სტუმარ-მასპინძელი — თავი XII

XII

ჩამოდის ხევსურთა ჯარი

დროშა მოჰქონდა წინასა;

მიჰმართეს სასაფლაოსა,

მდუმარეს ქისტთა ბინასა:

მოძებნონ თავისი მკვდარი,

მოკრიბონ გმირის ძვალები,

ზვიადაურის მტანჯველთა

ძირში მოსთხარონ თვალები.

დაუხვდათ ქისტის ჯარიცა,

ხევ-ხევის პირას მალული;

შამოესროლეს თოფები,

მაჟრები შემოსალტული;

გზას არ უთმობენ ხევსურთა

ბიჭები ამოსხარტული.

ორივე მხრიდამ თოფებსა

ზედ დაკიჟინით ისვრიან,

ორსავე საქმე აწუხებს,

ორნივე მედგრად იბრძვიან.

ბლომად დალია ტყვიამა

სისხლი, დ მოძოვა ქუჩია,

მაინც არ გატყდენ ქისტები,

სდგანან ვით ციხე-ბურჯია.

ბაბურაულმა ხევსურთა

ხმალ-და-ხმალ ჩასვლა ურჩია.

მივიდა საქმე ხმალზედა,

ფარმა გზა მისცა საკაფი,

საძევარი აქვთ ხევსურთა

ძვირი განძი და ალაფი.

ფარო, ნუ ჰმტყუვნობ გორდასა,

შენა ხარ მაგის ჯალაფი;

თავქვე მორბინალთ ხევსურთა

წინ კლდე დაუხვდათ წარაფი.

კლდიდამ გადუხტა უეცრად

ქისტი ხმალ-მოღერებითა,

აკვირვებს ქისტის ლაშქარსა

მტრის ჯარის მოგერებითა.

ზოგს მოტყუება ეგონა,

ამბობდენ მოჩვენებითა:

ეგ ვინ უხვდება ხევსურთა?

ჩევნი მხარეა, ვინ არი?

ეგ უნდა ჯოყოლა იყოს,

სწორედ, ნამდვილად ის არი!

სთქვა ერთმა, სხვანიც დასთანხმდენ,

გაოცებულნი უცქერენ.

როგორ არ უფთხის გროვასა,

თუმცა ხმალ-ხანჯრებს უღერენ.

მოჰკლეს კიდეცა, იქცევა,

მკერდს ხანჯრის წვერით უწერენ.

ქისტთ გაუხარდათ დიაღაც,

"მოჰკლან, თუ მოჰკლეს ახია!

ეხლაც მასხარად აგვიგდო,

წინად ხომ ბევრჯელ აგვრია,

სოფლისა გადრა ინდომა,

ჩევნ-კი ტალახში გაგვრია.

მარტოკა მტრის ჯარს დაუხვდა,

სწორედ დავლათით დაგვრია."

ხევსურთ ჯოყოლა გაწირეს

მკვდარი, კლდის თავსა, კეტამზე.

თითონ დაესხნენ ქისტებსა,

ჩამოეფინნენ ფერდაზე.

გახდა ხმალ-ხანჯრის ტრიალი,

დაკრული მიდის მკერდამდე;

ფარ-ხმალის ჩხერა, წკრიალი

ცას ადიოდა ღმერთამდე.

გაიქცა ქისტის ლაშქარი,

კოშკებს მიჰმართა გრიალით,

უკან მისდევენ ხევსურნი,

თავზე ჩაჩქნების პრიალით;

მოკრიბეს სასაფლაოზე

ზვიადას ძვლები ტრიალით:

ზოგი სად ეგდო, ზოგი სად,

ფრინველთ ნაჯიჯგნი ფრიალით.

მოკრიბეს ძვლები ხურჯინში

და გამობრუნდენ შინათვე,

ასრულეს გულის წადილი,

დანაპირები წინათვე.

გამოირეკეს ცხვარ-ძროხა,

გადმოავლიეს მთანია;

ამოიყარეს მტრის ჯავრი,

სადარდო რაღა არია?!

უცხოეთს მაინც არ დაჰრჩათ,

შინ მოაქვთ თავის მკვდარია,

ფშავ-ხევსურეთის იმედი,

ქავ-ციხე, რკინის კარია.

მოძმენი დაიტირებენ

თავის მკვდარს თავის წესზედა,

მიაბარებენ სამარეს

მამა-პაპათა გვერდზედა:

ძვირად ღირს დანადინარი

თავისის ცრემლი მკერდზედა!