მოვიდა დათვი და ისე მოეფერნენ ერთმანეთს, როგორც მათ შეეფერებოდათ. შემდეგ დათვმა დაჟინებით სთხოვა: თავზე ერთი ცული დამკარი და დამჭერიო!
იმ კაცმა უარი თქვა. დათვი არ მოეშვა. კაცმა დაჰკრა ცული და თავი გაუტეხა. დათვი ტყეში წავიდა, კაცი კი შინ დაბრუნდა.
მეორე თვეს ისინი ისევ შეხვდნენ. დათვს თავი მოშუშებოდა. დათვმა უთხრა: ძმაო, შენი ცულით დაჭრილი თავი მომიშუშდა, მაგრამ შენი ცოლის ენით დაჭრილი გული – არაო.
– ეჰა, მეფეო, კაცი ენით მოკვდება, სხვა რამით – არა. ენით უდროოდ მომკვდარს ენა ვეღარ გააცოცხლებს და ენით მიყენებულ ჭრილობასაც ვეღარ მოურჩენს. ნათქვამია: შენს იქით კაცის ისრის სროლა ბუზის ცემას შეადარეო! ჩემი ვის რა სტკივა, ან რა მოხდა?
მეფემ უბრძანა: ერთი შეცდომა მოხდა, ნუღარ გახსოვსო!
მეფემ თქვა არაკი:
**მეფე და ავსიტყვა**
იყო ერთი მეფე, რომელსაც ჰყავდა ავსიტყვა კაცი, რომლის პირიდანაც კარგი სიტყვა არასდროს ამოდიოდა.
მეფე ხუთი წლის სავალ გზაზე მიდიოდა ლაშქრობაში და ავსიტყვას უთხრა: ერთი კარგი სიტყვა თქვი და როცა იქიდან დავბრუნდები, კაბას მოგცემო!
ავსიტყვამ უთხრა: თუ ვეღარ დაბრუნდები, ვინ მომცემს, და კარგი სიტყვაც დავკარგოო?
მეფე წავიდა. ორი წელი გავიდა. ავსიტყვამ მეფის უნახაობა ვეღარ აიტანა და წავიდა მათ სანახავად.
როცა მივიდა, მეფემ მას პირველმა დაინახა და ვაზირს უბრძანა: აჰა, ყიამყრალი მოდის და არაფერი ჰკითხოთ, ცუდს იტყვის. შენ ჩემი გოშის ამბავი ჰკითხეო.
ავსიტყვა მოვიდა და მეფის წინ მიწას აკოცა.
ვაზირმა ჰკითხა: კაცთმაწყინარო, მეფის გოშია რას აკეთებსო?
მან უთხრა: მოკვდაო.
ვაზირმა ჰკითხა: რა სჭირდაო?
მან უთხრა: მეფის თეთრი აქლემი მოკვდა, მისი ლეში შეჭამა და ამით მოკვდაო.
– აქლემი რამ მოკლაო?
მან უთხრა: მეფის დედა ამქვეყნიდან წავიდა და ის აქლემი საფლავამდე ავკიდეთ, ამან მოკლაო.
მეფეს გულში ცეცხლი მოედო და ჰკითხა: ის რამ მოკლაო, რა დაემართაო?
მან ტირილით მოახსენა: პირმზე დედოფალმა სიცოცხლე დაასრულაო და მისმა ნაღველმა მოკლაო.
მეფემ წვერების გლეჯით ჰკითხა: მას რა დაემართაო?
მან მოახსენა: – თქვენი ვაჟები და ქალიშვილები ყვავილმა გაწყვიტა და სიმწარეს ვეღარ გაუძლო.
მეფემ თავში ცემით ჰკითხა: მაშ, შენობა აღარაფერი დარჩებოდაო?
მოახსენა: – მე რომ იქ ვიყავი, თქვენს სასახლეში ბზეს ყრიდნენო და ახლა აღარ ვიციო.
თურმე მისი ყველა სიტყვა ტყუილი იყო და ხალხის გასაწყენად იგონებდა.
– ახლა, ჩემო ლეონ, ამგვარი კაცის სიტყვა ვერაფერს დააკლებს, თუკი ბედი არ გაუწევს კაცს. ნათქვამია: ბედი მომეცი და ნეხვში დამფალეო! (ანუ, თუ ბედი გწყალობს, ყველაფერი კარგად იქნება).
ლეონმა თქვა არაკი:
**ხალიფა და არაბი**
ბაღდადის ხალიფა ნადირობდა და ცხენის ჭენებაში დიდებულებს ჩამორჩა. მხოლოდ ერთი ვაზირი ახლდა. ძალიან მოშივდა.
უდაბნოში ერთი შავი კარავი დაინახა. მივიდნენ, ნახეს. არაბი იყო. სამი თხა ჰყავდა, სხვა არაფერი ებადა. იქ ჩამოქვეითდნენ და საჭმელი მოინდომეს. არაბმა ერთი თხა დაკლა, მოხარშა და მოუტანა, მიართვა. ხალიფამ ტვინის მეტი არაფერი შეჭამა.
არაბმა ვაზირს ჰკითხა: ხალიფამ რატომ არაფერი შეჭამაო?
ვაზირმა უთხრა: ჩვეულება აქვს, თუ ტვინს არა, სხვას არაფერს ჭამსო.
ის არაბი ადგა, ორი თხაც დაკლა, ტვინი მოამზადა და ხალიფას მიართვა.
ვაზირმა მოახსენა: ხედავს თქვენი მაღალი ტახტი ამ მდაბალ და ღარიბ არაბს, რა გააკეთა? მდიდარმა და ხელგაშლილმა ვერ შეძლებს ასეთი რამის გაკეთებას. თქვენი თავი დაიფიცოს, მდიდარი რასაც დახარჯავს, ათასი სხვა დარჩება, ამას კი ამის მეტი არაფერი ჰყავდა და ყველაფერი დახოცა და თქვენ მოგიმზადაო.
ხალიფამ თავისი ხელჯოხი მისცა და უბრძანა: მოდი, შენს კარს ვერავინ დაგიხშობს, მე ბევრ წყალობას გაგიკეთებო!
იმ დღეს ხალიფა წავიდა. მეორე დღეს არაბმა კვერთხი აიღო და მივიდა. კარი შეაღო, შევიდა, ხალიფა ლოცვაში იდგა, ზურგი კარისკენ ჰქონდა, არაბი ვერ დაინახა.
არაბმა იკითხა: ხალიფა რას აკეთებსო: ხან მიწას ეცემა და ხან ზემოთ დგებაო?
მსახურებმა უთხრეს: ლოცულობსო.
იმ არაბს თურმე არც ღვთის სახელი სმენოდა, მით უმეტეს ლოცვა არ იცოდა. ჰკითხა: რას ლოცულობსო?
უთხრეს: ღმერთს საქონელს სთხოვსო?
არაბმა ასე უთხრა: ეგ სხვას სთხოვს, მე მაგას რაღა ვთხოვოო? და წავიდა: ვისაც ეგ სთხოვს, მეც მას ვთხოვ, მომცემსო.
ხალიფამ ვერც მისი მოსვლა გაიგო და ვერც წასვლა.
არაბი თავის კარავში მივიდა და მანაც ისე დაიწყო კეთება, როგორც ხალიფასგან ენახა. ამას ამბობდა: ვისაც ხალიფა საქონელს სთხოვს, მეც მომეცი, ღარიბი ვარო!
ცოტა დღე გავიდა. ის კარავი აიღო და სხვაგან გაშალა. როცა კერის ადგილი გაჭრა, დიდი ორმო გამოჩნდა, ოქროთი და ვერცხლით სავსე. ეგრევე თავზე დაიხურა. არაბი წავიდა, ჯოხი ხელში ჰქონდა. შევიდა ხალიფასთან და თაყვანი სცა.
ხალიფამ უბრძანა: აქამდე რატომ არ მოხვედიო?
მან ყველაფერი მომხდარი მოახსენა: ვისაც შენ სთხოვდი, მეც იმას ვთხოვეო და ერთი ორმო სავსე ოქრო და ვერცხლი მომცაო. ახლა მწერალი მომეცი, თქვენთვის წამოვაღებინეო.
ხალიფამ მწერლის წასვლა და აღწერა ბრძანა. ვაზირმა შეხედა და მოახსენა: ერთ ღარიბ არაბს სამიოდე თხა ჰყავდა და შენ დაგიკლა, წყალობის ბოძება უბრძანე და არაფერი გთხოვა. ღმერთს ამისთვის მიუცია და მასაც შენ ართმევო?
– ჰე, მეფეო, ეს არაკი ამისთვის მოგახსენე, ბედი ყველა კაცს აქვს, თუკი პატრონი არ რისხავს; თუმცა მოგკალი, ჩემი ბედი ცუდად იყო.
მეფემ უბრძანა: – ნაღველი შემომეჭიდა და მან მიყო. ნეტავ უნაღვლო ვიყო, ღმერთს ვევედრები.
ლეონმა თქვა არაკი:
**უნაღვლოთა მძებნელი**
იყო ერთი დიდებული, მოლხინე, ხელგაშლილი და ყველა ურჩის შემმაძრწუნებელი მეფე. მას ჰყავდა ბრძენი და კარგად მოლაპარაკე ვაზირი. მეფემ ვაზირს ჰკითხა:
– დიდი დარდები მაწუხებს. მინდა ისეთი კაცი, რომელიც ნებისმიერი ხერხით დამეხმარება.
იმ ვაზირმა მოახსენა:
– უდარდელი და უზრუნველი კაცი არ არსებობს მთელ დედამიწაზეო. შენ მეფე ხარ, ყველა სასიხარულო რამ შენს ხელშია, რაც გინდა, უკუაგდეო!
მეფეს ეწყინა ეს საუბარი, უბრძანა: როგორ არ არის უჭირველი კაციო?
მან მოახსენა: არა, თქვენი მეფობის წყალობითო.
მეფემ აღარ მოუსმინა. დატოვა მეფობა, სხვა ტანსაცმელი ჩაიცვა, ერთ ცხენზე შეჯდა, ცოტა ოქრო წაიღო და წავიდა: არც მონა, არც შიკრიკი, არც დიდებული, არავინ წაიყვანა.
მოიარა მთელი დედამიწა. მივიდა ერთ ძალიან ლამაზ ბაღში. ბევრი კარგი რამ ინახებოდა, თეთრი მარმარილოს გალავანი ედგა. შევიდა, ნახა ზურმუხტის მსგავსი ბალახი, ზედ სურნელოვანი ყვავილები, ბულბულების გალობა, იადონების სტვენა, შაშვების სიმღერა, მერცხლების ჭიკჭიკი. ყურისთვის ამაზე სასიამოვნო არაფერი ისმოდა, არც თვალისთვის ამაზე ლამაზი სანახავი იყო. შუაში მორთული თალარი იდგა. სასიამოვნო წყლები და წყაროები მოედინებოდა. ათი კაცი იჯდა, ზოგი ჭაბუკი, ზოგი მოხუცი. წინ მორთული სუფრა იყო. ძალიან ხარობდნენ. ყვავილების სურნელი, ხილის გემო, ფრინველების ხმები, ღვინის სმა ერთმანეთს ერწყმოდა. მათში დარდის ნიშანი არ ჩანდა.
როცა მეფე მივიდა, შეეგებნენ, დასვეს. სამი დღე ისეთი ლხინი აჩვენეს, უკეთესი არ შეიძლებოდა.
მეფემ უთხრა მათ: უდარდელ კაცებს ვეძებდი და აჰა, თქვენ გიპოვეთო.
მათ მოახსენეს: ჩვენ უდარდელები არ ვართ, ყველა მწუხარეს შორის ყველაზე საწყლები გიპოვნივართო, ამიტომ ამის მეტი გამოსავალი არ გვაქვსო. ტყუილად დაგიღლია თავი მაგ საქმეზეო.
იმ კაცებმა თავიანთი დარდის ამბავი უამბეს.
ერთმა თქვა:
**არაბეთის მეფე**
მე არაბეთის მეფე ვიყავი, დიდი დიდების პატრონი. გავილაშქრე და მზარეულთუხუცესმა მითხრა: ცხრაასი აქლემი მყავს, სამზარეულოს საზიდრად არ ეყოფა, სხვაც გვიბოძეო. ამ დიდების გარდა ესეც მჭირდა.
მეორე დღეს შევებრძოლეთ. მტერმა მძლია, დამიპყრო, ჩემი ჯარი გაწყვიტა და მე შემიპყრეს, მეფედ ვერ მიცნეს და საჯინიბოში დამაბეს. მოვიდა მეჯინიბე, პატარა ქვაბში ხორცი მოხარშა და კარი შეაღო. შემოიჭრა ერთი ძაღლი, ქვაბში ჭამა დაიწყო და მე დავუყვირე გასაგდებად. ქვაბის სახურავი ყელზე გადაეცვა. ძაღლმა ქვაბი აიტაცა და წაიღო. მე ძალიან გამეცინა. შემოვიდა მეჯინიბე და მკითხა სიცილის მიზეზი. მე მაშინვე ვუთხარი: გუშინ ცხრაასმა აქლემმა ვერ ზიდა ჩემი სამზარეულო და დღეს ერთ ძაღლს ესუბუქა და ამისთვის ვიცინი-მეთქი.
როცა ჩემი მეფობა გაიგეს, გამიშვეს, შინ სირცხვილით ვეღარ მივედი, აქ ეს ბაღი ვიპოვე. ახლა თუ უდარდელი ვიყო, შენ განსაჯე!
თქვა მეორემ:
**ქობულეთის მეფის ძე**
მე ქობულეთის მეფის ძე ვიყავი, ყველა სიკეთის მქონებელი.
მყავდა ჩემზე ძლიერი მტერი. ჭაბუკობით მე ვჯობდი, დიდებით კი ის.
ერთი ცოლი მყავდა. მისთანა ცისკრის ვარსკვლავი ცას ვერ გაანათებდა; ყორნის ფრთისგან მისი წარბი იყო შექმნილი. მისი ღაწვის შურის გამო მაისის ვარდი აღარ იშლებოდა. მისი სახის ფერის მიბაძვით, ვერცხლს ახალი ბრწყინვალება მოევლო. მისი ტანადობის უსულობას კვიპაროზი გაეკვირვებინა. მყავდა და მიხაროდა.
მე ნადირობაზე ვიყავი. მოსულიყო ის ჩემი მტერი, მეფის ძე, წაეყვანა. ჩემმა ჭაბუკობამ ვეღარაფერი მიშველა. ახლა დავკარგე ჩემი სამეფო, სირცხვილისაგან აღარაფერი ვნახე და აქ მოვედი. ახლა თუ უდარდელი ვიყო, შენ განსაჯე!
თქვა მესამემ:
**რომაელი კაცი**
მე ვიყავი რომაელი კაცი, ძალიან დიდებული, მამულებისა და ქალაქების პატრონი. არასდროს არაფერი მანაღვლებდა ნადირობისა და ნადიმობის, სმისა და ჭამისა, ჩაცმისა და გაცემის გარდა.
როცა ქორწილს ვაპირებდი, აბანოში შევედი. ჩემი განწმენდისას, ხელი შემეშალა, საპარსით ასოები მოვიკვეთე. სირცხვილისაგან შინ აღარ დავბრუნდი, აქ მოვედი. ახლა თუ უდარდელი ვიყო, შენ განსაჯე!
თქვა მეოთხემ:
**გრანდუკას შვილი**
მე თუ დამიჯერებ, შინ დაბრუნდი, შენს საქმეს მიხედე, თორემ ჩვენ უარესი ჭირები გვჭირს, რასაც ხალხი არ ამბობს და ვერც ჩვენი ენა იტყვისო.
მეფემ დააფიცა და მასაც ათქმევინა.
და თქვა: მე დიდებული გრანდუკას შვილი ვიყავი. ისე ვუყვარდი მამაჩემს, თავის სულს ჩემს ტკივილს ანაცვალებდა. და მომიყვანა ცოლი, დიდებული კაცის ქალი, მშვენიერი, რომელსაც გაბადრული მთვარე ვერ შეედრებოდა. ძალიან მიყვარდა.
ერთ დღეს მათთვის მოულოდნელად შევედი. ვნახე, ჩემი მონა მასთან ერთად იჯდა და უმღეროდა. როცა დამინახეს, გამექცნენ. დავუძახე იმ მონას, ქალი ხელში მივეცი და ქალს ასე ვუთხარი: არ ღირს იყავი დიდებას და ნუ გექნება-მეთქი. მე სირცხვილეულმა მამა როგორღა ვნახე. აქ მოვედი და ახლა თუ უდარდელი ვიყო, შენ განსაჯე!
თქვა მეხუთემ:
**კეისრის სპასპეტი**
მე კეისრის სპასპეტი ვიყავი. მეფემ ლაშქარში გამგზავნა. შევებრძოლეთ. ჩემი ჯარი დამარცხდა. მე მარტო გამოვიქეცი. მოვედი. მეფემ განრისხებულმა სასიკვდილოდ გამწირა.
იმ კაცებთან მივედი. სირბილში ცხენი დამივარდა. უცხენო, დაღლილი შინ მივედი. ცოლი მყავდა ღარიბი, ყბედი და ავი. მან ბევრი მაგინა, აღარც იქ დავდექი, აქ მოვედი, და ახლა თუ უდარდელი ვიყო, შენ განსაჯე!
თქვა მეექვსემ:
**ქვის მთლელი**
მე ქვის მთლელი ვიყავი და ყოველდღე თითო ასპანურს მაძლევდნენ ხელფასად. ამით სასმელ-საჭმელს ვყიდულობდი და იმ ქალაქის ღარიბებს ვეპატიჟებოდი, მეც ვჭამდი და მათაც ვაჭმევდი, ნამუსრევს კი ძაღლებს ვაჭმევდი. ხვალისთვის არაფერს ვინახავდი. ასე ვიყავი ყოველდღე.
მოვიდა ერთი ღვთის კაცი, მეწვია, ჩემი ცხოვრება და შრომა ნახა, ევედრა ღმერთს: ერთი შენი მონა რატომ გყავს ღარიბადო, ესეც გაამდიდრეო!
ანგელოზმა უთხრა იმ კაცს:
– ჩვენ მაგ კაცის ბუნება ვიცით. სიმდიდრე თუ მივეცით, ვერ აიტანს.
ის ღვთის კაცი თურმე თავდებად დაუდგა. მე არცერთი ვიცოდი ჩემი სიმდიდრისა და კეთილმოქმედების შესახებ.
ერთ დღეს კლდეს ვჭრიდი. ხვრელი გამოჩნდა. გამოვჭერი. ვნახე უამრავი განძი, ბევრი ოქრო. ფარულად გავზიდე. სხვა ქვეყანაში წავედი. ისეთი დიდი კაცი გავხდი, რომ იმ თემის მეფის თავ-ვაზირობა მომცეს. ასი კაცი ოქროს ხელჯოხებით კართან მედგა. აღარც ღარიბი მახსოვდა და აღარც ღმერთი. ასე სიხარბეს გავყევი. ანგელოზმა უთხრა ჩემს თავდებს. ჩემთან გამოგზავნა. მოვიდა ჩემს კართან. უნდოდა ჩემი ნახვა და შეგონება. ვინ შეუშვებდა მას ჩემთან? ძალიან სცემეს და გააგდეს. ანგელოზმა უთხრა ჩემს თავდებს:
– რას იტყვი შენი თავდებობის შესახებ?
მან უთხრა: რა ვქნა, ჩემი ბრალია და, რაც გენებოს, მიყავითო!
ანგელოზმა ასე უთხრა: თუკი შენ არ გეწყინება, თავისსავე წერაქვის ძებნას დავაწყებინებთო; ის კაცი უარესს გააკეთებსო. თურმე ყველა კაცი სიმდიდრეს და პატივს ვერ შეეფერება, ისევ სიღარიბე სჯობსო.
აღარც იმას დავჯერდი. მოვინდომე მეფის მოკვლა და ჩემი გამეფება. მეფემ შეიტყო. ყველა ჩემი კაცი დახოცა. მე გავიქეცი. ჩემი წერაქვის დაჯერებას ვეცადე. შიშით ვეღარც იქ დავდექი, აქ მოვედი. ახლა თუ უდარდელი ვიყო, შენ განსაჯე!
თქვა მეშვიდემ:
**დიდვაჭარი სპარსი**
მე ვიყავი დიდვაჭარი სპარსი. ისეთი ცოლი მყავდა, ცისკარს მისი სიბრწყინვალე არ ჰქონდა: თმები საგდებელს ჰგავდა, ტანი ლერწამს. ასეთ სახლში მეჯდა, მისთვის შესაფერისში.
მისი ქება თურმე ედესის მეფის ძემ გაიგო. დიდვაჭრად მოეწყო, მოვიდა ჩემთან, მეუბნებოდა:
– შენი ძმაფიცი ვიყო, ჩემს სავაჭროში სარგებელი მაჩვენე, კარგად გამიყიდე და ისე მადლიერი გამიშვი.
მე მართალი მეგონა. დიდი პატივით ვინახავდი. ახლო სახლში დავაყენე. მოძებნა ბებერი გრძნეული, დაუწყო გაგზავნა ჩემს სახლში. ქალის გული რბილია, მოამზადა. მეფობა აირჩია, ვაჭრის სახე მიიღო.
მისი საცხოვრებელიდან ჩემი საცხოვრებლის ძირი გამოუხვრიტა. გამოართვა საყურე, მომიტანა. მე მითხრა: ახლა ვიყიდე და როგორ ღირსო?
მე მაშინვე ვიცანი და ჯერ არ ვაღიარე. ვუთხარი: კარგად გიყიდია-მეთქი.
შინ წავედი საყურის სანახავად. სანამ გზას მოვივლიდი, მან საყურე ხვრელიდანვე მისცა. მივედი, საყურე ვთხოვე. მომიტანა და გამიკვირდა. ვუთხარი იმ ქალს საყურის ნახვა. მას თურმე გულში ეშმაკის ბადე ედო, ასე მითხრა: სამკაული სამკაულს ჰგავს და კაცი კაცსო.
მეორე დღეს ყელსაბამი მომიტანა, ისიც ვიცანი, ისევე მოვედი და შინ ვნახე. ქალმა იგივე სიტყვა მითხრა, და მე მეგონა სხვისი ნაყიდი და მსგავსება. სხვასა და სხვასაც ისევე ჩემსას მაჩვენებდა და ვერაფერი გავიგე.
ერთ დღეს მითხრა: ქალი ვიყიდე და მინდა ცოლად ვიყოლიო. მოდი, ნახე, თუ მოგეწონება, შევირთავო.
მივედი, ვნახე, თავზარი დამეცა. გულში ვთქვი: სხვისი მსგავსება მაჩვენა-მეთქი. თუ ვიტყვი, არამც ესეც ჰგავდეს და შინ დამხვდეს, შემრცხვება-მეთქი.
მოვუწონე და შინ წავედი. სანამ მივიდოდი, ის ქალი ხვრელიდან გამოძვრა. თურმე ხვრელის პირზე საგებელი ედო, რა ვიცოდი მისი გზის შესახებ? შევედი, შინ დამხვდა. გამიკვირდა და ვუთხარი მისი მსგავსება. მეწყინა და ასე მითხრა: ჩემი მსგავსი ცისკარი არ არის, შენ ბოზ ქალზე თვალი გაგირყვნია და მე მადარებო.
გამოვედი და დამემშვიდობა ის კაცი და მითხრა: მაყარი შენვე იყავი და გამომყევიო!
მოვემზადე. შინ, ჩემს სახლში, ხარჯი დავტოვე. ქალი გამოიყვანა. მაყრად გამიყვანა. წავედით. სანამ არ დავბრუნდი, შინ არ მოვედი, ვერაფერი გავიგე. მოვედი: რაღა მეშველებოდა. იქ რაღა სახით დავდგებოდი? აქ მოვედი. ახლა თუ უდარდელი ვიყო, შენ განსაჯე!
თქვა მერვემ:
**ვლახეთის მეფის ძე**
მე ვიყავი ვლახეთის მეფის ძე. როგორც მეფეთა წესია, ისე მზრდიდნენ.
მამაჩემმა ჩემთვის ცოლად დიდებული კაცის ქალი ითხოვა და თხოვნისთანავე მოკვდა. მეორე ითხოვა და, როცა ნიშანი დადეს, ისიც მოკვდა.
მესამე მეფეთა ასული ითხოვა. როცა ჩემს წვეულებაზე დამპატიჟეს, ისიც მოკვდა.
მეოთხე მეფის ასული ითხოვა, მოიყვანა. სილამაზით კრონოსს ჰგავდა და მისი ღაწვები გათლილ ლალს სჯობდა, თვალები შავარდენს ჰგავდა. ქორწილი გადავიხადეთ, ისიც მოკვდა.
მეხუთე, მასზე უკეთესი, მომიყვანა. დაორსულდა, ბავშვი გააჩინა. ის და ბავშვი ორივე დაიხოცნენ. მამაჩემმა ასე მითხრა:
– შვილო, რა ვქნა, სამეფოდ მინდოდი, მაგრამ ბედი უკუღმა დაგგრეხია და დაცარიელებას ვინ შეძლებს, შენს ბედს ვინ გაასწორებს? წადი ჩემგან!
წამოვედი და აქ მოვედი. ახლა თუ უდარდელი ვიყო, შენ განსაჯე!
თქვა მეცხრემ:
**ბუღდანელი დიდებული**
მე ვიყავი დიდებული ბუღდანიდან. ცხრა ვაჟი მყავდა და ჩემი დიდების რიცხვი არ იყო. ერთი შეუვალი ციხე მედგა. ღვთის გარდა არცერთ კაცს არ ვეპუებოდი. ვისგან მეგონებოდა ჩემი შერყევა? რვა ჩემი ვაჟი მორჩილი იყო, ერთი კი ძალიან ურჩი და ავი იყო.