თავი XIII
XIII
მკითხავმა ცოლ-ქმარი ძალიან დაარწმუნა, რომ შვილი ეყოლებოდათ. ამ იმედში ოდნავი ეჭვიც კი არ შეჰპარვიათ. მათი რწმენა იმდენად ძლიერი იყო, რომ ერთ მშვენიერ დღეს დარეჯანს მოეჩვენა, თითქოს მუცელში ბავშვმა გაინძრა.
რა თქმა უნდა, გახარებულმა ქალბატონმა მაშინვე ახარა ლუარსაბს.
„მართლა გაინძრა?“ – წამოიძახა სიხარულისგან გონებადაკარგულმა ლუარსაბმა.
„რას ამბობ, შენ გენაცვალოს ჩემი თავი! სერიოზული ქალი სიხარულისგან კინაღამ შევხტი, მაგრამ გამახსენდა, რომ მუცელი გამიფუჭდებოდა-მეთქი, და შენ მაინც კიდევ არ გჯერა.“
„უი, შენ კი ჩაგეკონე მაგ გემრიელ სულში! ყოჩაღ, რომ არ შეხტი, თორემ მუცელი გაგიფუჭდებოდა. იმ სიხარულში ეგ როგორღა გაგახსენდა! მე კი – მე და ჩემმა ღმერთმა – შევხტებოდი, მერე ისე შევხტებოდი, რომ დავცემულიყავი, კიტრსავით გავსკდებოდი.
დავითს თვალი დაუდგეს! ფერხული, აბა, ახლა იცეკვოს, აი! მაშ დღეს მე და შენ ერთი კარგი ქეიფი მოვაწყოთ, ერთი კარგი წითელი ღვინო გავახსნევინოთ, რომ შვილის სადღეგრძელო დავლიოთ.“
„ურაა!“ – დაიყვირა ლუარსაბმა და, რადგანაც მუცელზე იწვა ტახტზე, თავისებურად, ერთი ფეხიც აიშვირა მაღლა და სანამ „ურა“-ს არ დაამთავრებდა, ფეხი არ ჩამოუღია.
ეს ამბავი სადილობის დროს მოხდა. გაახსნევინეს წითელი ღვინო. ცოლ-ქმარი, დარწმუნებულნი, რომ მემკვიდრე ეყოლებათ და დავითიანებს თვალები დაუდგებათ, სადილზე გამხიარულდნენ.
განსაკუთრებით ლუარსაბი შექეიფიანდა და კარგად დათვრა. ელისაბედი ამბობდა, რომ თითქოს დარეჯანსაც უყვარსო ღვინის სმა. ეს კი ვიცი, რომ იმ სადილზე ამანაც დალია ორიოდე ჭიქა.
ლუარსაბმა სამი ჭიქა ერთად ჯერ არდაბადებული შვილის სადღეგრძელო გადაჰყლაპა და ალავერდი დარეჯანთანაც მივიდა.
დარეჯანი, თუმცა ესეც ნასვამი იყო, მაგრამ ქალის ღირსება შეინარჩუნა და ჭიქა თუმცა ჩამოართვა, სულ არ დალია.
„დალიე, შენ გეთაყვანე!“ – ეუბნებოდა მთვრალი ლუარსაბი, – „ახლა ქეიფს ნუ მიფუჭებ. ჩვენი შვილის სადღეგრძელოს როგორ არ სვამ? თუ მე და შენ არ დავლევთ, მაშ ვინ უნდა დალიოს?
ღმერთი გვიწყენს, იტყვის: მე შვილი მივეცი და ისინი სადღეგრძელოსაც არ სვამენო. ნუ აწყენინებ მოწყალე ღმერთს, ძლივს კეთილი თვალით გვიყურებს. მეც ქეიფს ნუ მიფუჭებ. დალიე, გეთაყვანე!“
უთხრა და ისევ მიაწოდა ჭიქა.
დარეჯანმა ჩამოართვა ჭიქა, მაგრამ ისეთი მორცხვობით, ისეთი თვალების ხამხამით და გემრიელი ღიმილით, რომ მე მაშინვე მივხვდი, რომ ქალბატონი უამისოდაც ნასვამი იყო.
ჩამოართვა და გადაჰკრა. სასაცილო რამ იყო ქალბატონი: ღვინო თანდათან ეკიდებოდა, ლოყები აუწითლდა კიდეც, ტუჩებს ღიმილი მიეკრა და აღარ შორდებოდა.
ქვედა ტუჩი ძირს ჩამოეშვა და ნერწყვმა დენა დაუწყო, თვალები აემღვრა და თავისთავად ეხუჭებოდა, – ერთი სიტყვით – დარეჯანი ქეიფზე იყო.
ლუარსაბიც დაითვრა. ღვინისგან მოდუნებულ ენას აღვირი მიუშვა და უგზო-უკვლოდ დაიწყო ლაპარაკი, დარეჯანი სულ თავს აცანცარებდა და შესცინოდა.
„ვენაცვალე კახეთს!“ – ამბობდა მთვრალი ლუარსაბი ენადაბმით, – „ვენაცვალე! ეგ რომ არა ყოფილიყო, არც კახური იქნებოდა. მაშინ მე რაღა კაცი ვიქნებოდი? ჩემს გათქმულ სახელს მაშინ ვინღა გაიხსენებდა?
დღეს თუ ლუარსაბის სახელი იხსენება სადმე, ღვინის მადლობელი უნდა ვიყო. თუ კაცი ვარ მე დღეს, აი, ამ შავი ყურძნის წვენითა ვარ კაცი! ჩემოდენას საქართველოში ორიც არ დალევს, დიდი მსმელი ვარ.
მე რომ სიმღერა ვიცოდე, მთელი კახეთის ღვინო არ მომერევა. ეს არის, რომ არ ვიცი და! სიმღერა ღვინოს ანელებინებს და! თორემ სხვა მხრივ რა მიჭირს: კარგად მსმელის კუჭი მაქვს, აქ თუნდაც ოთხი ჩაფი ღვინო ჩაეტევა.
ხომ გახსოვს ის იმერელი? აი, რომ მოვიდა, დადიანის „პოვერნია“ ვარო? „პოვერნია“ კი არა, – შენც არ მომიკვდე – ის ძალით გამოგზავნეს იმერლებმა: აბა წადიო, კახეთში ერთი ძლიერი კაცი არისო, ლუარსაბ თათქარიძე, ოღონდ ის კი დაგვითვრეო და ნახევარ იმერეთს შენ მოგცემთო.
ახლა იმან მე რომ დამინახა, მაშინვე მიხვდა, რა კაციცა ვარ, იმიტომ „პოვერნობა“ დაირქვა, სახელი არ გამიფუჭდესო.
ქება-დიდებაში კი ნუ ჩამომართმევ და ჩემი სახელი თათრებამდე არის გავარდნილი, იმერეთშიაც მისულა ჩემი ქება, მაგრამ აი, ამ შენმა უხეირო ლუარსაბმა ასე გაგიხადა ის ფხიკიანი იმერელი, რომ, რომ… სულ ჩემი მზე ვაფიცებინე.
თვითონვე თავისი პირით მითხრა: ბაყბაყ-დევი ხარო. თითიც მომიკაკვა და ყურში ჩუმად ჩამჩურჩულა: სანაძლეო მოიგეო, ნახევარი იმერეთი შენი უნდა იყოსო.
რომ მეჩივლა, რა თქმა უნდა, იმ ნახევარს გამოვიტანდი, მაგრამ ჩვენი მამა-პაპის მამულებიც მაშინ ისე უკაცრიელად გვრჩებოდა და იმერეთი რაღად მინდოდა?
ახლა უკაცრიელად აღარ დაგვრჩება: ვენაცვალე შენს მუცელს! ახლა შიგ პატარა თათქარიძე ზის და, მგონია, წითელ ღვინოში ჭყუპალაობს.
უჰ, შენი კი ჭირიმე! მოდი ერთი ეგ ნაზი ტუჩები ამოგწუწნო! ახლა ეგეც ხომ შვილი გვეყოლა, აბა ახლა მაგის ქორწილზე ვიფიქროთ.
იცი, რა, დარეჯან? შენ ხომ ბრძენი ქალი ხარ და არც მე ვარ – ღვთის მადლით – სულელი, თოთხმეტი წლისა შესრულდება თუ არა – აბა, იანგარიშე, როდის შესრულდება, მგონი ბევრი ხანი არ გავა, მალე შესრულდება, – შესრულდება თუ არა, ჯვარიც დავწეროთ, რაღას უნდა მოვუცადოთ?
ახლა მაგის ქორწილში ლეკურს არ იცეკვებ? მე კი – ღვთის წყალობა შენა გაქვს – ასეთ ბუქნას დავუვლი, რომ იქაურობას სულ მტვერი ავადინო…
ახლა იმ იმერელს რომ ვაჯობე, იცი, რა ვუთხარი? წადი-მეთქი, სადაც შენი თქვა, იქ ჩვენიც თქვი-მეთქი, და იმერლებსაც უთხარი, რომ, რაც თქვენ კრიკინას წვენი გამოუვა, ერთ „ყლაპად“ არ მეყოფა-თქო, და „ყლუპი“ კი კიდევ თქვენზე დარჩება-თქო.
აი, ასეთი კაცები ვართ კახეთში-მეთქი. მაშ! თუ ღმერთი გწამს – კარგად არ მითქვამს?
„კარგად და პატიოსნად.“
„მაშ, მოდი ერთი კიდევ ამოვწუწნო ეგ შენი მარწყვის ლოყები. ახლა, დარეჯან, შვილის ქორწილში ლეკურს არ ითამაშებ?“
„რატომ.“
„ჰო, გეთაყვანე! მოდი, იცი, რა ვქნათ? ვითომ ახლა ქორწილია: აბა ერთი… ერთი შენებური დიდოური… მე „განდიდურს“ დაგძახებ.
თუ გიყვარდე, აი! ვითომ ქორწილია. თუნდაც ლეკური იყოს, ჰა! მე „პაწპაწინა ნიგვზის ტოტს“ დაგძახებ.
ჰა და პაწპაწინა ნიგვზის ტოტი! პაწპაწინა ნიგვზის ტოტი! ჩუპრი-ჩუპარ, ჩუპრი-ჩუპარ, ჩუპრი დარეჯანასა!.. ურაა!.. აი, გიდი!.. ქუდი ჭერში!.. კახური კა… ცის… ჭი… რი… იი… მეე… ჩა… აა… რაკ… რაა… კებს… კუ… უუ… ლა… სა… იმ იმერელსაც… კაი… საქმე… დავმარ… დავითსაც… თვალიმც… გამოს… ძრო… მია… ურაა!..“
ყროყინებდა სიმღერის ხმაზე დათვრალი ლუარსაბი, რაღაცეებს ბოდავდა და ამ ბოდვაში ჩაეძინა კიდეც.