მან მითხრა: „ძმაო, როცა ადამიანი ბერდება, მისი გონება სუსტდება და ეს სხვებს აღიზიანებს. ეს ცუდი ამბავია. არავინ დაუთმობს, მეც არ დავუთმობ. ამას მტრობა მოჰყვება, მტრობას კი – ადამიანის მკვლელობა. ახლა ის თავისუფალია, კარიდან ვერ გავა და რაც სიამოვნებს, ის აკეთოს.“
შემდეგ იქიდან შემიყვანა ერთ მშვენიერ სახლში და დამსვა. დაუძახა და ერთი ლამაზი ქალი გამოვიდა. ასეთი ლამაზი არაფერი მინახავს. ძალიან ლამაზი იყო და ტანით კვიპაროსს ჰგავდა. ბევრი ძვირფასი ქვისა და მარგალიტის სამკაული ეკეთა. თავზე ოქროს თხელი მავთულით მრგვალი რაღაც ჰქონდა მობმული, თვლებითა და მარგალიტებით შემკული, და ის მიწაზე მიათრევდა.
მე არ მიკითხავს, მაგრამ მივხვდი, რომ ეს მისი ნივთი იყო.
მან მითხრა: „ეს ჩემი ცოლია და ის ადამიანის თავი მიათრევს.“
მე ვკითხე: „რატომ მიათრევს-მეთქი?“
მან მითხრა: „ერთ დღეს მოულოდნელად შემოვედი და ვნახე, რომ ის იმ კაცს ეხვეოდა და უთხრა: „ნეტავ შენს თავს არავინ გამყოს!“ მე ის სასიკვდილოდ ვერ გავიმეტე, რადგან მის სილამაზეს ვხედავდი და უკეთესი ხასიათი აქვს, მისი ცოდნა და წესიერება კი შეუდარებელია. ამიტომ დავუთმე. იმ კაცს თავი მოვჭერი, ოქროთი შევამკე და ზედ მოვაბი, მისი სურვილი არ გავუქარვე. ღმერთმა ნუ გაჰყაროს! მის სიცოცხლეში ზედ ებმება და ასეც იყოს.“
შემდეგ ასე მითხრა: „ამაზე ნუ გამკიცხავ, რომ ჩემი ცუდი ამბავი გითხარი. თუმცა არ მეთქვა, უცხო კაცი, უცხო ქვეყანაში, უცხო ამბავს ვეღარ იტყოდი.“
მომცა ხუთასი ფლური, გამომატანა კაცი, ზღვაში ნავში ჩამსვა და გამომისტუმრა. მეც წამოვედი.
მივედი ქვეყანაში, რომელსაც ძალიან კეთილი და კარგი მხარე ჰქვია, მაგრამ იმ მხარეში სიმართლე და მართალი სიტყვა არ ითქმის. ყველა, დიდი თუ პატარა, მატყუარაა.
მეფესთან მიმიყვანეს. იქ ვიყავი, მართალს ვერავინ იტყოდა, დიდი სირცხვილი იყო.
მეფემ ნადიმი გაგვიმართა და დაიწყეს ნადირობის ამბების მოყოლა.
ერთმა დიდებულმა თქვა:
**შავარდენი და წერო**
„წეროს შავარდენი მივუგდე. შეიპყრო და ძირს ჩამოაგდო. მივედი, ვნახე: შავარდენს თავი აღარ ჰქონდა. ვიფიქრე: „ნუთუ წერომ მოსწყვიტა-მეთქი!“ ვეძებე და ვერ ვიპოვე.
როცა შავარდნის ქუდი ვნახე, თავი შიგნით იდო. თურმე, როცა მივუგდე, ქუდის საფხუჭი ვერ მოვუფონე და ძლიერად გამექნია; გაგდებაში თავი მომწყდა. შავარდნის სიკეთემ ისეთი ძალა მისცა, რომ უთავომ წერო შეიპყრო და მერე მოკვდა.“
სხვამ თქვა:
**ბრმა ავაზა**
„მყავდა ავაზა, მამაჩემისგან დანარჩენი, რომელსაც ნადირი ვერ გაექცეოდა. ავადმყოფობისგან თვალები დაუბრმავდა. დავღონდი და ვეღარაფერი ვუშველე. მიმძიმდა მისი დაკარგვა. ასეთი აღარ იშოვებოდა.
ერთმა კაცმა მითხრა:
– მაგას თავზე კატა დააკარი და ნადირს ადევნე; კატა ნახავს და ავაზა შეიპყრობს.
ასეც მოვიქეცი და ვეღარანაირი ხერხით ნადირი ვეღარ გაექცა.“
სხვამ თქვა:
**ბზიკის მწვრთნელი**
„მე ბზიკს ისე გავწვრთნი, რომ ჰაერიდან მფრინავი წერო და ვარხვი ჩამოაგდოს.“
თავიდან მოუწონეს. მერე ჰკითხეს: „როგორ?“
მან თქვა:
– ლერწამში ჩავსვამ, როცა გაბრაზდება, როცა წეროს კავკავი მოვა, ამოვუშვებ, ჰაერში ავა ორივე, ერთი ერთ თვალში დაარტყამს, მეორე – მეორეში. თვალები დაუბრმავდებათ და ჩამოცვივიან.
ვაზირმა გაბრაზდა და მეფეს უთხრა: „როგორ ბედავს, ასეთ სიტყვებს რომ გეუბნება! იქნებ ეს მაინც მოხდეს და მართალი იყოს: ის ბორა ბუზი რომ არის, იმან ასე გააკეთოს, რომ შეაწუხოს მეკალოვე ხარივით და ძირს ჩამოაგდოს.
შენი თავი მეფიცება, ასეთი კაცი შენ წინ არ უნდა მოიყვანო!“
**მათრახიანი ხოხობი**
„ნადირობაზე ვიყავი. მამალი ხოხობი გაფრინდა. ქორი მივუგდე. მერე დედალი გაფრინდა. აღარაფერი მქონდა. მათრახი ვისროლე. მათრახის ბილდირგა ხოხობს ყელზე გადაეხვია და წავიდა.
მეორე წელს შემოვედი. იმ ხოხობს წიწილები დაეფრინნენ და ყველას ყელზე პატარა მათრახები ეკიდა.“
ექიმმა თქვა:
**თავტაფიანები**
„მე ნადირობის არაფერი ვიცი და ეს ვიცი: მე სომხეთის მეფის ექიმი ვიყავი. მასთან ვიჯექი. ერთი შემცოდე კაცი მოიყვანეს. მეფემ მისი თავის მოკვეთა ბრძანა. მე ცოტა შევაყოვნე, იქვე წამალი შევურიე. როცა იმ კაცს თავი მოჰკვეთეს, ის წამალი ყელში ჩავასხი და ტაფა ყელზე დავაკარი.
აღარ მოკვდა ის კაცი და თავის ნაცვლად ტაფა ება. სიკვდილის შემდეგ სამი-ოთხი შვილი ეყოლა და არც ერთს თავი არ ება და პატარა ტაფები ებნეს თავების ნაცვლად.“
ვაზირმა თქვა:
**ბნელეთის პირას მცხოვრები კაცი**
„მე ვიყავი ბნელეთის პირას მცხოვრები კაცი. ღარიბი და უქონელი ვიყავი. ერთი ცოლი მყავდა და ერთი სახლი მედგა.
მარტო გავედი მინდორში და უმიზნოდ დავდიოდი. ვნახე, ერთ მგელს პირში ბავშვი ეჭირა და მოჰქონდა. შევუძახე. ბავშვი დააგდო და გაიქცა.
ავიყვანე ბავშვი და ვკითხე: „ვისი ხარ-მეთქი?“
მან მითხრა: „ქაჯის შვილი ვარ, მგელმა მომიტაცა. ახლა რადგან გადამარჩინე, დამმალე, მამაჩემი მოვა საძებნელად, ჩემი წონის თვლებსა და მარგალიტებს მოგცემს, ნუ მიცემ, სანამ თავისი მარნის გასაღებს არ მოგცემს. ის შენ გეყოფა.“
ჩავსვი ხის კუნძში და ჩემი მოსასხამი გადავაფარე. მოვიდა ქაჯი და მითხრა:
– მგელმა შვილი მომიტაცა: თუ იცი და მასწავლი, იმდენ ოქროს მოგცემ, რომ სიცოცხლის ბოლომდე გეყოფა.
მე ბევრი მიზეზი მოვიგონე: „სანამ მარნის გასაღებს არ მომცემ, არაფერი გამოვა-მეთქი.“
მარნის გასაღები ძალიან დიდი გაჭირვებით მომცა და შვილს დააბრალა, თორემ შენ რა იცოდიო და კლდე დამანახა: „იმ კლდეს მიეყრდენი და კარი გაიღებაო!“ და წავიდა.
მივედი იმ კლდესთან, კარი გავაღე. შევედი, არაფერი იყო. ერთი ვირი ება. მეწყინა და ასე ვთქვი: „ქაჯი იყო და მომატყუა, თორემ ბევრს მაძლევდა, ამ გასაღებს რას ვუზამდი-მეთქი.“
გაბრაზებულმა ვირს ჯოხი ვკარი. ვირმა უკნიდან განძი გახსნა. სულ ვერცხლი და ოქრო გადმოყარა. როცა ეს ვნახე, ძალიან გამიხარდა და შინ მოვიყვანე. ცოლს ვახარე. შევიყვანე სახლში, დავაბი. ქვეშ ვარცლი შევუდგით ხოლმე, ვცემდით და ვერცხლი და ოქრო გამოგვიყარა.
გავიდა ხანი. გავამპარტავნდი. აბანოში წავედი. იმ ვირზე შეჯდომა მომინდა. ცოლმა დამიშალა: „ეგ ვირი ნუ წაიყვანო!“
არ დავუჯერე. შევჯექი, წავედი, ვირი აბანოს კართან დავაბი და მე შიგნით შევედი. თურმე მეაბანოვე სხვაგან იყო, მოვიდა, აბანოს კართან ვირი ნახა, ჯოხი დაარტყა და აგინა. ვირმა თავისი განძი გახსნა.
მეაბანოვემ ნახა, გაუხარდა, მოიპარა და სხვა, მისი მსგავსი ვირი დამიბა.
დავამთავრე აბანო, გამოვედი, შევჯექი, წავედი. რამდენიც ვცემე, ჩონჩორიკის მეტი აღარაფერი გადმოყარა.
ცოლმა დამიწყო ბრალდება და საყვედური. წავედი ისევ მარნისკენ, მეგულებოდა რამე. მივედი, შევედი, ერთი ხელსაფქვავი იდო. სხვა ვერაფერი ვნახე. წამოვიღე დაღონებულმა, „მომეხმარება-მეთქი.“
მოვედი. თუ წინ მოვაბრუნებდი, სრულად სასმელ-საჭმელი, რაც მინდოდა, ყველა ნივთი გადმოყარა. ახლა ამით დავიწყე თავის რჩენა.
კიდევ გავამპარტავნდი და მეფის დაპატიჟება მოვინდომე.
ცოლმა დამიშალა: „ნუ იწვევო!“ არ დავიშალე, დავპატიჟე. რა ფიცი მინდა, კარგად დავხვდი. გამიგეს და ხელსაფქვავი წამიღეს. დავრჩი დაღონებული.
წავედი მარნისკენ, ჩემი იმედი იქითკენ მიწევდა. შევედი, ერთი გოგრა ეკიდა. სხვა არაფერი იყო მის მეტი. წამოვიღე და წამოვედი.
დაღლილი, მოწყენილი გზაზე დავჯექი და გულისთქმა მომივიდა და თავს დავაბრალე: „რატომ გავაკეთე, მე აბანოს რას ვუზამდი, ან მეფის წვეულებას? ასეთი ვირი და ასეთი საფქვავი დავკარგე. ნეტავ ოთხი კაცი ჯოხებით მომაყენა და იმდენი მირტყა, რომ სულად გამომასალმა.“
გოგრიდან ოთხი კაცი ამოძვრა, იმდენი მირტყეს, რომ სულად მომკლეს. როცა მოვისვენე, გამიხარდა.
წამოვიღე გოგრა, მოვედი ქალაქის პირას. ვთქვი: „ნეტავ თორმეტი ათასი კაცი ამოვიდეს, მეფეს ვირიც და საფქვავიც წაართვან და მომიტანონ-მეთქი!“
ამდენი კაცი ამოძვრა გოგრიდან, ქალაქს შეესივნენ, ვირიც და საფქვავიც წაართვეს და მომიტანეს.
ცოლმა მითხრა: „სხვა ქვეყანაში წავიდეთ, ჩვენი ყოფნა აქ აღარ იქნებაო!“
წამოვედით, ზღვაში ჩავსხედით. აღელდა ზღვა, ხომალდი დაამტვრია. ყველა დაიხრჩო. მე მარტო ფიცარს შევრჩი, ტალღამ ნაპირზე გამომაგდო. მოვედი აქ და ამ დიდებას მივხვდი.“
მეფემ თქვა:
**აბდულ-აზიმ დავრიში**
„მამაჩემის მამა, აბდულ-აზიმ, დავრიში იყო და მთელ ქვეყანას მოგზაურობდა. ისეთი მაგიური ხელოვნება ჰქონდა, რომ ვერცერთი საქმე ვერ გადაურჩებოდა. ბევრ უცნაურ და საკვირველ საქმესაც აკეთებდა. თურმე, სადაც მიწაში ან კლდეებში განძს იპოვიდა, ამოუღებლად არ ტოვებდა და რაც ზედ რთულ მაგიას ნახავდა, ანადგურებდა და განძს ღარიბებს ურიგებდა.
ერთ დღეს ნახა ერთ გამოქვაბულის კართან მაგიური ნიშნები და დაიწყო მისი ძებნა.
იმ გზაზე ბევრი უცნაური მაგია ნახა შექმნილი. ნახა ჯერ ხმალი, რომელიც მოძრაობდა, და გაანადგურა.
შევლო, ნახა მდუღარე წყალი, რომელიც მოედინებოდა, რომლის გავლა შეუძლებელი იყო, და გააშრო. მასთან – სპილენძის მაიმუნი, სასტიკად მებრძოლი, და ისიც გაანადგურა.
შევლო, ნახა ვერცხლის წყლის ტბა. ეს კლდის ბილიკი ვერანაირ მაგიას, ვერანაირ მხარეს ვერ გადაუვლიდა, პირდაპირ მიადგებოდა. ვერცხლის წყლის განადგურება ძალიან რთულია და ისიც გადალახა.
ნახა პატარა სახლი, შიგნით დალუქული ზარდახშა, აიღო, გამოიღო. ნახა ერთი თმითა და ჩალით დაწნული ქუდი, ერთი დაბალი სკამი და ერთი სასანთლე იდო.
გაუკვირდა და თქვა: „ეს რა უნდა იყოს? ამას რა ფასი აქვს, რომ ამისთვის ასეთი უცნაური და რთული მაგია დაუყენებიათ?“
იქიდან წამოვიდა, მოვიდა ერთ ქალაქში. ქუდი თავზე ეკეთა. ვისაც რამეს ეტყოდა, ისინი არაფერს პასუხობდნენ და ძალიან უკვირდა. როცა ის ქუდი მოიხადა, ყველა კაცმა ხმა გასცა. თურმე, სანამ თავზე ეკეთა, ვერავინ ხედავდა. ეს იყო იმ ქუდის თვისება.
ჩემმა პაპამ თქვა:
– ქუდი მივხვდი რა არის და ახლა ამათ რა ვუყო?
შევიდა სახლში და ამოიღო სასანთლე და აანთო. და როცა სანთელი აანთო, ერთი დიდი, შავი და მაღალი ჭაბუკი წამოდგა, ხელზე აკოცა და დადგა.
ჩემმა პაპამ ჰკითხა: „ვინ ხარო?“
მან მოახსენა: „მე მაგ სანთლის მონა ვარ. ვისაც ეგ აქვს, მას ვემსახურები.“
ჩემმა პაპამ უბრძანა:
– რა სამსახური შეგიძლია?
მან მოახსენა:
– ასეთს კაცი ვერაფერს მომცემს, რაც არ უნდა რთული გასაკეთებელი იყოს, არ გავაკეთო.
ჩემმა პაპამ ბევრი რამ შეუკვეთა და რაც უთხრა მოსატანი, მოუტანა, გასაკეთებელი გაუკეთა.
მერე უბრძანა: „ინდოეთში მინდა წასვლა და მალე მიმიყვანეო!“
იმ კაცმა მოახსენა:
– მე ამ სანთლის მსახური ვარ და ესენი შემიძლია, და სხვა უდიდესი საქმე და ის ქვეყნებზე ტარება მაგ სკამის წესია. ჩაიცვი, ფეხი მიწას დაარტყი და სადაც გინდა, წუთში მიხვალ.
ქუდი თავზე დაიხურა, სასანთლე უბეში ჩაიდო, სკამი ჩაიცვა, ფეხი მიწას დაარტყა: „ინდოეთში მივიდეო“, და წუთშივე იქ მივიდა მეგობრის კართან.
მაშინ, როცა სკამის, სანთლისა და ქუდის სამივე თვისება გაიგო, მოიარა მთელი ქვეყანა.
ამ მხარეში დიდი ძლევამოსილი მეფე იჯდა, მიუსია სასანთლის მონა, ის მეფე მოკლა და თვითონ დაემკვიდრა.
– აქ მათმა ტყუილმა გამაკვირვა. ბევრი სხვა ასეთი ტყუილი ითქვა, ვერც დავიმახსოვრე და არც მეფეების წინაშე იკადრება.“
**მისანი ყვავი**
„იქიდან წამოვედი და ევლათის მხარეში მოვედი. ვერანაირი ხერხით პური საჭმელად ვერ ვიშოვე. ძუნწები, ურწმუნოები და ცუდი ადამიანები იყვნენ. ორი დღე მშიერი ვიარე. მერე ეს ხერხი მოვიგონე: ყვავს ჯოხი ვესროლე, მხარი მოვტეხე და უბეში ჩავისვი. ვაჩხავლებდი. ამით მკითხაობა დავიწყე.
მივადექი ერთ სახლს. მარტო ქალი იყო. კარი არ გამიღო, სახლში არ შემიყვანა. ღამე დამადგა. ხერხი არ მქონდა, კართან მივეყრდენი.
ქალმა ცეცხლიდან ფუნთუშის პურები ამოიღო, კიდობანში ჩადო. ცოტა ხანი გავიდა. იმ სოფლის მამასახლისი მოვიდა, დოქით ღვინო და ერთი შემწვარი ბატი მოიტანა. ღვინო და ბატი სარკმელში შედო. დასხდნენ, ცოტა იალერსეს. კართან ერთი ცხენოსანი კაცი მოადგა. როცა ცხენის ხმა გაიგონეს, მამასახლისი, იქ გოდორი იდგა, იმის ქვეშ ჩასვა. ქალი დაწვა. მე ყველაფერი ვნახე. ეს კაცი თურმე იმ ქალის ქმარი იყო, საქმეზე წასულიყო და არ ელოდნენ.
მოვიდა, მე მკითხა: „ვინ ხარო?“
მოვახსენე: „ღვთის სტუმარი ვარ-მეთქი და სახლში არავინ შემიშვა-მეთქი.“ კაცმა დაუძახა. ქალმა ხმა გვიან გასცა, ვითომ ეძინა. ცეცხლი აანთო, შემიყვანა. ორივე მშიერი ვართ. ცოლს საჭმელი სთხოვა. ცოლმა ნაჩქარევად ორი მჭადი მოიტანა და მისცა: „საჭმელი ვინ მომცა, შუაღამეაო!“
მე ყვავი უბეში მეჯდა, მკლავი მოვუჭირე და დავაჩხავლე.
იმ კაცმა მკითხა: „რა არისო?“
მე ვუთხარი: „მისანი ყვავია და ყველაფერს იცნობს, ამისი ენა კარგად ვიცი-მეთქი.“
გაუხარდა იმ კაცს და წლის მოსავლის შესახებ მკითხა. ყველაფერი კარგი ვუთხარი.
მერე დავაჩხავლე და მკითხა: „რა თქვაო?“
ვუთხარი: „ეს თქვა-მეთქი: მჭადს რატომ ჭამთ, კიდობანში ორი თეთრი ფუნთუშა დევს და ის ჭამეთო.“
მერე დავაჩხავლე და ბატის შესახებ ვუთხარი და ისიც ამოვაღებინე. კიდევ დავაჩხავლე და ღვინოც მოვაღებინე.
კაცმა ცოლი დატუქსა: „თუ ეს გქონდა, რატომ არ მოგვართვიო?“
მან თავის გამართლება დაიწყო: „სამშობლოში მივდიოდი, სამოგზაუროდ მინდოდაო.“
როცა გავძეხი, მეტი აღარ მინდოდა, ყვავი კიდევ დავაჩხავლე.
მასპინძელმა მითხრა: „რა თქვაო?“
მე ვუთხარი: „ეს თქვა-მეთქი: თქვენ რომ სმად სხედხართ და მშიერი მამასახლისი გოდრის ქვეშ ზის, უკაცრაოდ რატომ დარჩებით, მასაც ლხინი აჩვენეთო.“
მამასახლისს როცა ეს მოესმა, გოდორი თავზე გადაივლო, კარიდან გამოვარდა, კაცი თან გამოჰყვა, მე ჩემს გზას გავუდექი.“
**ცოცხლად დამარხული და უსახოდ დიდი ადამიანები**
„მოვედი ერთ ქვეყანაში. უცხო და უცნაური წესი ჰქონდათ. შევედი ქალაქში. მშიერი ვიყავი. ხუთი ბისტი ხორცი მინდოდა მეყიდა.
იმ კაცებმა ასე მიპასუხეს: „შენ უცხო ქვეყნის კაცს ჰგავხარ, თორემ მაგდენი ხორცი მიმინოსაც არ ეყოფა.“
ერთი მათი უხუცესი კაცი იყო, ოქროს სკამზე იჯდა, მასთან მიმიყვანეს და ეს ყიდვის ამბავი აცნობეს. მან ჩემი წარმომავლობა მკითხა. მე ცოტა რამ მოვუყევი და ვუთხარი, რომ უცხო ვიყავი.
მან მითხრა: „კარგ ადამიანს მამსგავსე. მე შვილი არ მყავს, უმემკვიდრეო ვარ, ერთი ასული მყავს, ის შეირთე და ჩემი ქონება და მამული შენ დაიმკვიდრეო.“
მე დავთანხმდი. ვნახე მისი ქალი, მეტად მშვენიერი იყო. შემრთო, ქორწილი გადამიხადა. თვითონ შინ დაჯდა და მე იმ ოქროს სკამზე დამსვა. ხორცის ყიდვის საქმე მე დამავალა.
როცა ათი დღე გავიდა, ქალი დასნეულდა და ოთხ დღეში მოკვდა.
შემმოსეს უცნაურად, რაც საუკეთესო ჰქონდათ. შემმოსეს ძვირფასი თვლებითა და მარგალიტებით. ძვირფასები ჩამაცვეს მეც და იმ მკვდარ ქალსაც.
მე ვუთხარი: „რას აკეთებთ? უნდა ვტიროდე, თავი უნდა მოვიკლა და თქვენ მამკობთ-მეთქი.“
მე რა ვიცოდი, რას მიპირებდნენ?
მათ მითხრეს: „ჩვენი წესი ეს არის და ასე უნდა მოვიქცეთო.“
მოიტანეს ქოსი, ტაბლაკი, დაფი და დაფდაფი, ნაფირი. დაუკრეს და ლხინით მკვდარიც წაიღეს, მეც წამიყვანეს.
მაღლა გორაზე ერთი დიდი ციხე იყო, იქ ავიდნენ. ციხეში ერთი დიდი ღრმა აკლდამა იყო, ზუსტად ორი უტევანი სიგანე ჰქონდა.
მკვდარი ჩაიტანეს, მეც ჩამსვეს, შვიდი დღის სამყოფი საჭმელი ჩამატანეს. კიბე ისევ აიტანეს და დავრჩი იქ მარტო.
ავდექი, მივიარ-მოვიარე, ვნახე, ის აკლდამა სრულად იმ ქალაქის სასაფლაო იყო და, რაც ქვეყანაში კარგი და ძვირფასი იარაღი, ან სამკაული იყო, იქ ეყარა. ქალისთვის ქალის იარაღი ჩაეტანებინათ და ვაჟისთვის – ვაჟის. ძალიან გამიკვირდა.
ოთხი დღე დავყავი. ქოსისა და ნაფირის ხმა მომესმა. მოვიდნენ. თურმე ერთი დიდებული კაცი მომკვდარიყო. ახალნაქორწილევი ცოლი თან მოჰყვებოდა.
მკვდარიც და მისი ცოლიც იქ ჩემთან ჩამოსვეს. შვიდი დღის სამყოფი საჭმელი მას ჩამოატანეს. ქალი შეჭირვებული იყო, თორემ ძალიან უზომოდ ლამაზი იყო.
მისმა სილამაზემ გამაკვირვა. კიბე აიღეს და ისინი ისევ წავიდნენ.
ვკითხე იმ ქალს: „ეს რა არის, რატომ მოგვიქცნენ ასე-მეთქი?“
მე ჩემი ამბავი ვუთხარი.
იმ ქალმა მიპასუხა:
– ამ ქვეყანაში ასეა წესი. თუ ცოლი მოკვდება, ქმარი უნდა თან ჩაჰყვეს, და თუ ქმარი მოკვდება – ცოლი. შვიდი დღის სამყოფ საჭმელს მისცემენ და მერე უნდა ზედ დააკვდესო. ამის შემდეგ აღარ უნდა იცოცხლოს, ვეღარც დღის სინათლე ნახოს.
მე ძალიან დამიმძიმდა და გულში ვეუბნებოდი:
– ვაიმე, ჩემი დრო უსახელოდ გავიდა, მე ცოლს რას ვუზამდი, ან დიდებას, თუ ასე ადრე გამწარდებოდა!
ბევრი ვიდარდე, მაგრამ სასოწარკვეთა არაფერს მარგებდა. იმ ქალს სხვაგვარი საუბარი დავუწყე.
ამას ვეუბნებოდი: „ვინც მოკვდა, რა სარგებელია? ხედავ, რამდენი მკვდარი დევს, სრულად განადგურებული? მე და შენ ღმერთს შესაყრელად ვუნდოდით და ახლა გულის სურვილს მივყვეთ-მეთქი.“