუბელი ნაჭერ-ნაჭერ აქა-იქ მიდი-მოდიოდა წყნარად და აუჩქარებლად გადაწმენდილ ცაზე, თითქოს მეგობრებს ეძებდნენ ხელი-ხელ გადასაბმელად. ცისფერი, მკრთალი დილის ცა საუცხოოდ გადაეშალა თავისი კალთები ამ მსუბუქად მცურავი პატარა სტუმრებისთვის, თითქოს დედა იწვევს ახლად გაღვიძებულ ბავშვებს კალთაში გასაგორებლად. სხვა დროს ამისთანა ცა, ამისთანა დილა ოთარაანთ ქვრივსაც კი გაუხსნიდა მჭახე შუბლს. ახლა კი დარდი და ნაღველი არ აცლიდა.
– შვილო, ამდგარხარ კიდეც!.. მე კი ისევ ლოგინში მეგულებოდი. ვერც კი დავხედე შენს ლოგინს, არ გავაღვიძო-მეთქი.
– ძილი გამიკრთა, დედი! მე ჩემი ვქენი, ძილმა თავისი, არაფერი გამოვიდა, არ დამეძინა. გამიხარდა, რომ გათენდა და გარეთ გამოვედი.
დედა მივიდა, თავთან დაუჯდა შვილს და შუბლზე ხელი გადაუსვა.
– გიორგი, შენ შენსას მაინც არ იშლი...
– რას მიჩივი, დედი?
– რაღაც ნაღველი გაქვს, შვილო, რაღაც ნაღველი... წუხელ შენმა ჯავრმა არ დამაძინა.
– მართლა, ძილში ლაპარაკობდი, – შორს გადაუგდო სიტყვა გიორგიმ. – სულ ამას იძახდი: „ღმერთო, მიხსენ, ღმერთო, მიხსენო!“
– მე, შვილო?
– ჰო, შენ.
– მე ძილში ლაპარაკი არ ვიცი.
– ეგრე კი იყო!
– მე ცხადშიც მეჯავრება ტყუილუბრალო წუწუნი.
– ღვთის ხვეწნა ტყუილუბრალოა?
– მა რა არის, როცა უდროოა. განა ჩემზე მეტი დარდი არა აქვს ღმერთს?! ვენაცვალე მის მადლს...
– დედი, რას ამბობ?
– იმას, ჩემო კარგო, რომ ღმერთმა ადამიანი გააჩინა, უბრძანა: „წადი, შენს თავს შენვე მოუარეო; შენ იცი და შენმა წუთისოფელმაო; რაც შეგემთხვევა, შენი ბრალი იქნება, მე ნურაფერს დამაბრალებო; მე ხელი დამიბანიაო; აქ ჩემთან რომ ამოხვალ, მაშინ სხვა არისო. ადუღებულ კუპრის ზღვაზე ბეწვის ხიდს გაგიდებ, თუ კარგი ხარ, – გაივლიო; მადლი მხრებში შეგიჯდება და გაგატარებსო; კარგ კაცს არ ჩაუწყდებაო.“
– მადლი მსუბუქია და ცოდვა მძიმე განა, დედი?
გიორგის უხაროდა, რომ დედა ფიქრით შორს წაუვიდა და ცდილობდა უკან აღარ დაბრუნებულიყო, „კიდევ მე არ ჩამაცივდესო“. ის კი არ იცოდა, რომ ცოდვის ხსენებაზე დედას ელდა ეცა. ოთარაანთ ქვრივმა ყურები აცქვიტა, „ცოდვა რად ახსენაო“. ჩვეულმა და ჭირვეულმა ფიქრმა ხელახლა დაჰქროლა და მოუშუშა გული.
– მა რა არის, შვილო!.. – უპასუხა გულშეხუთულმა დედამ. – ეს წუთისოფელი ცოდვისა და მადლის ჭიდილია, სხვა არაფერი. ზოგი ცოდვას იკიდებს ზურგზე და ტყვიასავით მძიმეა, ზოგი მადლს და ბუმბულსავით მსუბუქია. შენთან ცოდვას რა ხელი აქვს!.. – უთხრა დედამ და ჩაუკვირდა შვილს, „აბა რას იტყვისო“. დამნაშავე სასიკვდილო განაჩენს ისე გულის ფანცქალით არ მოელოდება, როგორც ამჟამად დედა შვილისგან პასუხს ელოდა.
– უცოდველი ვინ არის? ისეთისგან კი ღმერთმა მიხსნა, – უპასუხა შვილმა.
დედას გულზე მოეშვა.
– მა რას ჩაკეტილხარ და დახურულხარ შენს გულში? შვილო, დედა ვარ და არა უცხო. შენი ჯავრი გულში ჩამიჯდა ჭიასავით და ჭიასავით მფქვავს და მჭამს. შემიბრალე და მაცოცხლე!
გიორგი მაშინვე წამოჯდა, თითქოს ცეცხლი შეუკეთესო. ეს პირველი შემთხვევა იყო, როცა მისმა გულგაუტეხელმა დედამ თავი შეაბრალა. ამას ოთარაანთ ქვრივი ყოველთვის თაკილობდა. ახლა კი გულმა სძლია ხასიათის გაუტეხლობას. დედა-შვილური სიყვარული ყველაზე ძლიერია.
შვილმა შეხედა დედას. ოთარაანთ ქვრივს ცრემლი მოსდგომოდა თვალებში... ოთარაანთ ქვრივი ტიროდა! ამის მეტად დედის თვალზე შვილს ცრემლი არ ენახა – ან იქნებ ენახა და არ ახსოვდა; გიორგის ეუცხოვა, გაუკვირდა. რკინის გადნობას ხელში ჭერისაგან დაიჯერებდა და დედის თვალში კი ცრემლს არა, სხვას რომ ეთქვა.
შეწუხდა გიორგი. ჩაუფიქრდა თავის თავს – „დროა თქმისა თუ არაო“.
– დედი, – წამოიძახა ბოლოს შვილმა, – გეტყვი და ნუ შემრისხავ: შენი უნებური საქმე მინდა. რიდი მქონდა და ვერ გეუბნებოდი, სურვილი კი ვერ მოვიკალი, აი, რამდენი ხანია ვეჭიდები...
– რა არის, შვილო, მაგისთანა? – უპასუხა დედამ და სწრაფად უკუიქცა თვალთაგან ცრემლი. ოთარაანთ ქვრივი მაშინვე შეიცვალა და ისევ საქმიან ქალად იქცა, რადგან საუბარი საქმეზე მიდგა.
– მოჯამაგირედ მინდა დავდგე. გული შინ აღარ მიდგება.
– ეგ რა თქვი, შვილო? მამაშენის შვილი და ბოგანა-მოჯამაგირობა? საიდან სადაო? ხომ საფლავში გადატრიალდა მამაშენი სირცხვილისაგან...
– ამას ვშიშობდი, დედიჯან, რომ გაწყენდი... მეც შემიბრალე, ადამიანი ვარ.
– მერე რა შეგემთხვა სამაგისო?
შვილმა თავი ჩაღუნა და პასუხი არ გასცა. დედას ელვასავით გაურბინა რაღაც ფიქრმა.
– მერე ვისთან აპირებ დგომას? – ჰკითხა ხელახლა დედამ.
– ერთადერთი სახლია. ან იქ, ან არსად.
– ვისი სახლია ისეთი? გლეხისა თუ თავადისა?
– თავადისა.
– აქ, ჩვენში?
– ჩვენში. არჩილს უნდა დავუდგე.
ოთარაანთ ქვრივმა ახლა კი თითზე იკბინა. თითქოს რაღაც ენიშნა, რაღაცას მიაგნო. შვილს გადაწყვეტილი არაფერი უთხრა. აღარც შვილი გამოეკიდა, თითქოს დიდმა საფიქრალმა ამისთვის აღარ მოაცალა.