თავი I
ყველაფერი დაიწყო იმით, რომ უფროსმა დამიბარა და მითხრა:
– თქვენს მომავალ ნაშრომში უნდა აჩვენოთ, როგორ იქცევიან ყოველდღიურად ქალაქის ტიპის დასახლებაში მცხოვრები მუშები და მოსამსახურეები. ასევე უნდა გამოავლინოთ ის წესები, რომლებიც განსაზღვრავს მათ დამოკიდებულებას ცხოვრების პირობების მიმართ. საზოგადოების მუშაობისა და განვითარების იმ სფეროებში, რომლებსაც ახლა უფრო მეტ ყურადღებას აქცევენ, ვიდრე ადრე, ყოფა-ცხოვრება და ის, რასაც ადამიანი სამსახურის გარეთ აკეთებს, დიდ ადგილს იკავებს. ასანთი ხომ არა გაქვს?
მე კი ჩემი ბედი... ასანთი არ მქონდა.
– ერთის მხრივ, მეცნიერულ-ტექნიკური პროგრესი, – განაგრძო მერე უფროსმა, – და ამასთანავე, დღევანდელ ეტაპზე ყოფა-ცხოვრების გაუმჯობესება...
– გავალ, გიშოვნით...
– არა, არა, მაინც ვაპირებ გადაგდებას და... ადამიანის ცხოვრებაში, სამსახურის გარეთ, მისი ყოველდღიური საქციელი თანდათან უფრო მნიშვნელოვანი ხდება. ამიტომაც განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს მის თავისუფალ დროს. ეს სფერო განისაზღვრება, ჯერ ერთი, იმით, რომ ის არის ადამიანის ჩამოყალიბების ერთ-ერთი ფაქტორი და მისი ცხოვრებისა და მოქმედების განუყოფელი ნაწილია.
მეორე – ასეთი კვლევა გვეხმარება, გამოვავლინოთ მნიშვნელოვანი მექანიზმები, რომლებითაც შეგვიძლია ადამიანზე სასარგებლოდ ვიმოქმედოთ. და მესამე – ეს სფერო ნაკლებადაა შესწავლილი, ვიდრე ეკონომიკური და სოციალური განვითარების სხვა, არანაკლებ მნიშვნელოვანი ნაწილები.
ცოტა ხანს შეჩერდა და მე ვთქვი:
– დიახ.
– თავისუფალი დროის გამოყენების შესწავლა ამ კუთხით, – განაგრძო მერე უფროსმა, – ძალიან აქტუალურია. მისი დამუშავება არა მხოლოდ თეორიულ, არამედ პრაქტიკულ ინტერესსაც წარმოადგენს. რა თქმა უნდა, ერთი წლიური თემისთვის ეს საკითხი საკმარისზე მეტად ფართოა. ამიტომ საკითხი ასე უნდა დავაყენოთ: თქვენ უნდა შეისწავლოთ ყოველდღიური საქციელი სამსახურის გარეთ და მისი დამოკიდებულება ცხოვრების პირობებზე. უნდა შემოვიფარგლოთ გარკვეული პროფესიის ადამიანების კონკრეტიზაციით, ხოლო პროფესიის არჩევა თქვენთვის მომინდია. იმედია, გამიგეთ.
– როგორ არა.
– ხოლო რაც შეეხება იმ კითხვებს, რომლებიც თქვენ უნდა დაუსვათ თქვენს მიერ არჩეული პროფესიის ადამიანებს, ანუ რესპონდენტებს, აი ამ ხუთ გვერდზეა მოცემული. მათი პასუხები უნდა იყოს მკაფიო, მოკლე და ამომწურავი.
– ერთდროულად?
– რა თქმა უნდა. ხოლო თუ წააწყდებით რაიმე გაუგებრობას, გართულებას, ყოველთვის შეგიძლიათ მომმართოთ... სამსახურის საათებში. გუშინ დაცვაზე იყავი?
– კი.
– როგორ ჩაიარა?
– ისე, ჩვეულებრივად.
– ბევრი ხალხი იყო?
– არა უშავს, კი.
– შენიშვნები ბლომად ჰქონდათ?
– არა, არც ისე... ხანდახან.
– ჰო, კინაღამ დამავიწყდა, – გაახსენდა უფროსს – აუცილებლად ყურადღება უნდა მიექცეს მატერიალურ-ეკონომიკურ ფაქტორს რესპონდენტთა კეთილდღეობისა თუ საქმიანობის გამოვლენაში მთლიანად.