თავი 8
ხელმძღვანელი დაკვირვებით მიყურებს, მზის საწინააღმდეგო სათვალეც კი მოუხსნია და ასე მიყურებს, პირდაპირ, ჯიქურ. მე ანკეტას ვკითხულობ. ყველა პასუხი – ეს რაღაც საერთოა მხატვრულ ლიტერატურასთან, როგორც ასეთი. ხელმძღვანელი ხან მე მისმენს, ხანდახან კი აშკარად თავის მომავალ ნაშრომზე ფიქრობს, რადგან დროდადრო თავს სწორედ ასე, ოდნავ გვერდულად და ზემოთკენ სწევს ხოლმე და შორეულ სივრცეში ცალწარბაწეული იყურება. და დროდადრო სწრაფად ამბობს: „აჰაჰა... ჰაჰა... კარგია, კარგი...“ მე ვრცლად ჩაწერილ პასუხებს ვკითხულობ – დასახელებულ რესპონდენტს არ უყვარს მათემატიკა, რადგან მწერალი სერვანტესი პლუს ვინმე უსაქმური არ არის ორი, ესე იგი ერთი პლუს ერთი; რომ საცოლე წაართვა კაცმა, რომელიც ჰგავდა სიტყვას „გავძეხი“; მიაჩნია, რომ ოდნავადაც კი არ კარგავს თავისუფალ დროს, რადგან გადაჭედილ ტრამვაიში მგზავრობისას ფიქრობს ლიტერატურაზე, ოღონდ ვიწრო გაგებით, ისევ და ისევ მხოლოდ მხატვრულზე. და ყველაფერს თანმიმდევრულად ვეუბნები ხელმძღვანელს. ისიც დროდადრო ყურადღებით მისმენს. ფაქტებს ვაფიქსირებთ. „არ მეკარგებაო, არა?“ – ხმადაბლა, იდუმალი ხმით მეკითხება ხელმძღვანელი, – „არაო, არა,“ – ვეუბნები, – „წარმოგიდგენიათ?“ „ეს ხომ შესანიშნავია, შესანიშნავი,“ – ამბობს, – „აი, ინდივიდი – მესმის... და თქვენ თუ გესმით, რომ გადავაწყდით ისეთ მკვეთრ, მკაფიოდ გამოხატულ ინდივიდს, რომელიც შესძლებდა ეპასუხა კითხვებზე, რომლის შინაგანი სამყაროც გაცილებით უფრო მნიშვნელოვანი სფეროა? და განა მხატვრული ლიტერატურა უმნიშვნელოა, როგორც ასეთი? განა მხატვრულ ლიტერატურას არ ემსახურებოდნენ კალმით ტოლსტოი, გერცენი, ეე... და მთელი რიგი საქვეყნოდ ცნობილი ადამიანებისა? კარგია, კმარა,“ – ამბობს და მიყურებს, – „მოდით, წავიდეთ. დასახელებული რესპონდენტი დიახაც რომ რთული კითხვებისთვისაა ზედგამოჭრილი,“ – და ოდნავ ღელავს, – „ადგილზევე ვნახოთ... ნეტავ, სამსახურში თუ იქნება...“ „აბა სად იქნება,“ – ვამშვიდებ, – „სად უნდა იყოს, თუ არ“... „კარგით, წავიდეთ...“ – მკაცრად მეუბნება.
ქუჩაში მივაბიჯებთ, ორნი, ხელმძღვანელი და მე. თუმცა აღელვებულია, ნაბიჯი მაინც მტკიცე აქვს, გამართულია, პალტო ლამაზად აზის ათლეტურ ტანზე, აქოჩრილი თმა აქვს, გამჭოლი მზერა, რაღაცით არწივსა ჰგავს, გაბედული. მე მსიამოვნებს, მიხარია ხელმძღვანელთან ერთად სიარული, ასე, ტოლივით გვერდიგვერდ და მხარდამხარ. იმასაც ვნატრობ, ნეტავ ვინმე ნაცნობმა დამინახოს. ჩვენ მივუყვებით ქალაქის ქუჩებს, ვუახლოვდებით კაცს, რომელსაც ლიტერატურა ძალიან უყვარდა. ხელმძღვანელი იდაყვზე ხელს მკიდებს და თავის გეგმებს მიზიარებს – ჯერ რამდენიმე მარტივ შეკითხვას დაუსვამს, რა თქმა უნდა, ლიტერატურასთან დაკავშირებით... არა ზოგად ლიტერატურასთან დაკავშირებით, არამედ ვიწრო გაგებით... და მე არ უნდა ჩავერიო მათ საუბარში, თუკი არ მომმართავენ – აქ შეიძლება ერთადერთმა დაუფიქრებელმა სიტყვამაც კი გააფუჭოს მდგომარეობა... გასაგებია? „რა თქმა უნდა.“ ასე. და თვალებშიაც არ უნდა მივაჩერდე რესპონდენტს, თავი უხერხულად რომ არ იგრძნოს. „ქვეყანა რომ გადაბრუნდეს,“ – მწარედ მეღიმება, – „ეგ უხერხულობას არ იგრძნობს...“ „რატომ?“ „რა ვიცი...“ „საინტერესოა ესეც,“ – ამბობს ხელმძღვანელი, – „და მაინც, ნუ შეაცქერდები...“ „სულ არ შევხედავ.“ „არა, ესეც არაა საჭირო... ხაზგასმა... უკიდურესობაში არ უნდა ჩავარდეთ... ხანდახან უნდა შეხედოთ...“ „ხანდახან შევხედავ,“ – ვპირდები, – „აიი, იქაა...“ „აჰა!“ – ამბობს ხელმძღვანელი და მკლავზე მაგრად მიჭერს ხელს, – „იცით რა, თამაზ? მე გარეთ დაგელოდებით, თქვენ კი წინასწარ უთხარით, რომ მასთან საუბარი სურს თქვენს კოლეგას, ასაკითა და თანამდებობით უფროსს – წინასწარ რომ გავაფრთხილებთ, უფრო სიმპათიით განეწყობა. მე კი ისეთ პოზიციას დავიკავებ, რომ მისი ფანჯრიდან გამოვჩნდე, ავივლი, ჩავივლი, გასაგებია?“ – და უცებ ამბობს: – „თუმცა, არა, არა, შევიდეთ ერთად...“
– 9 –