კარი მეოთხე — თავი IV
IV
ერთხელ ათონში ზარების რეკვა ასტეხეს და უჩვეულო ღაღადი (ხმამაღალი ძახილი) დაიწყეს. ასე ამბობდნენ, რომ სასწაული ყველამ ერთად ცხადად ვნახეთ: „ღვთისმშობლის ხატმა ახლოს მოცურა და თავს ნათელი დაადგა. მისი გამოსვენება გვინდოდა, მაგრამ ჩვენი ხელი არ მოეკიდა. ყველა ვერ ხედავს: ღამით ნათელი და დღისით რაღაც ნისლი ფარავს მას. ჩვენ როცა ნავით ვუახლოვდებით, ის არ გვიკარებს, შორს მისცურავს. მისი სიწმინდის შეხების ღირსი არც ერთი არ აღმოჩნდა. ჩანს, ჩვენი ცოდვა დიდი ყოფილა და მაღლიდან ღმერთი გვირისხდება!“
ასე ტირიან წმინდა მამები, მარხვასა და ლოცვას აორმაგებენ. აღთქმებსაც დებენ კანონად და ღირსეულს მათსავე გუნდში ეძებენ. მაგრამ არაფერი გამოვიდა, სანამ ძილში ერთმა ბერმა ჩვენება არ ნახა. მას დედაღვთისა გამოეცხადა და მაღალი ნება განუცხადა: „ამაოდ შფოთავთ, წმინდა მამებო, არაფერი გაქვთ ღმერთთან ბრალი. არც ჩემთან ხართ თქვენ დამნაშავე, არ ვარ თქვენზე მე გაბრაზებული. მაგრამ მე თქვენთვის აქ არ მოვსულვარ, სხვა არის ჩემი წმინდა ნება. თქვენგანს არავის არ შეუძლია ჩემი აქედან წასვენება. ჩემს სადიდებლად რომ აუგიათ ივერიელებს აქ ტაძარი და ყველასთვის შესასვლელად მათ გაუღიათ მისი კარი, იქ ცხოვრობს ერთი მოხუცი ბერი, ივერიელი გაბრიელი. და ნათლით მოსილს იმ ჩემს ძლიერ ხატს იმან შეახოს მხოლოდ ხელი, რომ მიიტანოს და დაასვენოს შესავალ კართან საკვირველი (სასწაულმოქმედი ხატი). და იმ დღიდანვე სასწაულმოქმედს დაერქვას „კარის ღვთისმშობელი!“
გამხიარულდნენ წმინდა მამები, დაიწყეს შესხმითი გალობა გუნდად. ტაძრებს კელაპტრებით (სანთლებით) უვლიდნენ, გახშირდა საღმრთო ლიტანიობა (მსვლელობა). წინ მიუძღოდა მათ თორნიკე და იოანე მცირე კრებით. მათი გული ივსებოდა მომეტებული ნეტარებით. მიიღეს ხატი და დანიშნულ ადგილას სიხარულით დაასვენეს. წმინდა ტაძარი იმავე დღიდან სასწაულებით ივსებოდა.
მაგრამ ყველაზე შესანიშნავი მაშინ ერთი ჩვენება იხილეს, რომლის მსგავსი ჯერ არ ენახათ და არც ყოფილა სადმე ნახსენები: ცაზე გვირგვინი გამოისახა, ვარსკვლავებისგან გამოჭედილი. დაადგა თავზე ივერთა მონასტერს და გაანათა წმინდა ადგილი. ნათლის სხივებს აელვარებდა დიდხანს, სანამ დილა არ დადგა! შემდეგაც თურმე არაერთხელ იმავე ადგილას გამოისახა. დღეს ის ნიშანი კი აღარ ჩანს: დიდი ხანია, რაც გაქრა... უეჭველია, ჩვენს გულგრილობას გაბრაზებია! ჩვენზე განაწყენებულა!
მაგრამ სულმნათს საქართველოსას, ღვთისმშობლობის დღეს, ერთი სიზმარი ენახა: ქვეყნად ჩამოსულიყვნენ ნინო, ქეთევანი და თვით თამარი. თამარს თავზე ედგა გამარჯვების გვირგვინი, ქეთევანს კი – წმინდა მოწამეობის. ნინოს ხელთ ეჭირა ვაზის ჯვარი, ქრისტიანობის დიდი ნიშანი. სამივეს თვალები ზეცისკენ ჰქონდათ აპყრობილი, საქართველოსკენ აშვერდნენ ხელებს და შეერთებულად, ხმაშეწყობილად, ტკბილ საგალობელს გალობდნენ: „დედაო ღვთისავ! შენი ხვედრია ეს საქართველო, რომელმაც დიდი ტანჯვა ნახა. შეუნდე ცოდვა! ნუ აიღებ ხელს მისგან, ლმობიერებით დაიბრუნე გული! მოგვეც კურთხევა ზეციდან, მაღალო, და ძლიერად გადმოსახე ჯვარი, რომ აღადგინო ქართველთა ერი, დღეს დაცემული და ცოცხალ-მკვდარი! მის სიმხნევეს, მის ზნეობას განუმტკიცებდე აღმაფრენას და შენს საქებრად, სადიდებლად ნუ დაავიწყებ იმ ტკბილ ენას, რომლითაც თამარი ბრძანებას სცემდა, ქეთევანი მარად შენ გადიდებდა და ნინო შენი ძის მცნებას შენგან რჩეულ ერს უქადაგებდა!“ როცა ეს ლოცვა დაამთავრეს, სამივემ ნელა ზეცას შეხედა და დაინახეს, რომ ძველ ადგილას მათ ცისარტყელა გამოესახათ.
1884 წელი