თავი II
პლატონმა ვერ შეაცვლევინა ბეკინას თავისი გადაწყვეტილება, რამაც ძალიან გაანაწყენა. მან მამას სხვა ადამიანებიც მიუგზავნა ამ საკითხზე, მაგრამ ბეკინა ჯიუტობდა, შვილს არ უთმობდა და თავის განზრახვაზე უარს არ ამბობდა.
თვითონ ბეკინა დარწმუნებული იყო და ყველას არწმუნებდა, რომ მას ქალისგან შვილი არ ეყოლებოდა. ამბობდა, რომ ღმერთი მის მოსიყვარულე შვილებს არაფერს დააკლებდა, პირიქით, აუცილებლად შემატებდა კიდეც. პლატონი ამ „შემატებაზე“ კატეგორიულ უარს ამბობდა. მას მხოლოდ ის უნდოდა, რომ თავისი ქონება, რაც ხელში ჰქონდა, მტკიცედ შეენარჩუნებინა. მაგრამ ბეკინა თავისას იმეორებდა და თავის სიტყვაზე მტკიცედ იდგა.
ერთი სიტყვით, ამ მხრივ საქმე საბოლოოდ წაგებული იყო. საჭირო იყო ისეთი ხერხის მოფიქრება, რომ ბეკინას სურვილი ასრულებულიყო, მაგრამ პლატონიც იმედიანად ყოფილიყო. მას უნდოდა, რომ მიწის თავისი ორიოდე ნაკვეთი მთლიანად შერჩენოდა და დღესაც მის გამოსაკვებად ძლივს საკმარისი ლუკმა ორად არ გაყოფილიყო.
„დავიღუპე... სულ დავიღუპე!“ – იძახოდა პლატონი. „სულ დავიღუპე, თუ რამე არ ვიშველე, რამე არ ვიღონე!“
გამწარებული ახალგაზრდა კაცის გულში ცეცხლი ტრიალებდა. მისი ტვინი წისქვილის ბორბალივით მოუსვენრად ბრუნავდა, რომ რამე გამოსავალი მოეძებნა. არ უნდოდა, რომ მისი „სიმდიდრე“ „ძმურად“ გაყოფილიყო. არ უნდოდა, რომ ახლანდელ მწირ ლუკმას მიჩვეულ კუჭს უფრო დამცირებულ ლუკმაზე შეჩვევა დასჭირვებოდა.
„იფიქრე, ქალო, იფიქრე, იქნებ შენც მოიფიქრო რამე... ეს ოხერი თავი აღარ მუშაობს! მხოლოდ თავბრუ მესხმის...“ – გამწარებით ეტყოდა ხოლმე პლატონი ცოლს.
„მე რა უნდა მოვიფიქრო, რა უნდა გირჩიო?!“ – მოწყენით მიუგებდა ქმარს მელანო.
„რა მოვიფიქრო?! ჰმ! სხვას რას გაიგონებს თქვენგან კაცი!“ – გულმოსული წაილაპარაკებდა პლატონი და ისევ თავის ფიქრებში გაეხვეოდა გაჩუმებული.
ქართული ანდაზაა: „გაჭირვება მაჩვენე და გაქცევას განახვებო“. პლატონ სამანიშვილი ქართველი კაცი იყო და თან აზნაური.
„მამა!“ – მივიდა რამდენიმე დღის შემდეგ იგი ბეკინასთან. „მამა, რაკი გადაწყვიტე ცოლის შერთვა და აღარ იშლი, ნება შენია, ახლა რაღა მეთქმის... შენი ნებაა... მაგრამ ერთი სათხოვარი მაქვს და ამაზე არ გამაწბილებ, იმედია... უარს არ მეტყვი!“
პლატონს ეტყობოდა, რომ წინანდელ ცუდ ხასიათზე აღარ იყო.
„რა იყო, შვილო? ერთის მაგიერ ორი მითხარი!“
„მომანდე ეგ საქმე მე... მე ამოგირჩევ ქალს!“
ბეკინა გაკვირვებით მიაჩერდა შვილს.
„ღმერთმანი... მაჭანკალს თავი დაანებე და შენთვის შესაფერის ქალს მე მოგინახავ! შენ არ მომიკვდე!“
„შე კაცო, ადრე თავს იკლავდი, ნებას არ მაძლევდი და ახლა მაჭანკლადაც კი მიდგები!“ – ღიმილით მიმართა ბეკინამ შვილს და უნდობლად დაუწყო ცქერა. „რას მივაწეროთ ახლა ეგ, პლატონ?“ – გაიცინა ბეკინამ.
„რას უნდა მიაწეროთ?!“
„მაინც, მაინც! მამაშვილობას, გამაგებინე, თუ გიყვარვარ!“ – ჩაცივებით უთხრა დაინტერესებულმა ბეკინამ.
„ბატონო, თქვენი გულის სურვილი ხომ აგისრულდებათ და!“
„კი, მაგრამ მაინც! მამაშვილობას მითხარი! ჰა! შენს ცოლ-შვილს გაფიცებ! რა მოიფიქრე ახლა შენ?“
„არაფერი, შენ არ მომიკვდე, ისეთი, რომ შენი საწყენი იყოს...“
„ჰო!“
„ქალს მოგინახავ ისეთს, რომ არც შენი დასაწუნებელი იქნება და არც ჩემთვის საშიში...“
„ჰო, ჰო!“ – აჩქარებდა გახალისებული ბეკინა. „ჰო!“
„ახალგაზრდა ქალი, რასაკვირველია, შენი საქმე არაა.“
„რასაკვირველია, მაგრამ არც უკბილო მოხუცი ქალი ივარგებს, შე კაცო!“ – გაიცინა ბეკინამ.
„უკბილო მოხუცი ქალი ვის რად უნდა! ასე, ხნიერი ქალი რომ იყოს... მაგრამ ისეთი, არავინ დაგვცინოს...“
„ჰო, ჰო!“ – ეთანხმებოდა ბეკინა.
„ქვრივი...“
„მაგასაც არა უჭირს რა!“
„ქვრივი... ორჯერ გათხოვილი!“
ამ უკანასკნელ სიტყვაზე პლატონიც შეჩერდა, მამას შეხედა და ბეკინაც გაკვირვებით მიაშტერდა შვილს.
„ჰო, ორჯერ გათხოვილი!“ – გაიმეორა სიტყვა გაგრძელებით პლატონმა. „რა უნდა უჭირდეს? შენ არ მომიკვდე, არაფერი!“
„რას ხუმრობ, შე კარგო კაცო?!“ – თვალი თვალში გაუყარა ბეკინამ. „რას ხუმრობ, ვაჟბატონო?“
„შენ არ მომიკვდე, შენთან მე არ ვხუმრობ და არც გატყუებ... შენ სრულიად წაგებული არ იქნები, დედის სული არ წამიწყდეს! ის კი არა, მოგებული დარჩები... მე მხვდება მეტი შრომა, თორემ შენ მერე კიდეც დამემადლი! გესიამოვნება, ბატონო, ახლა რომ შენმა ცოლმა ბავშვის ჭყვირილით გამოგიჭექოს ყურები?“
„ეჰ... შენ კიდევ შენსას მოჰყვები!“
„ვინ იცის, ბატონო, ვინ იცის! ის არ ჯობია, რომ უფრო დაიმედებულად იქნება ადამიანი?!“
„ორჯერ გათხოვილი ქალი რაღა იმედია?“
„რა იმედია და აი, მოგახსენებ... შენ ცოლი გინდა. მე კი მინდა, რომ მამულის გამყოფი არ დაინახოს ჩემმა თვალებმა... თვითონ ამბობ, ახალგაზრდა ქალი არ მინდაო... მოგინახავ სწორედ წესიერ ქალს, რომ ვერავინ დაგვცინოს, შენ არ მომიკვდე. ორჯერ გათხოვილს იმიტომ გეუბნები, რომ ქვრივებში ამოვარჩევ, მოვნახავ ისეთს, რომ ორ ქმარს ჰყოლოდეს და არც ერთთან შვილი არ მიცემოდეს... ორივე ქმრის ხელში რომ უშვილო დარჩენილიყო... ამისთანა ქალი სწორედ საიმედო იქნება შვილის არყოლის მხრივ... თუ ორ ქმართან შვილი არ მიცემია, შენთან რაღა ღმერთი გაუწყრება... ამრიგად, შენც მშვიდად იქნები, მეც იმედიანად ვიქნები და ვიცხოვრებთ ისე, როგორც გვიცხოვრია... ამ ჩვენს წუთისოფელს ჩვენს წესზე ასე გავატარებთ და ჩვენს მერე რაც იქნება, ის ღმერთმა იცის და ჩვენმა მომავალმა! ესაა ჩემი თხოვნა... შენ არაფერი გაკლდება და ჩემთვის კი ისეთი საქმე იქნება, თითქოს ჩემი მამულის ნახევარი ხელახლა შემეძინოს... მაინც ამით თუ შევინარჩუნებ, თორემ სხვა რა ძალა მაქვს, რა ღონე შემწევს? ამიტომ გთხოვ, მომანდო ეგ საქმე, მაჭანკალს თავი დაანებო... შრომა მე შემხვდება, მართალია, მაგრამ როგორ ავარიდო თავი?! უხეირო ქალს არ შემოვიყვან ოჯახში, ამაში პატიოსან სიტყვას გაძლევ!“
ბეკინამ აცალა შვილს ეთქვა თავისი სათქმელი და ყურადღებით მოისმინა მისი სიტყვა. მას ახლა კიდეც ეცინებოდა პლატონის ნალაპარაკევზე და უკვირდა, ეს რა მოიფიქრა ამ კაცმაო. შვილის თხოვნაზე კიდეც თანახმა გახდა ბოლოს, თუმცა ესეც კი დაამატა:
„ნება შენი იყოს, პლატონ ჩემო, მაგრამ ახლა შენ მიჩქარი სიკვდილს, შვილო, და ეს არის!“ – სიცილით უთხრა მან.
„როგორ, ბატონო?“
„იმ წყეულმა მეც რომ გამაყოლოს წინანდელებს, რას მიპირებ მაშინ? ა? ხა, ხა, ხა! ცუდი სანდოა მაგისთანა მთვარეზე დაბადებული ქალი!“
„შენისთანა ძლიერ ადამიანს ის ვერაფერს გიზამს. შენ არ მომიკვდე!“
„კარგი, კარგი, შვილო!“ – ესიამოვნა ბეკინას შვილის სიტყვა. „კარგია, შვილო... ასე ქენი, მაგრამ საქმეს შორს ნუ გადადებ, თორემ...“
„არა, ბატონო, ამ დღეებშივე შევუდგები... რაღაზე გავაჭიანურო... გაკეთებული საქმე ჯობია!“
„ჰო, ჰო. რასაკვირველია, რასაკვირველია! მაგრამ გახსოვდეს, შვილო, უვარგის ვინმეს არ შემოიყვანო... თორემ სირცხვილს გაჭმევ, პლატონ, მიგიტოვებ ქალს და სხვას მე თვითონ ამოვირჩევ! მამაშვილობას გეფიცები!“ – ღიმილით უთხრა ბეკინამ.
„ბატონო, ეგ რა საკადრისია! რატომ ვიზამ მაგ საქმეს?!“ – მიუგო პლატონმა. „ამაზე მეტად არ გჯერათ ჩემი?!“
„ჰო და აბა ჰე! აბა ჰე! ახლა შენ იცი, მე თანახმა ვარ... ოღონდ არ დააგვიანო, ესეც გახსოვდეს! მეტ რაღას მომთხოვ კიდევ, შვილო, – ყველაფერი შენს ნებაზეა და ეგ არის! ახლა მაინც ვერაფერში მისაყვედურებ, შვილო!“
სასაყვედურო კი ჰქონდა პლატონს, მაგრამ რა გამოვიდოდა მასზე ლაპარაკის განახლებით?! ისიც კარგი იყო მისთვის, რომ მამა ამ უკანასკნელ თხოვნაზე დაითანხმა და ამით იმედი ეძლეოდა, განსაცდელი თავიდან აეცილებინა. ახლა საჭირო იყო მხოლოდ მოფიქრებული საქმის შესრულება. საჭირო იყო მოენახა მისი მხსნელი, ორჯერ გათხოვილი, უშვილო ქალი. ისეთი, რომ ქმრებთან სამ-სამი წელიწადი მაინც ნამყოფი ყოფილიყო, არც ბებერი ყოფილიყო მაინცდამაინც და არც მახინჯი. განსაკუთრებით უშვილობის მხრივ საიმედო ყოფილიყო.
საქმე არც ისე ადვილი იყო, რომ უცებ დასრულებულიყო და ამიტომაც პლატონი იმ დღესვე შეუდგა მას, რა დღესაც მამამისმა ამაზე ზრუნვის ნება დართო. „წყალწაღებული ხავსს ეჭიდებოდაო“, ასე იყო პლატონის საქმეც.
დატრიალდნენ ორივე, ცოლ-ქმარი. დღედაღამ მხოლოდ იმით იყვნენ დაკავებულნი, რომ იქნებ თავიანთ ნაცნობებში მოეძებნათ რომელიმე უშვილო ქვრივი ქალი, მათი სასურველი, მათთვის სანატრელი, დედინაცვლად გამოსადეგი არსება.
„არქიპო ქვაშავაძის ყოფილი ცოლი... უშვილო არ იყო?! გათხოვდა მერე... ქმარსაც თითქმის ხუთი წელი ჰყავდა... ნეტავ თუ ცოცხალი ჰყავს ის მეორე ქმარი? ა, არ იცი, მელანო?“
„როგორ არა... მაგრამ იმას, შე კაცო, პირველი ქმრის ხელშიაც კი ჰყავდა ერთი შვილი!“ – მიუგო მელანომ.
„შვილი სად ჰყავდა? შენ არ მომიკვდე! ნატალიას შვილი სად ჰყოლია?“
„ჰყავდა, შვილებს გეფიცები... შენ არ მომიკვდე! გავიწყდება, თორემ შვილი როგორ არ ჰყავდა... დიდხანს კი იყო უშვილო!“
„ოჰ, აბა ეგ მახსოვდა მე!“ – და გაჩუმებული პლატონი ახლა სხვებს იგონებდა და იხსენებდა.
„გოჯასპირ ხასიშვილის ყოფილი ცოლი? საწირეთელი ხასიშვილის! კი იცნობ შენ იმას. ჰო, ჰო! ის, მგონია, ასე მახსოვს, თითქოს ხასიშვილმა ქვრივი ითხოვა... უშვილო იყო მაშინაც!“
„აჰ! გოჯასპირ ხასიშვილმა ქვრივი კი არ შეირთო, შე კაცო... დედ-მამის სახლიდან წაიყვანა და ქვრივად მას დარჩა... უშვილოა კი... მაგრამ რა, ჩვენთვის ის არაფერში გამოსადეგია: ერთი ქმრის ნაყოლია,“ – წუწუნით დაამთავრა სიტყვა მელანომ.
ბევრს ეწვალნენ ამრიგად ცოლიც და ქმარიც, მაგრამ შესაფერისი ვერ იპოვეს.
„ჩემ დასთან წავალ... იქნებ დარიკომ მიმასწავლოს სადმე და კიდეც ამომარჩევინოს... ა, რას იტყვი, მელანო?“ – დაეკითხა პლატონი ცოლს, რაკი ხედავდა, რომ მისი მცდელობით არაფერი გამოდიოდა.
„ძალიან კარგს იზამ! ღმერთმანი!“ – მიუგო მელანომ. „ძალიან კარგს იზამ! უნდა მოიკითხო, აბა როგორ იქნება!“
„წავალ... ხვალვე წავალ!“ – ამოიოხრა პლატონმა. „იქნებ ცხენი გამოვართვა ვისმეს და წავალ... თუ დავიგვიანე, მაგ დალოცვილი მე აღარც კი მომიცდის და თავისას იზამს! ჰეი, ჰეი!“ – ნაღვლიანად წამოიძახა მან და მეზობლებში წავიდა ცხენის სათხოვნელად.