თორნიკე ერისთავი — კარი მეოთხე — თავი III

III

ღრუბელზე მაღლა, ორბის საბუდარს,

არჩვებ-ჯიხვების მაღალ სამთავროს,

წმინდა მამებსა გამოუქვაბავსთ

კლდეში სახლები ოდესმე, ერთ დროს.

აღარა სჩანან დღეს ის მამები,

აწ აიაზმას ვერ გვასხურებენ,

და მაღლობიდან ის სადგურებიც

ჩვენს შავს ბედს შავად გადმოჰყურებენ...

ვერა ოთხფეხი, ვერა ფრინველი,

ვერ შედის, თუმც კი ღიაა კარი;

ვერც უწმინდური რამე ქვემძრომი:

იქ ბუდობს მხოლოდ წმინდა ფუტკარი:

და ისიც მისთვის, რომ ზეცის მუშა

ხატებს უმზადებს აქ წმინდა სანთლებს,

თორემ სხვა... გინდა კიდეც შევიდეს,

რაღაცა შიში ააკანკალებს.

ამგვარად ჰფიქრობს დაბალი ხალხი,

ცრუ-მორწმუნობით არის შემცდარი,

მაგრამ ამ გულწრფელ მათ შეცდომაში

მაინც სიწმინდე და მადლი არი.

თორნიკეს დროსაც ამგვარ მღვიმეში

ცხოვრობდა ერთი მოხუცი ბერი,

ძაძით მოსილსა და ფეხშიშველსა,

წელზედ ეყარა თმები და წვერი.

ხშირად სოფელში ჩამოდიოდა,

არ ასვენებდა კაცთმოყვარება:

მუნჯად ვიდოდა, ხმას არვის სცემდა,

აღთქმული ჰქონდა მას მდუმარება.

მაგრამ შრომასა და შემწეობას

გაჭირვებულსა არ ამადლიდა:

უყვარდა გლეხი, ქვრივი, ობოლი,

მამაშვილურად ყველას უვლიდა.

თოხნაში, მკაში, სხვლაში და ხვნაში

ის მუშა იყო ყველაში სრული,

მისის მარჯვენის მადლს ჰფიცულობდა

ყოველი გლეხი, გაჭირვებული.

როცა სახადი, გადამდები რამ,

სადმე სოფელში მოედებოდა,

იმათ მომვლელად და საპატრონოდ

წმინდა მოხუციც იქ გაჩნდებოდა.

და სასყიდელი იმისი იყო

ხმელა პური და ზედ წმინდა წყალი;

არვის უნახავს ის მოწყენილი,

არც მხიარული და არც გამწყრალი.

ერთ გუნებაზე იდგა და იდგა...

ყველას უყვარდა, ყველა იცნობდა,

მაგრამ ის მაინც არვინ იცოდა,

თუ რას ჰფიქრობდა და ან რას გრძნობდა.

იცოდენ მხოლოდ, რომ ბერი იყო,

ცხოვრობდა კლდეში, სოფელთან ახლოს,

და დიდი ხნიდან მათი მამებიც

მას ეძახოდნენ „გაბრიელ-სალოსს“.

როდესაც მეფემ არ შეიწყნარა

თორნიკეს ძღვენი, თხოვნა, ვედრება

და გაკვირვებულ ამოდენ ჯარში

სიჩუმე იყო და მდუმარება,

ეს გაბრიელი წარსდგა იმათ წინ,

ამოიდგა რა პირველად ენა,

და გააკვირვა ყოველი სული,

როდესაც ბატონს ეს მოახსენა:

- „მეფევ! სიმდიდრე და ეს საუნჯე

არც შენ გეკუთვნის და არც თორნიკეს!

ეს ნახევარი სხვებისა არის...

სისხლის სანაცვლოდ იმათ მოიმკეს!

რისთვის ივიწყებთ იმათ, რომელთაც

მამულის სახელს თავი შესწირეს,

და გაითხარეს სამარე ისე,

რომ შორს მშობლებმაც ვერ დაიტირეს?

რათ არ იგონებთ იმ წმინდა ადგილს,

სადაც თორნიკე იმყოფებოდა?

თუ არა იმის სასწაულსა და მადლს,

ქრისტიანობა იღუპებოდა!..

მთაწმინდის იყოს ეს თქვენი ძღვენი.

იქ ააშენეთ მით მონასტრები,

რომ სუყოველდღე, წირვა-ლოცვის დროს,

იხსენებოდნენ ქართველი მკვდრები.

აუგეთ ერთიც ახალი ლავრა

ყოვლად წმინდისა დედის სახელსა,

რომ მის წილხვედრი მცირე ივერი

მსხვერპლს სწირავდეს მის მფარველს და მხსნელსა.

მეცნიერების და მწიგნობრობის

იქ აენთება ერთ დროს ლამპარი

და შვილიშვილთა სხივებს მიაფენს

იმათი მამა და წინაპარი!“

სთქვა და ისევე დადუმდა ბერი.

გაოცებული უმზერდნენ მაშინ...

დასთანხმდა მეფე და ერმაც მასთან

ერთხმად შესძახა ხმამაღლა: „ამინ“!..

აღარვინ იყო საქართველოში

იმ დღიდან იმა ბერის მნახველი;

მხოლოდ ერთხელ-კი, როცა ქვეყანას

ჩამოსწოლოდა უკუნი ბნელი,

ორი მოხუცი ენახათ გზაზე

ხელყავარჯნებით შორს მიმავალი,

ათონისაკენ მიემართათ მათ

პირდაპირი გზა და სწორი კვალი.

ისე ვიდოდენ, ვით ბნელ ღამეში,

თითქოს უძღოდათ რაღაც ნათელი.

ერთი მათგანი იყო თორნიკე

და მეორე კი ის გაბრიელი.