შუშანიკის წამება — თავი X შინაარსი და გამარტივებული ტექსტი

პიტიახში ჩორში გაემართა. მისი ძმა, ჯოჯიკი, არ იმყოფებოდა იქ, როცა ეს ამბავი წმინდა შუშანიკს შეემთხვა. როდესაც ჯოჯიკი დაბრუნდა, ის პიტიახშს გაეკიდა. ჰერეთის საზღვრებთან დაეწია და ძალიან ევედრებოდა, რომ შუშანიკი ბორკილებისგან გაეთავისუფლებინა. რაკი ჯოჯიკმა ძალიან შეაწუხა, პიტიახშმა ბრძანა, რომ მხოლოდ ბორკილები მოეხსნათ. როცა ჯოჯიკი მოვიდა, მან შუშანიკს კისრიდან ჯაჭვი მოხსნა, მაგრამ წმინდა შუშანიკმა ბორკილების მოხსნა არ ისურვა და სიკვდილამდე მათთან ერთად დარჩა. ის ექვსი წელი გაატარა იმ ციხეში და ღვთაებრივი ცხოვრების წესით ყვაოდა: მუდამ მარხულობდა, ღამეს ათევდა, ფეხზე იდგა, განუწყვეტლივ ლოცულობდა და დაუსრულებლად კითხულობდა წიგნებს. მან მთელი ციხე გაანათა და გაამშვენიერა თავისი სულიერი გალობით. იმ დროიდან მთელ ქართლში გახმაურდა მისი ამბავი. მამაკაცები და ქალები მოდიოდნენ აღთქმულ შესაწირავად და ვისაც რა სჭირდებოდა, ნეტარი შუშანიკის წმინდა ლოცვით ენიჭებოდა, რასაც კაცთმოყვარე ღმერთი აძლევდა მას: უშვილოებს – შვილს, სნეულებს – განკურნებას, ბრმებს – თვალის ახელას. იყო ერთი სპარსი მოგვი ქალი, რომელსაც ეშმაკისგან შეპყრობილობა სტანჯავდა. ის წმინდა შუშანიკთან მივიდა, შუშანიკი კი მას ასწავლიდა, რომ მოგვთა სარწმუნოება დაეტოვებინა და ქრისტიანი გამხდარიყო. ამ ქალმა მაშინვე მიიღო ეს. შუშანიკი ასწავლიდა ქალს და ეუბნებოდა: „წადი იერუსალიმში და განიწმინდე შენი ეშმაკეულობისგან.“ მან გულმოდგინედ მიიღო ეს რჩევა და ჩვენი უფლის, იესო ქრისტეს სახელით გაემართა გზაზე. ის განიკურნა თავისი სნეულებისგან. როცა ის დიდი სიხარულით დაბრუნდა და იმავე ადგილას მოვიდა, წმინდა შუშანიკთან მივიდა მადლობის სათქმელად და განკურნებული, სიხარულით წავიდა თავის სახლში. წმინდა შუშანიკმა კი აბრეშუმით ხელსაქმობის ნაცვლად დიდი გულმოდგინებით ხელში აიღო ფსალმუნები და რამდენიმე დღეში ის ასორმოცდაათი ფსალმუნი დაიზეპირა, რომლითაც დღე და ღამე ზეციური სამყაროს უფლის მიმართ ღვთის სასურველ გალობას შესწირავდა ცრემლით. ნეტარ შუშანიკს უთხრეს: „შენი შვილები მოგვთა სარწმუნოებაზე მოაქციეს.“ მაშინ მან დიდი ტირილით დაიწყო ღმერთის თაყვანისცემა და თავს მიწაზე ურტყამდა, ამოიკვნესა და თქვა: „გმადლობ შენ, უფალო ღმერთო ჩემო, რადგან ისინი არასოდეს ყოფილან ჩემები, არამედ შენგან იყვნენ მოცემულნი. როგორც გნებავს, იყოს ნება შენი, უფალო, და დამიფარე მე ეშმაკის საქმეებისგან.“ მე მივედი და ვიხილე წმინდა შუშანიკი ტირილისგან გამშრალი და დასიებული. წმინდა ეპისკოპოსს საჭმელი მოეკითხა, და რაკი ძალიან ვაიძულე, ცოტაოდენი გემო იხილა და ღმერთს ვმადლობდით. იმ დრომდე მისი შვილები მოდიოდნენ დედის სანახავად, მაგრამ როცა ისინი განუდგნენ და ღმერთი უარყვეს, ვეღარ გაბედეს მისი ნახვა, არამედ მათი სახელის გაგონებაც კი ეზარებოდა. შემდეგ პიტიახშმა შუამავლები მიუგზავნა და შეუთვალა: „ან ჩემი ნება შეასრულე და მოდი სასახლეში, თუ არ მოხვალ სახლში, ჩორს გაგაგზავნი, ან მეფის კარზე, ვირით.“ წმინდა შუშანიკმა ასე შეუთვალა: „უბედურო და უგნურო! მე თუ მეფის კარზე გამგზავნი, ნუ ჩორს გამგზავნი. ვინ იცის, იქ რაიმე სიკეთეს ვეწიო და ამ ბოროტებას გადავურჩე.“ პიტიახში გულში ამ სიტყვების გამო ამბობდა, რაც მან უთხრა, რომ „ვინ იცის, რაიმე სიკეთეს ვეწიო,“ – რადგან ეგონა, რომ ვინმე მთავარს გაჰყვებოდა ცოლად, და იმ დღიდან აღარავინ მიუგზავნია მასთან. წმინდა შუშანიკი კი სასტიკ ტანჯვათა მოთმენის გამო ამბობდა ამას, რათა ღვთის სასურველი ყოფილიყო. პიტიახშმა თავისი დაახლოებული ძიძიშვილი შეარჩია, რათა ის სასახლეში მოეყვანა. როცა იმ კაცმა უთხრა: „მომისმინე და ჩამოდი სასახლეში, ნუ ააოხრებ თქვენს სახლს,“ წმინდა შუშანიკმა უთხრა მას: „უთხარი იმ უღმერთოს: „შენ მომკალი და მითხარი: ცოცხალი (შენი ფეხით) ვერ გამოხვალ მაგ ციხიდან. ახლა კი, თუ მკვდრის გაცოცხლება შეგიძლია, ჯერ შენი დედა გააცოცხლე, რომელიც ურდშია დამარხული. თუ მისი გაცოცხლება არ შეგიძლია, ვერც ჩემი გაყვანა ძალგიძს (ციხიდან), თუ არა თრევა-თრევით გამიყვან.“ როცა პიტიახშს ეს ნათქვამი უთხრეს, მან თქვა: „ნამდვილად ვთქვი ეგ.“ მეორე დღეს ვიღაც შემოვიდა და წმინდა შუშანიკს უთხრა: „კარგად უპასუხე მას, რადგან მაგნაირად აპირებდა შენს შეტყუებას, და მას შენთვის სხვა ავი განზრახვა ჰქონდა გულში.“ წმინდა შუშანიკმა უთხრა მას: „ნუ გგონია, რომ ღმერთს სძინავს, რომელმაც სათქმელს განუმზადებს ადამიანს. რადგან თვით უფალი ამბობს: „მე მივუგებ თქვენ ნაცვლად.“