თავი VIII
როცა დავითი შინ მივიდა, საღამო ხანი იყო. მისი ცოლი, ელისაბედი და ლუარსაბი ეზოში, ღობის ჩრდილში ისხდნენ. თვალი შეასწრო თუ არა, ლუარსაბი წამოხტა, მიეგება ძმას, ვერაფერი კი ვერ ჰკითხა, იმიტომ რომ რცხვენოდა.
დავითი ცხენიდან გადმოხტა, გაისწორა მოშვებული ჩაღსაკრავი (შარვლის შესაკრავი), მოვიდა, ცოლს არც კი მიესალმა და წამოწვა ხალიჩაზე.
„როგორ მოგეწონა სასძლო?“ – ჰკითხა ცოლმა. ლუარსაბმა ყურები აიცქვიტა.
„მზეთუნახავს რომ იტყვიან, ის არის,“ – მიუგო დავითმა, – „მე ისეთი ლამაზი ქალი არ მინახავს.“
ლუარსაბს გაუხარდა, ელისაბედს ეწყინა: ჩემზე უკეთესი იქნებაო.
„მართლა, გეთაყვანე (ანუ გეხვეწები, მართალია)?“ – ჰკითხა ლუარსაბმა.
„შენ ნუ მომიკვდები (ანუ მართლა გეუბნები), ისეთი ქალის მნახველი არა ვარ.“ – ამის მერე ცოლს შეხედა და შურით დაუმატა: – „მე რომ პატარა კიდევ მომეცადნა (ანუ ცოტა კიდევ მომეცადა), სხვაგვარად წავიდოდა ჩემი საქმე.“
„რა? შენ შეირთავდი თუ?“ – წააყვედრა გულღვარძლიანმა (ანუ შურიანმა, ბოროტმა) ცოლმა, – „უი, შენს თვალებს! შენთვის მეც არ ვემეტებოდი ჩემს ბედსა. მამაჩემი განა რომ უარზე იდგა, შენისთანები მთხოვდნენ!“
„უარზე იდგა, მე ვიცი, რუსეთის ხელმწიფის შვილს მიგცემდა. იმისიც მადლობელი იყავი, რომ მე გავბრიყვდი.“
ასე სიტყვა-სიტყვაზე შეჰყვნენ და ერთი კარგი, ლაზათიანი (ანუ სასიამოვნო) ჩხუბი მოუვიდათ, ისეთი რომ მოგეწონებოდათ. ელისაბედს იმ დღითვე შურით აევსო გული და შეიძულა ჯერ თვალით არნახული რძალი.
„მალე ჩემი მტერი დაჭკნეს (ანუ მოკვდეს), მალე მე ის დავაჭკნო,“ – ამბობდა გულში ელისაბედი, – „ამ სახლში ჩემზე უკეთესი და ჩემზე უფროსი არავინ არ უნდა იყოს. ჩემი ქმარი უნდა მაყვედრიდეს იმის სილამაზეს?! უი, უწინამც დღე გაჰქრობია (ანუ ნეტავ საერთოდ არ დაბადებულიყო). ასეთ ეკალს გავუყრი თვალში, რომ დღენი ვაწყევლინო (ანუ ისე ვაწვალო, რომ თავისი დაბადების დღეები აწყევლინოს)!“
ელისაბედი ქორწილში არ წავიდა.
ქორწილის ღამეს დიდი ამბები მოხდა. მოვიდა სიძე დიდი მაყრიონით (საქორწილო ამალით), ძმაც თან ჰყავდა, სწორედ სამშაბათს დღეს. იმ დღეს საცოლო არ აჩვენეს, რასაკვირველია. მოსესაც შეეყარა დიდი ხალხი. ეს ხალხის შეყრა მოსეს მხრიდან უგანზრახვოდ (ანუ უმიზნოდ) არ იყო. ახლა კი მართალი ქალი გაისტუმრეს საყდარში (ეკლესიაში).
როცა ყველაფერი მოამზადეს, მერე მიიპატიჟეს საქმროც. როცა შევიდა ლუარსაბი საყდარში და თვალი მოჰკრა თავის საცოლოს, ელდა ეცა (ანუ ძალიან გაოცდა, შეშინდა). მოუბრუნდა თავის ძმას, დავითს, თავაზასაც და ზრდილობასაც თავი დაანება და უთხრა:
„დავით, აკი მზეთუნახავიაო (ანუ ხომ მითხარი, რომ მზეთუნახავია)?“
ხალხს სიცილი წასკდა, საწყალი პატარძალი სირცხვილით აინთო და ტირილი დაიწყო. დავითი წინ წადგა; რომ დაინახა ერთი უმსგავსო პატარძალი, მღვდელს მიუბრუნდა:
„მამაო! ჯერ სხვა იწერს ჯვარს, თუ ეს რა ამბავია?“
„თავადი ლუარსაბ თათქარიძე და დარეჯან მოსე გძელაძის ასული იწერს ჯვარს,“ – მიუგო მღვდელმა.
„პატარძალი სად არის?“
„აი, ეს ბრძანდება.“
„ლუარსაბ!“ – დაუძახა ძმას დავითმა, – „მოგვატყუეს, ეგ ის არ არის, ჯვარი არ დაიწერო.“
მთელი ხალხი გაოცდა. ლუარსაბი დაღონებული და უფრო გაფითრებული გამოვიდა ეკლესიიდან, მთელი მაყრიონი გამოჰყვა. ცხენები მოიკითხეს, უნდა წამოსულიყვნენ. ცხენები დაემალათ. შეატყობინეს მოსეს, რომ საქმრო ჯვარს არ იწერსო. მოვიდა მოსე და თან მოიყვანა მრავალი ხალხი.
„თავადო დავით! ეს რა ამბავია?“ – უთხრა გაბრაზებულსავით მოსემ, – „ქალი ეკლესიაშია და საქმრო ახლა დადგა უარზე? აქამდე სად იყავით, თუ არ გინდოდათ ჩემი ქალი? ვინ გეხვეწებოდათ? თქვენისთანა ოჯახის შვილები მეხვეწებოდნენ, რომ არ მივეცი!“
„აი, ბატონო, ქალი მანდ არის და, ვისაც გნებავთ, იმას მიეცით. ჩემი ძმა კი მაგის შემრთველი (ანუ ცოლად მომყვანი) არ არის,“ – მიუგო თავგამოდებით (ანუ თავდადებით, შეუპოვრად) დავითმა.
„ახლა განა? როცა მთელმა ქვეყანამ შეიტყო, რომ ჩემს ქალს ირთავს შენი ძმა, როცა შენმა ძმამ ეკლესიაშიც შეიყვანა ჩემი ქალი? არა, თავზე ლაფს არავის არ დავასხმევინებ (ანუ თავს არავის შევარცხვენინებ)! ან უნდა ჯვარი დაიწეროს, ან არა და აქედან ცოცხლები ვეღარ წახვალთ! გაგონილა? სიძე სახლში ჩამიდგეს, ქალი ეკლესიაში შეიყვანოს და ჯვარი აღარ დაიწეროს!..“
„ის კი გაგონილა, რომ პატარძალი შეცვალონ! ეს შენი ქალი არ არის.“
„ხალხო და ჯამაათო (ანუ საზოგადოებავ)! დახე, რომ ვეღარაფერი მოუგონიათ რა, იმას ამბობენ, შენი ქალი არ არისო,“ – დაუძახა ხალხს მოსემ.
„მაშ ვისია, თუ მაგისი არ არის!“ – გაიხმაურა მოსეს ხალხმა, – „ჩვენ ფიცს მოგცემთ.“
„არა, ბატონებო, ჩემი ძმა ჯვარს არ იწერს. თუ ძალაზე დადგებით, არც ჩვენ ვართ ლაჩრები,“ – წამოსთქვა დავითმა და ხანჯალი მოიმართა.
ქალები, ვინც კი იყვნენ ეკლესიაში, სულ აქეთ-იქით მიიფანტნენ, ნახეს რომ ამათი ადგილი არ არის. პატარძალი კი და ორი ვიღაც ბებერი მოსემ ეკლესიიდან არ გამოაყვანინა, იმედი ჰქონდა, რომ როგორმე მოახდენდა ჯვრისწერას.
„მაშ მოსე თავადიშვილი აღარ ყოფილა,“ – წამოიძახა მოსემ, – „თუ თქვენ ჩემი ოჯახი შეგარცხვენინოთ; ჩემი ცოცხალი თავით არ ვაკადრებ ჩემს გვარს, რომ თათქარიძეებმა ეკლესიაში ქალი გამიუპატიურონ (ანუ შეურაცხყოფა მიაყენონ), ჯვარი უნდა დაიწეროს.“
„არ დაიწერს.“
„უკანასკნელი სიტყვაა?“
„უკანასკნელია.“
„დავით!“ – უეცრად გადაასხვაფერა სიტყვა მოსემ და ხმაც მოურბილა, – „აქეთ მობრძანდი.“
დავითი გაჰყვა. იქით ორივე განცალკევებით გადგნენ. მოსემ ამოიღო ხუთი თუმანი და უთხრა ხმადაბლა დავითს:
„ეს ხუთი თუმანი, დაჩუმდი, შენ რა გინდა? შენ ხომ არ ირთავ?“
დავითი დარბილდა.
„ხუთ თუმანზე ძმა როგორ გავყიდო?“ – უპასუხა.
„შვიდი იყოს.“
„ან შვიდად.“
„რვა იყოს.“
„ვერც რვა თუმნად.“
„აბა რამდენი გინდა?“
„ათი მაინც იყოს.“
„ცხრაზე რას იტყვი?“
„არა, ათი.“
„ეჰ, ჯანი გავარდეს (ანუ იყოს რაც იქნება): ათი იყოს.“
ამოიღო ათი თუმანი და მისცა. დავითმა ჯიბეში ჩაიდო.
„მე კი დავჩუმდები და ჩემი ძმისა შენ იცი,“ – უთხრა ღიმილით დავითმა.
„ოღონდ შენ დაჩუმდი და ერთი-ორი კაცი თქვენი მაყრიონიდანაც დაიყოლიე და ლუარსაბს მე მოვუხერხებ.“
„ბატონი ხარ. მაგის პირობას გაძლევ.“
„მაშ ხელი დაჰკარ.“
ხელი ჩამოართვეს ერთმანეთს და საწყალ ლუარსაბს ძალად გადააწერეს ჯვარი იმ ღამეს. მოსემ არც დაპირებული ორასი თუმანი მისცა, იმის მაგივრად ის თამასუქი დაუბრუნა, სუტ-კნეინას რომ წაართვა.
ლუარსაბს არ მიჰყავდა ცოლი, სანამ არ გამისწორდებაო (ანუ არ გამომისწორებენო), ბოლოს ესეც რომ ვერაფერი გახდა – გარემოებას დაემორჩილა და წამოიყვანა შინ თავისი დარეჯანი.
ელისაბედი სიხარულით აღარ იყო, რომ ლუარსაბმა მზეთუნახავის მაგივრად გონჯი (ანუ მახინჯი) ცოლი მოიყვანა. „ჰი, ვენაცვალე ღმერთსა!“ – ეტყოდა ხოლმე ქმარს ელისაბედი, – „ჰი, ვენაცვალე! – ჯერ ჩემზე უკეთესი უნდა შეერთო და მერე ჩემთვის ნიშნი მოეგო (ანუ ჩემთვის გაკვეთილი მიეცა)!“
„ჰი, ვენაცვალე ღმერთსა!“ ბოლოს ხომ – როგორც მოგეხსენებათ – ცოლების მოწყალებით (ანუ ცოლების გამო) ძმებს ჩხუბი მოუვიდათ და გაიყარნენ.