თავი 3
როგორც უკვე გითხარით, თავისუფალი დროის გატარება ორნაირად შეიძლება შეფასდეს: პირველი - იმით, თუ რას აკეთებს ადამიანი, რა საქმიანობით არის დაკავებული, და მეორე - იმით, თუ რამდენ ხანს, რა ინტენსივობით და რა რაოდენობით აკეთებს ამას.
– 3 –
ასე იყო თუ ისე, საქმე მშვენივრად აეწყო. მაგრამ მეორე დღეს, ხუთშაბათს, დილით ადრე, სწორედ იმ ადამიანს შევხვდი, ვინც გამამწარა. უფრო სწორად, ჩემი ფეხით შევედი იმ საშინელ ფოტოკაბინეტში. ჩემი შესვლა არც გაუგია. სადღაც შორს, თავისთვის ფიქრობდა. თვალები უელავდა, მინის მაგიდას დაყრდნობოდა და წინ გადახრილი, ისე დაჟინებით იყურებოდა ჩემი სხეულის გავლით სადღაც, ძალიან, ძალიან შორს, თითქოს მეც მინისგან ვიყავი გაკეთებული. მაშინვე ვიგრძენი, რომ რაღაც ცუდი მოხდებოდა. მაგრამ მაინც ჩავახველე. როცა გამოერკვა, დაბნეულმა გამიღიმა და მითხრა: „მობრძანდით, მობრძანდით, პასპორტისთვის თუ...“
მაშინ მე დავიწყე გეგმის მიხედვით ახსნა, რისთვისაც მივედი. ყურადღებით მისმენდა და ეტყობოდა, რომ ყველაფერს მაშინვე ხვდებოდა, მაგრამ მაინც გამაწყვეტინა:
„ბოდიში, თქვენ თავად გადაწყვიტეთ თუ...“ – და დაამატა: „ღმერთო, როგორ მაგონებთ ვიღაცას...“
„არა, ხელმძღვანელმა გამომგზავნა.“
„მაპატიეთ, მაგრამ... უნდა ვიცოდე, ვინაა ის ხელმძღვანელი, როგორი კაცია... ნეტავ ვის ჰგავხართ...“
„რა, ხელმძღვანელი აქ მოვიყვანო?“ – ხუმრობით ვკითხე, თუმცა უკვე ოდნავ გაღიზიანებულიც ვიყავი.
„არა, არა, მოყვანა რა საჭიროა. ორიოდე სიტყვით დაახასიათეთ, რომ წარმოდგენა მქონდეს, ფაქტობრივად ვისთან მაქვს საქმე...“
„აბა, როგორ გითხრათ... ახალგაზრდა კაცია, მაღალი, ენერგიული, თანამედროვე... ახალგაზრდობის მიუხედავად, რამდენიმე თანამშრომელი მიგვაბარეს და ჩვენთან მუშაობა ძალიან კარგად დაიწყო.“
„ძალიან კარგად დაიწყო?“ – გამაწყვეტინა.
„დიახ!“ – და გაბრაზებულმა გავუმეორე, – „ძა-ალიან კარგად დაიწყო.“
„ეჰ,“ – თქვა კაცმა და მოიწყინა, – „მარშალმა ედმონდო ბეტანკურმაც ძა-ალიან კარგად დაიწყო, მაგრამ მერე როგორც დაამთავრა, მშვენივრად ვიცით...“
„ვინ მარშალი, რას ამბობთ...“ – შევკრთი მე.
„ვინ და ბეტანკური, აბა აურელიანო-სქელს ხომ არ...“ – და შუბლზე შემოირტყა ხელი, – „უჰ, აქამდე როგორ ვერ მივხვდი – თქვენ ძალიანა ჰგავხართ აურელიანო-სქელს, სანამ გასუქდებოდა,“ – და გაოცდა: – „ბიჭო, ბიჭო, როგორა ჰგავს?!“
„ვინ სქელს, რა სქელს...“ – ავღელდი მე.
„ვის და მარშალის ბიძაშვილს, აი, დიეგომ რომ გამოიჭირა... ვერ გაიხსენეთ?.. ეულალიას ქმარი! ჰმ!.. ზუსტად ისეთივედ წარმომედგინა ახალგაზრდობაში, როგორიც ახლა თქვენა ხართ, სანამ ძალიან გასუქდებოდა... რა უცნაური დამთხვევაა... მეც არა ვთქვი, სად შემხვედრია-მეთქი?“
„და, წარმოგიდგენიათ?“ – მკითხა: – „თქვენ ახსნით ამას?“
თვალები აუციმციმდა. „გიჟია თუ რა?“ – ერთი კი გავიფიქრე, მაგრამ გიჟები ხომ არ მუშაობენ, რასაკვირველია. და მკაცრად დავეკითხე:
„როგორ ბედავთ სამსახურში... ნასვამ მდგომარეობაში, ჰა!“
„მე? მე და ნასვამი?!“ – გაოცდა და უცებ საყვედურით შემომხედა, – „ააა, მივხვდი, თქვენ ბეტანკურიანი რომანი არ წაგიკითხავთ, არა, ხომ?“
„არა,“ – მივუგე, – „ბოლოს და ბოლოს, თქვენ შეგიძლიათ, პასუხი გამცეთ კითხვებზე?“
„სიამოვნებით, სიამოვნებით... ბოდიში, და არც ანსელმოიანი რომანი? ლჲოსასი, მარიო ვარგასის...“
„ა... არა.“
„და... კორტასარი?“
„ეეე... არა.“
მეგონა, გამკიცხავდა, მაგრამ შურით ამათვალიერა:
„ბედნიერი კაცი ყოფილხართ!“
„რატომ?“
„რატომ და წინ ისეთი დიდი ბედნიერება გელით, მე კი ეს ბედნიერება უკვე განვლილი მაქვს. ეეჰ...“
„რა ბედნიერება?“
„პირველად წაკითხვის. ესე იგი, თქვენ სამხრეთ...“
„ბოდიშს ვიხდი, მაგრამ,“ – ვეღარ მოვითმინე, – „თუ არ ვცდები, რესპონდენტი თქვენა ბრძანდებით და არა მე.“
„რესპონდენტი რა არის?“ – მსუბუქად დაინტერესდა.
„ვისაც ეკითხებიან.“
„აა, და თქვენ კი გემატებათ „კო“? ოღონდ თავში – კორესპონდენტი...“
„არა, არა, მე – ინტერვიუერი ვარ.“
„კი ბატონო, მკითხეთ.“
მაგრამ აქ კაბინეტში ვიღაც მორცხვი კლიენტი შემოვიდა. რესპონდენტმა ბოდიში მომიხადა, კლიენტს – პალტო გაახდევინა, დასვა, თავი აუწია, გაახედა, გამოახედა, ჰალსტუხი შემიხსნა, იმას მოარგო კისერზე, ოთახი ძალიან გაანათა, უზარმაზარ აპარატში შეჰყო თავი, კლიენტს ნიკაპი ააწევინა, ობიექტივს რაღაცა მოარგო, მერე მოხსნა, თქვა: „ჰოპ!“ – და ჰალსტუხი ისე მოუხერხებლად შეხსნა, რომ კვანძი დაშალა. უღრმესი მადლობით დამიბრუნა, მაგრამ ვეღარ გავიკეთე, რადგან ჰალსტუხის შეკვრა არ ვიცი, დილაობით ძმას ვთხოვ ხოლმე. რესპონდენტმა კი მოწყენილად თქვა: „მეც რომ არ ვიცი?“ პალტოს ცალ სახელოში ხელი გაყრილ, გვერდზე გადახრილ კლიენტს უთხრა: „ხვალ არა, ზეგ“, ქვითარი გამოწერა, მიაჩეჩა, გადაახდევინა „ბ“ – ოთხმოცი კაპიკი, გაუღიმა – „კარგად იყავი, გენაცვალე“, და მომიბრუნდა, თავით ფეხებამდე მზადყოფნაში:
„ბოდიში, მაგრამ სამსახურის საათებია და... აბა, შევუდგეთ.“
ანკეტიდან ხელის ზურგით გვერდზე გადავწიე ჰალსტუხი და შევუდექი:
„გვარი!“
„კეჟერაძე.“
„სახელი!“
„ვასიკო.“
„ვასილი?“
„დიახ, დიახ,“ – შეცბა, – „მაპატიეთ, „კო“ – ეს ხომ თქვენია – კორესპონ...“
„კორესპონდენტი არა ვარ-მეთქი!“ – მკაფიოდ გავუმეორე, – „არამედ ინტერვიუერი, გასაგებია? დაბადების წელი!“
„ოცდაცხრა.“
„ათას ცხრაას... არა?“ – ხუმრობით ვკითხე.
„რასაკვირველია.“
„სქესი!“
„ვასილი მქვია,“ – იმანაც ხუმრობით მომიგო.
ჩავწერე, „მამრობითი...“
„პროფესია...“
„მხატვრული ფოტოგრაფი.“
და პირდაპირ საქმეზე გადავედით, ასე დავეკითხე:
„გიყვართ თუ არა თქვენი საქმე?“
აქ კი უგულოდ მიპასუხა:
„ისე, რა...“
„რატომ?“
იმან კი დაკვირვებით, ოდნავ ნაღვლიანად შემომხედა, მიყურა, მიყურა და თქვა:
„მე ძალიან მიყვარს ლიტერატურა.“
პატარა ხანს ჩუმად ვიყავით. მერე ვკითხე:
„სპეციალური?“
გაეღიმა და თქვა:
„არა, მხატვრული ლიტერატურა.“
უხერხულად ვიგრძენი თავი, მაგრამ მაინც არ დავნებდი:
„კი ბატონო, მაგაზედაც მივალთ, ეგეთი შეკითხვაც შედის ანკეტაში...“
„აარა, არა,“ – ისევ გაეღიმა, – „მაგაზე კი არ „მივალთ“, არამედ მაგითი იწყება და მაგითი მთავრდება.“
„რა?“
„რა და თქვენი შეკითხვები – ჩემისთანა რესპონდენტისათვის.“
„რა იცით, ჯერ ეს ერთი, თქვენ?!“ – სერიოზულად გავბრაზდი, – „აგერ, მე ახლა უნდა გკითხოთ, როგორია თქვენი ბინის კომუნალური მომსახურების პირობები – ძალიან კარგი, ცუდი თუ საშუალო, და რა შუაში იქნება აქ ლიტერატურა, და ისიც ვიწრო გაგებით – მხოლოდ მხატვრული?“
„ჰეე,“ – ჩაეცინა და ანკეტაში მოურიდებლად ჩაიხედა, – „მიუხედავად იმისა, რომ მე არ მაქვს ცენტრალური გათბობა, მე მაინც მაქვს ძალიან კარგი პირობები, თუ გნებავთ კომუნალური უწოდეთ და რაც გინდათ, სხვა.“
„ეს როგორ?“
„როგორ და მაქვს წიგნების ორი უზარმაზარი კარადა, თაროები, მოხერხებული სავარძელი და ტორშერი – მხარს ზემოთ, ნათურა...“
„და ეგ ხომ კომუნალური პირობები არაა?“
„გააჩნია ვისთვის...“ – და უცებ ამპარტავნულად შემომხედა, – „ესე იგი, მხატვრული – ეს ვიწრო გაგებითაა, არა?“
„დიახ. იმიტომ, რომ არსებობს ლიტერატურა დოკუმენტური, მეცნიერული, პოპულარული, სახელმძღვანელო...“
„ბროშურა გამოგრჩა, კარგო...“
„თუნდაც, თუნდაც,“ – არ დავიხიე, შეუპოვრობა – მთავარია – განვაგრძე, – „კინოფილმები თუ გიყვართ?“
„არა.“
„რატომ?!“ – გავვოცდი.
„დაფინანსებული კონკურენტია.“
„ვისი?..“
„არ მომწონს-მეთქი – გონებაზე მეტად თვალს ახარებს და იმიტომ.“
ჩავწერე „არა“, და მომდევნო შეკითხვა წინა პასუხის გამო შეუფერებელი აღმოჩნდა, – როგორი ფილმები მოგწონთ განსაკუთრებით?
იმან კი მითხრა:
„ტიტრებიანი. გასაგებია?“
ჩემზე ნაკლებად არც იმას სცოდნია გაბრაზება. გული მომივიდა, მაგრამ აქ კვლავ შემოვიდა მუშტარი. კაცი კი, რომელმაც თქვა, რომ ლიტერატურა ძლიერ უყვარდა, გაბრაზებული ჩანდა და უნებურად მუშტარზე იყარა მცირეოდენი ჯავრი – „დაჯექ, დაჯეო“, ასე უთხრა. და ისეთი ძლიერი სინათლე ჩართო, ნათურები გაბმით აზმუვლდნენ. მერე ნიკაპი მკაცრად აუწია და უცებ მოლბა, თავზე გადაუსვა ხელი, „თქვენ რა შუაში ხართ, ბოდიში, თმა აგწეწიათ ცოტა...“ იმანაც, ერთხანს შეშინებულმა, გულიანად გაუღიმა, შეხმატკბილდნენ. ერთი – გაქვავებული იჯდა, მეორე – აპარატს უტრიალებდა. „ჰოპ“, თქვა რესპონდენტმა, პალტოს ჩაცმაში დაეხმარა, მაგრამ მუშტარი იძახდა: „არა, არა, ჩემით...“ ღიმილითვე გაუწოდა ქვითარი და მუშტარმა ფრთხილად რომ მიიხურა კარი, შევცბი – სულ სხვა კაცი შემომცქეროდა, გამომწვევი, უნდო...
„თუ გნებავთ, ხვალ განვაგრძოთ, ხვალაც ამ კვირისაა,“ – იუმორი მოვიშველიე მე.
„არა, არა, მკითხეთ.“
და აქ შევურჩიე კითხვა, რომელსაც არავითარი კავშირი არ უნდა ჰქონოდა მის გატაცებასთან – ასე დავეკითხე:
„მოდაზე რა აზრის ბრძანდებით? როგორი ტანსაცმელი მოგწონთ...“
მაგრამ იმან თქვა:
„ფართოჯიბიანი. ისე კი სულ ერთია...“
„როგორ თუ ფართოჯიბიანი? რისთვის...“
„ნებისმიერი წიგნი რომ ჩაეტიოს.“
არა, ეს სულელი იყო, ვიღაცა, და წამოვდექი.
„ბოდიში, მაგრამ... ხელმძღვანელი მიცდის.“
„მაღალი და ენერგიული? რა გაეწყობა, კარგად ბრძანდებოდეთ...“
ის კაცი ზიზღით მათვალიერებდა, სანამ მე კალამს გულის ჯიბეში ჩავიდებდი, ანკეტას კი პორტფელში ჩავდებდი. სწრაფად წავედი კარისკენ, მაგრამ მან გამაჩერა და მომაძახა:
— აი, ეს დაგრჩათ.
ეს ჩემი ჰალსტუხი იყო.
— მშვიდობით, მშვიდობით... — ვუთხარი და ფრთხილად ჩავიდე პალტოს ჯიბეში, რომ არ დაჭმუჭნულიყო.
— იცით რა? — მითხრა მან, — თქვენ ისევ მოხვალთ...
— არასოდეს! — გავბრაზდი, რადგან მთელი საათი დამაკარგინა.
— ვნახოთ, მოხვალთ თუ არა...
— რა იცით!
— არ შეიძლება, ასე უსახელოდ დავშორდეთ ერთმანეთს, — ამ მომენტისთვის ჩვენი საუბარი იუმორისტულ ჟურნალში დაბეჭდილ სტატიას ჰგავდა.
— ჩვენ უკეთესი საუბარი არც გამოგვივა! — პირდაპირ ვუთხარი.
— რატომ, რატომ, ჯერ სად ხართ... აი ნახავთ, უკეთესად თუ არ ავლაპარაკდები.
— მე კი აქ ფეხის დამდგმელი აღარ ვარ და...
— ვნახოთ, — გაეღიმა.
გამწარებული გამოვედი, შუბლზე ოფლი მასხამდა. ოფლის შესამშრალებლად ცხვირსახოცის ასაღებად ჯიბეში ჩავიყავი ხელი, ამოვიღე, მოვისვი კიდეც, მაგრამ სხვა ნივთი აღმოჩნდა...