ჯუმბერმა თქვა არაკი:
**გრძნეული ცოლის პატრონი**
ისპაანში ცხოვრობდა ერთი საწყალი კაცი. მას ჰყავდა ცოლი, რომელიც იყო ცბიერი და ჯადოქარი, ისეთი, როგორიც სხვა არ მოიძებნებოდა. ქმარს თავს სხვანაირად აჩვენებდა. ის ყოველთვის ყურანს კითხულობდა, დღეში ხუთ ლოცვას არ აკლებდა, ნასვამი წყლით ხელს არასდროს იბანდა და თავს ძალიან ღვთისმოსავ ადამიანად წარმოაჩენდა.
კაცმა თქვა: „რადგან ასეთი მლოცავი ცოლი მყავს, მეც ქააბაში წავალ და ორივე ერთად, დაუყოვნებლივ, სამოთხეში შევალთ.“
ერთ დღეს ქარავანი ბაღდადისკენ გაემართა და კაციც მათ გაჰყვა. ქალაქგარეთ ქარავანი ახლოს დაბანაკდა. კაცმა თქვა: „რადგან ასე ახლოს დგანან, ამ ღამეს შინ მივალ და დილით ადრე მათ დავეწევი.“
მის ცოლს ეგონა, რომ ქმარი წასული იყო. მას თავისი საყვარელი კაცი ეწვია და ლხინი გამართეს. ღვინოს სვამდნენ. კაცი იმ ღამეს კართან მივიდა. დაინახა, რომ დაფს უკრავდნენ, ცეკვავდნენ და მღეროდნენ. კაცი ჩუმად გაიარა და წავიდა. მათ ვერაფერი იგრძნეს მისი მოსვლა-წასვლა. კაცი ქარავანს დაეწია და გაჰყვა.
ბაღდადში ჩავიდნენ. იქ კაცი მერწყულად (წყლის მზიდავად) დადგა. დღე და ღამე წყალს ეზიდებოდა, ამით ფულს შოულობდა და თავს ირჩენდა. ბაღდადის ქალაქში ისეთი ქურდობა დაიწყო, რომ გაუთხრელი (გაძარცვული) სახლი არ დარჩა. ქალაქი აოხრდა (განადგურდა). დაიწყო ჩივილი.
ხალიფა განრისხდა და ბაზრის მცველები დაიჭირა. უბრძანა: „თუ ქურდებს არ მიპოვნით, ჩემს თავს ვფიცავ, ყველას მუცლებს დაგიპობთ!“
კაცები წავიდნენ და ასეთი ხერხი იპოვეს: ის ისპაანელი კაცი დაიჭირეს.
კაცმა ჰკითხა: „რატომ დამიჭირეთ, რა დაგიშავეთ?“
მათ უთხრეს: „ამ ქალაქის განძი მთლიანად მოიპარეს და შენ უნდა მოგკლათ, შენ ხარ ქურდი.“
კაცმა ვედრება დაუწყო: „ერთი კვირა მაცალეთ. თუ ქურდს ვერ ვიპოვნი, მაშინ მომკალით.“
მათ თავდები სთხოვეს. მას ვინ იქნებოდა თავდები? ღმერთი მისცა თავდებად და წავიდა. ორი-სამი დღე იარა. ნახა მათი რჯულის (რელიგიის) თავი, რომელსაც სადრს ეძახდნენ. ის მოდიოდა, წინ ორი კაცი მოუძღვებოდა და ცოცხით გზას უგვიდა (წმენდდა).
კაცმა იკითხა: „ვინ არის ეს კაცი, ან გზას რატომ უგვიან?“
უთხრეს: „ამ ქვეყნის რელიგიის თავია. ისეთი ღირსი და წმინდაა, რომ ამის ლოცვით დგას ეს თემი (საზოგადოება) და წვიმაც და მოსავალიც ამის ლოცვით მოდის.“
მერწყულმა კაცმა თქვა: „აი, ამ ქალაქის გამთხრელი (გამძარცველი) ქურდი ეს არის.“ ის სადრის ჯარში (ამალაში) აერია.
მივიდა, სადრმა ხალიფა ნახა, გამობრუნდა და თავის საცხოვრებელში მოვიდა.
ის კაცი უცნაურად შეჰყვა შინ, ერთ სამალავ ადგილას დაიმალა.
როცა დაღამდა, კაცები დაითხოვეს (გაუშვეს) და იმ სახლის საფენი (ხალიჩა) წამოკეცეს, კარი ახადეს. თურმე მის ქვეშ სახლი აკლდამად (მიწისქვეშა საცავად) იყო და იმ ქალაქის ქონება იქ იდო. იქიდან თორმეტი ქურდი კაცი ამოიყვანეს, ოქროს სურებით (დოქებით) ღვინო მოიტანეს და დასხდნენ სასმელად.
სადრმა უბრძანა: „ძმანო, ახლა რას მოინადირებთ (მოიპარავთ)?“ მათ მოახსენეს: „სამის სალაროს მეტი აღარ არის და მათაც წამოვიღებთ: ერთი ხალიფასია, ერთი ვაზირისა და ერთი ნაზირისა. ამაღამ ნაზირს ვეწვევით (მასთან შევალთ მოსაპარად).“ ქურდებმა თავიანთი საქმე იურვეს (მოილაპარაკეს).
კაცი გამოიპარა. მან ბაზრის მცველებს ყველაფერი უთხრა. მათ არ დაუჯერეს და კაცმა უთხრა: „აჰა, მე მომყევით და თვალით გაჩვენებთ!“
როცა სადრი გამოვიდა და ხალიფა ნახა, დაბრუნდა და მოვიდა. ორი კაცი თან შეჰყვა, იმავე სამალავში დაიმალნენ და სანათურით (სანთლით) უმზირეს. იმ ღამესაც ნახეს. ვაზირის სალარო გატეხეს.
წავიდნენ, ხალიფას აფიცეს, რომ არ მოკლავდნენ და, როცა ფიცი გამოართვეს, მოახსენეს. ხალიფა განრისხდა.
მოახსენეს: „ხელმწიფევ, თუ თავს დაიმდაბლებთ და სამოსელს (ტანსაცმელს) შეიცვლით, თვით თქვენს ბედნიერ თვალს გაჩვენებთ.“
ხალიფამ სხვა ტანსაცმელი ჩაიცვა და მათ გაჰყვა. იმავე ადგილას დაიმალნენ. რაც მოეხსენებინათ, ყველაფერი მართალი იყო.
იმ ღამეს ხალიფას სალარო მოინადირეს (გაძარცვეს). ხალიფა თავის სახლში წამოვიდა. მეორე დღეს სადრი მობრძანდა.
ხალიფამ სადრს უთხრა: „რადგან ყოველდღე ჩემს სანახავად ირჯები (მოდიხარ), მეც რატომ არ მაწვევ ხოლმე (არ მეპატიჟები)?“
სადრმა მადლობა გადაუხადა და ხალიფა დაპატიჟა. ხალიფა მოვიდა, სადილი მოართვეს. ხალიფამ ღვინო ითხოვა. სადრმა თავი შორს დაიჭირა: „ჩემს სახლში ღვინო რამ გაგახსენა?“
შემდეგ ხალიფამ ქურდობის ამბავი უთხრა: „ასეთი ქურდობა დაიწყო, რა უნდა ვქნა?“
სადრმა მოახსენა: „შენი უღონობით (უუნარობით) არის.“
ხალიფამ საფენი წამოაკეცინა, კარი იპოვეს და კაცები გამოასხნეს (გამოიყვანეს). სადრს შერცხვა. ის გამოათრიეს და, რაც ეკადრებოდა (რაც ეკუთვნოდა), ის უყვეს.
შემდეგ იმ ისპაანელ კაცს ჰკითხეს: „რით იპოვე, როგორ მიხვდი?“
მან თავისი ცოლის ამბავი უამბო და თქვა: „ამით მივხვდი, რომ ესეც მასავით ცბიერი იყო და ამით ვიპოვე.“
„შენც იმ კაცის ცოლსავით ცბიერი ხარ და მეფეს შენს სიკეთეს აჩვენებ. ახლაც რომ არ იყოს, შენს საქმეს ბოლოს მაინც გაიგებენ.“
რუქამ პასუხად არაკი უთხრა:
**მეცნიერი აქიმი**
ერთი კარგი ექიმი (აქიმი) იყო. როცა ავადმყოფთან მივიდოდა, ავადმყოფის პატრონი ჭიქით მის შარდს მიუტანდა და, როცა ნახავდა, დაავადებას მიხვდებოდა, წამალს მისცემდა და განკურნავდა.
ერთ ავადმყოფის ამბავი მიუვიდა. ჭიქა გაგზავნა, შარდი ითხოვა. იქ ავადმყოფის სანახავად მისი ორი ამხანაგი იყო. მათ ავადმყოფის შარდში ორივემ თავიანთი შარდიც აურიეს, იმ ჭიქაში ჩაასხეს და გაუგზავნეს.
ექიმმა ნახა, გაიცინა და თქვა: „მე დამცინეს, მაგრამ ის ავადმყოფი ორ კვირაში გამოჯანმრთელდება. ამ ერთი ჯანმრთელი კაცის ცოლი ორსულადაა, ბავშვს გააჩენს, და მეორე ჯანმრთელი კაცი სამ დღეში დასნეულდება (ავად გახდება) და მალე მოკვდება.“
ეს ამბავი მათთან მივიდა და ყველაფერი ისე მოხდა.
„თქვენც მათსავით ერთ ჭიქაში შარდავთ. მე უგუნური ნუ გგონივართ, ვერაფერს ვერ მივხვდები. რაც თქვენ გააკეთეთ, საზოგადოებამ (თემმან) გაიგოს.“
ვაზირმა თქვა არაკი:
**ანჩხლი ცოლის პატრონი**
ერთი საწყალი და მართალი კაცი იყო. მას ერთი ანჩხლი (ჭირვეული) ცოლი ჰყავდა. ეს კაცი, როცა პურს აიღებდა საჭმელად, მდინარის პირას დაჯდებოდა, ზოგს თვითონ შეჭამდა და ზოგს მდინარეში ჩაყრიდა.
დიდი ხანი გავიდა. მდინარიდან ერთი კაცი გამოვიდა და უთხრა: „ამდენი ხანია, შენი საზრდოთი (საჭმლით) გზრდი. ახლა პირში ენას გამოგავლებ და ყოველი სულიერის ენას ისწავლი. ამას გჩუქნი და თუ ვინმეს ეტყვი, მაშინვე უცილოდ (უეჭველად) მოკვდები.“
ენა გამოავლო და ისევ მდინარეში ჩავიდა და წავიდა. კაცი მოვიდა, სოფლის პირას დაწვა. საბძელზე (ბეღელზე) ყვავი შემოჯდა. მისი ბახალა (ბარტყი) თან მოჰყვა.
ბახალამ დედას უთხრა: „კაცი მკვდარია და წავალ თვალებს ამოვჭამ.“
დედამ უთხრა: „ნუ, შვილო, ადამის ტომი (ადამიანები) ხრიკიანია (ცბიერია), არ შეგიპყროს!“
ბახალამ უთხრა: „მივალ, ფეხზე ნისკარტს დავჰკრავ, თუ გაინძრა, გავფრინდები, თუ არა და გულზე დავკრავ, თუ კიდევ არ გაიღვიძა, მკვდარი იქნება და თვალებს დავთხრი (ამოვკორტნი).“
კაცს ყველაფერი ესმოდა. ბახალა ჩავიდა, ფეხზე ნისკარტი დაჰკრა, არ გაინძრა. როცა გულზე დააჯდა, კაცმა მისწვდა და შეიპყრო.
ბახალამ დედას დაუძახა: „მიშველე!“
დედამ უთხრა: „რა ვქნა, გიშალე და არ დაიშალე. ახლა მაგ კაცმა თუ ჩემი ენა იცოდეს, მალე მოგარჩენ, მაგრამ რა გიშველო?“
იმ კაცმა დაუძახა ყვავს: „რა გინდა, შენი ენა ვიცი!“
ყვავს გაუხარდა და წინ წაუძღვა. ერთ კაცს მრავალი განძი ჰქონდა დაფლული. ყვავმა აჩვენა და ბარტყი მოარჩინა. კაცი წამოვიდა, შინ მოვიდა.
ერთ დღეს ლოცვა მოუნდა. ცოლმა დაუჟინა (დაჟინებით მოსთხოვა) წაყვანა. როცა აღარ დაიშალა, ერთი კვიციანი მაკე (ფეხმძიმე) ცხენი შეუკაზმა. ქალიც ორსულად იყო. კაცი შეჯდა, ერთი მარტვილი (ბავშვი) უკან შემოისვა, საგზალი (სამგზავრო საჭმელი) გარდაიკიდა და წავიდა.
როცა დაღმართზე დაეშვნენ, კვიცი დავარდა და დედას დაუძახა: „მომიცადე!“
დედამ დაუძახა: „მე ერთი მუცელში მიდევს და სამი თავისი ნუზლით (ტვირთით) ზურგზე მკიდია. თუ მე დავდივარ, შენ რა დაგემართა, რატომ დავარდი?“
კაცმა ეს რომ მოისმინა, ძალიან გაიცინა.
ცოლმა უთხრა: „რაზე იცინი, მითხარი?“
მან უთხრა: „ვერ გეტყვი.“
ცოლი არ მოეშვა.
ქმარმა შეჰფიცა: „თუ ვთქვი, მოვკვდები.“
არაფერი გამოვიდა, ცოლმა ძალიან შეაჭირვა (შეაწუხა).
ქმარმა უთხრა: „არ დამეხსენ (არ მომეშვები), წავიდეთ, ვილოცოთ, შინ მოდი, ჩემი აღაპისა (მოსახსენებელი სუფრა) და სუდარის (მიცვალებულის შესახვევი ქსოვილი) საქმე გამირიგე და გეტყვი.“
ქალს გაუხარდა, სწრაფად მივიდა, ილოცა, გამობრუნდა, აღაპი და სუდარა დაუმზადა და თქმას დაუჟინდა.
იმ კაცს ერთი ციბა (ძაღლი) ჰყავდა. ტირილით კარში გამოვიდა. კარზე მამალი დახვდა. ჰკითხა ციბას: „რა გატირებს?“
მან ყველაფერი უთხრა: „პატრონს ქალი მიკლავს და ის მატირებს.“
მამალმა უთხრა: „შედი, შენი პატრონი გამომიყვანე!“
სანამ კაცი გამოვიდოდა, სოფლის დედლები (ქათმები) სულ შემოაგროვა და მამალი შუაში დაუდგა.
კაცს ჰკითხა: „რატომ იკლავ თავს?“
მან უთხრა: „ცოლი არ მეშვება და რა ვქნა?“
მამალმა იმ ქათმებს რაღაც უთხრა და შემოურბინა. ყველანი გაინაბნენ (გაჩუმდნენ). შემდეგ კაცს უთხრა: „მე სამოცი ცოლი მყავს, ვინძლო (რომ არ) უჩემოდ ერთმა საკენკი (საკვები) აიღოს, და შენ ერთი ცოლის ხელით კვდები.“
კაცმა ჰკითხა: „მაშ რა ვქნა?“
მამალმა უთხრა: „ერთი შინდის ჯოხი მოჭერი, რა გითხრას „თქვიო“, მისდექი, ისე ძლიერ სცემე, რომ მიამკვდარო (გააჩუმო) და აღარ გკითხავს.“
მამალს დაუჯერა. როცა ცოლმა თქმის თხოვნა უთხრა, მანამდე სცემა, სანამ სულს მიდგებოდა (სანამ სულს არ ამოხდიდა), და კაცი სიკვდილს გადაურჩა.
„მის მსგავსად, სანამ შენთვისაც შინდის ჯოხს არ მოჭრიან, შენს მანკიერ (ცუდ) ენას ვერავინ დაადუმებს.“
რუქამ პასუხად არაკი უთხრა:
**თხა და მგელი**
ერთი თხა და ერთი მელა დაძმობილდნენ და საზიაროდ (ერთად) ყანა დათესეს. როცა მოსავალი მოუვიდათ, ძალიან კარგი ყანა იყო. მოიმკეს, გალეწეს (მარცვალი გამოაცალეს) და გაანიავეს. ხვავი (მარცვლეული) ცალკე დააგროვეს და ბზე (ნამჯა) – ცალკე. მელამ უთხრა თხას: „ხვავი – მე და ბზე – შენა.“
თხამ უთხრა: „არა, სამართალი ასეა, ორივემ შუაზე გავიყოთ.“ მელამ უთხრა: „მაშ მე წავალ, ბიძაჩემს მოვიყვან და მან გაგვიყოს.“ სანამ მელა ბიძას მოიყვანდა, თხა ავიდა, ცხვრიდან ორი დიდი ქოფაკი (მწყემსი ძაღლი) მოიყვანა და ბზეში დამალა.
მელა მოვიდა, ერთი ისეთი მგელი მოიყვანა, თხას თვალთ დაუბნელდა (შეეშინდა). მგელმა თხას უთხრა: „ჩემს დისწულს (მელას) რატომ აჩივლებ?“ თხამ უთხრა: „მაშ რადგან მოწმად მოყოლილხარ, მეც მამა-ბიძები აქ მყავს დასაფლავებული. მათ საფლავზე შედექი, დაისულე (სული დადე) და მართალი მოწამე იქნები.“
მგელმა თხის შეჭმის სურვილით ვეღარაფერი გაიგო. ბზეზე რომ შედგა, ძაღლები წამოუცვივდნენ. მელა და მისი მოწამე ისე გააძევეს, შარშანდელიც დაავიწყეს, არათუ წლევანდელი ეშოვნათ.
„თქვენ რომ ორი-სამი გაბიძამამიდებულხართ (ერთად შეკრულხართ), თუ ერთი ისეთი მომხმარო (დამხმარე) მეც მყავდეს, შინდის ჯოხებს – არა და უზნისასაც (უზარმაზარსაც) გაგითლი, მაგრამ მარტოკამ რა ვქნა?“
ლეონმა თქვა არაკი:
**მუშა კაცი და ბედი**
იყო ერთი უცხო მუშა კაცი ერთ სოფელში და თავისი ქონების (სიმდიდრის) რიცხვი არ იცოდა.
ერთ დღეს დილით დაიძახა: „კაცი ვინც მოვა ჩემთან, რომ ჩემს ბედთან გავგზავნო და ჩემი ამბავი მიუტანოს, ასს ფლურს (ფულს) მივცემ.“
არავინ გამოჩნდა. შუადღისას კაცი დაიძახა და ოცი ფლური დაჰპირდა. არავინ იპოვა. საღამოს ერთ ფლურს დაჰპირდა. ერთი ღარიბი კაცი გამოჩნდა და უთხრა: „მე წავალ.“
იმ კაცმა არაფერი იცოდა, არც ვაჭრობა, არც მუშაობა; ორძალი (მუსიკალური ინსტრუმენტი) კარგად იცოდა და უკრავდა ხოლმე და მღეროდა.
იმ კაცმა მეორძლე (ორძალზე დამკვრელი) კაცი გაგზავნა და ასწავლა: „ამა და ამ ადგილას მრავალი კარავი დგას და იქ ურიცხვი კაცია. ერთი დიდი კარავია. იქ მყოფი კაცი მე მგავს და ისე მუშაობს, ოფლი ჩამოსდის. მას ჩემ მაგივრად უთხარი: „ღმერთმა მადლი მოგანიჭოს, ნუღარ იჭირვი (ნუღარ იწვალებ), მე საკმარისი მაქვს, ახლა შენც მოისვენე და მეც მომასვენე.“ ერთი ფლური მისცა და წავიდა.
მივიდა, ადგილი იპოვა. ის კაცი ნახა და დავალებული უამბო. იმ კაცს გაუხარდა და მადლობა უთხრა. იმ ღამეს დაასვენა.
მეორე დღეს იმ კაცმა თავისი ბედი იკითხა: „რომელია?“
უთხრეს: „ასკილის ძირას მეორძლე კაცი რომ ზის, ის არის.“
მივიდა, მოესალმა, ჰკითხა: „ჩემი ბედი შენ ხარ?“
მან უთხრა: „მე ვარ.“
უთხრა: „დილით ასი ფლური რომ დამპირდნენ, რატომ არ მაცნობე?“
ბედმა უთხრა: „მაშინ ორძალი გამიტყდა და ვაწებებდი.“
კაცმა უთხრა: „ოცი ფლური რომ დამპირდნენ, მაშინ რას აკეთებდი?“
ბედმა უთხრა: „ახალ ალყას (სიმს) ვაბამდი.“
კაცმა უთხრა: „საღამოს ერთ ფლურზე რაღას აკეთებდი?“
ბედმა უთხრა: „მაშინ გავმართე და გაშოვნინე.“
იმ კაცმა ორძალი სთხოვა: „მომეცი, მეც დავუკრა.“ გამოუღო, თავში დაჰკრა და დაალეწა.
ბედმა უთხრა: „რას მირისხდები (რატომ მებრაზები), რაც მე ვიცოდი, შენც გასწავლე და მეტი რა მექნა? შეუძლებელს ღმერთიც არ მოუდებს კაცთა (არ მოსთხოვს ადამიანებს).“
„ახლა შენს უამხანაგობას (მარტოობას) ჩვენ რას გვაბრალებ? ჩვენს ბედს სიმარტოვე სძულს და მოყვასნი (მეგობრები) უყვარს. და შენი ბედი შენისთანაა და რაც მას სჭირს, შენც იმას გაძლევს.“
რუქამ პასუხად არაკი უთხრა:
**მეფე და მებაღე**
იყო ერთი მეფე და ჰქონდა ბაღი (წალკოტი), როგორც შეეფერებოდა.
მოვიდა მებაღე და მეფეს მოახსენა:
„ვარდში ბულბულმა ბუდე დაიდო.“
მეფემ უბრძანა:
„არ შერჩეს ბულბულს მაგის გაკეთება!“
გავიდა ხანი. მოვიდა მებაღე და მეფეს მოახსენა:
„ბულბულმა ბარტყები დაჩიკნა (გამოჩეკა); მოვიდა გველი, ბულბულიც შეჭამა და ბარტყებიც.“
მეფემ უბრძანა:
„არც გველს შერჩეს მაგის გაკეთება!“
კიდევ მოვიდა მებაღე და მოახსენა:
„შამბს (ლერწამს) ვთიბდი და გველი შემომაკვდა, მანგლით (ცელით) დავჭერი.“
მეფემ უბრძანა:
„არც შენ შეგრჩეს!“
მეფემ კაცები დაითხოვა და ოჯახთან ერთად (ჯალაბეურ) ბაღში ლხინი მოინდომა.
მებაღე ერთ ხეზე ავიდა და დაიმალა. ხადუმებმა (მსახურებმა) გაიგეს, იპოვეს და მეფეს მიუყვანეს. მეფემ სიკვდილი ბრძანა.
მებაღემ მოახსენა: „როგორც ჩვენ არ შეგვრჩა შენი ბრძანებისამებრ, აღარც შენ შეგრჩეს ჩემი სიკვდილი!“
მეფეს გაეცინა და აღარ მოკლა.
„ღმერთით, იმედი მაქვს, არც თქვენ შეგრჩეთ ჩემი წახდენა (დაღუპვა), თორემ ჩემს საქმეს მე ვხედავ, რაც თავს მაცან (რაც ვიცი).“
ჯუმბერმა თქვა არაკი:
**განშორებული და მარტვილი**
იყო ერთი წმინდა კაცი, განშორებული (განმარტოებული). მოინდომა სოფლად გამოსვლა. გამოვიდა, მოვიდა ერთ ქალაქში. შევიდა დიდებული კაცის სახლში. ძალიან კარგად დახვდა. როგორც შეეფერებოდა, დაასვენა. დიდებულს ერთი რვა წლის მარტვილი (ბავშვი) ჰყავდა, უხაროდა. გავიდა დრო. კარზე ტირილი შემოესმათ, მკვდარი მიჰქონდათ.
მამამ უთხრა: „შვილო, გადი, მიცვალებული მიაქვთ; ნახე, გადარჩა (ცხონდა) თუ დაიღუპა (წარწყმდა)?“ მარტვილი გავიდა. დაბრუნდა და სიხარულით მოახსენა: „გადარჩაო!“ მეორედ სხვა მიცვალებული გამოატარეს. მამამ ისევ გაგზავნა მარტვილი. ამჯერად მარტვილი მოწყენილი დაბრუნდა: „ეს კი დაიღუპაო!“ განდეგილმა თქვა: „მე ორმოცი წელიწადია უდაბნოში ვარ და ანგელოზი საჭმელს მიზიდავს. მე ვერ ვხვდები, ვინ გადარჩა და ვინ დაიღუპა, ამ მარტვილმა კი როგორ გაიგო?“
მარტვილმა უთხრა: „წმინდანს ამით ვცნობ: ვინც უკან მიჰყვება ხალხი, მათ ყურს ვუგდებ. ცოტა ხნის წინ ამბობდნენ: „კარგი და ღირსეული იყოო, უწყინარი და ღვთის მოსაწონიო.“ ამიტომ ვიცი, რომ გადარჩენილია. ეს საქმეებით შეიტყობა. ახლა კი ამას ყველა უჩიოდა: „ავი, უმოწყალო და უსამართლო, მატყუარა იყო, ღვთისა არ ეშინოდა და ადამიანის არ რცხვენოდაო.“ ამით ვიცი, რომ ადამიანი თავისი საქმეებით იცნობა.“
„ახლა შენც გეტყობა, შენი ავი ლაპარაკითა და საქმეებით ბევრი ცუდის ჩამდენი ხარ, და ჩვენც შეგვიტყვია.“
რუქამ პასუხად არაკი (იგავი) უთხრა:
**კატის გაზრდილი ლომი**
ერთი კატა დადიოდა. ნახა, რომ ერთი ძუ ლომი მომკვდარიყო და ერთი ლეკვი დარჩენოდა. წაიყვანა და ზრდა დაუწყო. როცა გაიზარდა და დიდი გახდა, დაიწყო ნადირობა და ნადირის ჭამა. ერთ დღეს ნადირი ვეღარ იპოვა და თავისი გამზრდელი კატის შეჭმა მოინდომა.
კატამ ეს რომ გაიგო, გაექცა და ხეზე ავიდა. ლომი ძირს დაუწვა და უთხრა: „ჩემო დედის უსაყვარლესო და ჩემო გადამრჩენელო გამზრდელო, ყველა შენი ზნეობა რომ მასწავლე, ის ხეზე ასვლა რატომ არ მასწავლეო?“ კატამ უპასუხა: „ეს ჩემთვის შევინახე, რომ ასე გამიჭირდებოდა, გამომდგომოდაო.“
„მე ჩემი ცოდნა, თუ რამე ვიცოდი, შენ გასწავლე და მე ჩემთვის არაფერი შევინახე. ახლა არ ვიცი, ხელში გყავარ და ბევრ ცუდსაც მიზამ.“
ვაზირმა არაკი (იგავი) თქვა:
**მოტირალი და მოცინარი**
ორნი კაცი იყო ერთ ქალაქში. ერთი სულ ტიროდა განუწყვეტლივ და ერთი სრულებით იცინოდა, ისე რომ მოწყენილს ვერავინ ნახავდა.
მოტირალ კაცს ჰკითხეს: „ცუდზე და კარგზე, სასაცილოზე და სატირალზე სულ რატომ ტირიო?“
მან ასე თქვა: „რა ვქნა, ეს ქვეყანა ხანმოკლეა, ყველა ადამიანი ამ წუთისოფლის საქმეებს აკეთებს, საუკუნო სასჯელი დაავიწყდათ, და ამიტომ ვტირი, რომ ყველა ჯოჯოხეთს იშენებსო.“
შემდეგ იმ მოცინარ კაცს ჰკითხეს: „შენ რა გაცინებსო?“
მან ასე თქვა: „ეს ქვეყანა ხანმოკლეა, ყველა ადამიანი ცუდს აკეთებს, კარგს არ აკეთებენ. ყველა კაცს ვუქადაგე, ვურჩიე, ვერაფერი დავაჯერებინე და ახლა სიცილს მივეცი თავი. მეც რომ დარდით თავი მოვიკლა, რას მარგებს და მათ რა სარგებელი ექნებათ?“
„მსგავსად ამისა, შენთვის ვიდარდე, ვიწუხე, ვინერვიულე, გასწავლე, ჩემი ვერაფერი მოგასმენინე. ახლა მეც სიცილს მივეცი თავი.“