როცა გათენდება და მზე სამყაროს სიბნელეს მოაშორებს, იგი ავა მაღალ კლდეზე და სიკვდილის უფსკრულში გადაეშვება.
ბელადის სიტყვებს საშიშროების სუნი ასდიოდა, ისევე როგორც შიშველ მთას ასდის ხოლმე, როცა შიგნიდან ცეცხლი ამოვარდება და ცა ფერფლის ღრუბლით დაიფარება.
იგი თავიდან ფეხებამდე შეშფოთდა.
ასეთი რამ ჯერ არც ერთ ბელადს არ უთქვამს.
იგი მიხვდა, რომ სამყაროში რაღაც ახალი გაჩნდა.
ოღონდ ისე არა, როგორც ცის ძახილი ცეცხლად აინთება და მაშინვე გაქრება.
არა.
ისე, როგორც მიწა გაიბზარება და ნაპრალი აღარასოდეს ამოივსება.
ირგვლივ სიჩუმე იდგა.
თანამოძმეებს თვალები გაფართოებოდათ და იგის უყურებდნენ.
მაშინ იგი კიდევ უფრო გასწორდა, თავი უკან გადაიგდო და შორეული მთების სიმაღლეს მიაშტერდა. მთების დიდმა სიმშვიდემ შეშფოთება ნელ-ნელა განდევნა მისი სხეულიდან. საშიშროების სუნიც გაქრა.
იგიმ მთების სიმაღლეს მადლობა გადაუხადა.
თანამოძმეთა გაფართოებული თვალები ერთმანეთში აირია.
იგის ახლა ერთი უზარმაზარი თვალი უყურებდა ყოველი მხრიდან.
ირგვლივ სიჩუმე იყო და მოლოდინის ძლიერი სუნი იდგა.
იგიმ ბელადს შეხედა.
ბელადი ყველაზე მეტად იყო მოხრილი. გრძელი ხელები ლამის მიწაზე ეხებოდა. შუბლი ვიწრო და ბრტყელი ჰქონდა, კბილები - გაბრაზებულად დაკრეჭილი.
რიგრიგობით ინაცვლებდა ფეხებს და ადგილზე ირწეოდა.
ასეთი ბელადის დანახვაზე ძლიერი ნადირებიც კი შეშინებულები გარბოდნენ.
დიდი დაძინების კლდეზე ის ადის, ვისი დაბადებაც არავის ახსოვს, ვისაც მკლავებში და მუხლებში სისუსტის გემო ჩაუდგა, ვისაც აღარც ჯოხის ტრიალი შეუძლია და აღარც ნადირის დევნა.
დაბინდებისას ბელადი მთელ ტომს შეკრებს და იტყვის.
ხოლო ცაზე რომ მზე ამოვა და სიბნელეს სინათლით გაფანტავს, კაცები აღმართს აუყვებიან. წინ ის მიდის, ვინც კლდიდან უნდა გადაეშვას. უკან დანარჩენები მიჰყვებიან.
კლდის შუა ნაწილთან, იქ, სადაც ბოლო ხე დგას, დანარჩენები შეჩერდებიან და მარტო ის განაგრძობს გზას. მიდის, მიდის, მიდის. მწვერვალს რომ მიაღწევს, მოიხედავს. თუ მანამდე არ მოიხედა, მწვერვალთან მაინც მოიხედავს. და ამ დროს სახეზე ცოცხლად დაჭერილი ნადირის ფერი ადევს.
მერე ისევ შეტრიალდება, მოიკუნტება, შეიკუმშება, დაპატარავდება, თვალებდახუჭული (იგიმ არ იცის, თვალებდახუჭული თუ გახელილი, მაგრამ ახლა, როცა თვითონ მიუყვება დიდი დაძინების ციცაბო აღმართს, რატომღაც ჰგონია, რომ თვალებდახუჭული) გადააბიჯებს და მისი კივილი სიკვდილის უფსკრულში ჩაიკარგება.
თანამოძმეები ჯოხებს მაღლა შემართავენ, გამარჯვების ყიჟინას დასცემენ და გამოქვაბულში დაბრუნდებიან.
ის აღარ დაბრუნდება.
იგიმ არ იცის, რატომ არასოდეს იღვიძებს დიდი დაძინებით დაძინებული, მაგრამ იცის, რომ არ იღვიძებს, რადგან უკან დაბრუნებული არავინ უნახავს.
აქამდე ასე იყო.
და ბელადი...
კიდევ დამარცხებული ბელადი ადის დიდი დაძინების კლდეზე.
დამარცხებულ ბელადს არც მკლავში უდგას სისუსტის გემო და არც მუხლებში. ჯოხის მოქნევაც შეუძლია და ნადირის დევნაც.
მაგრამ მაინც ადის დიდი დაძინების კლდეზე.
რატომ ადისო, არავინ კითხულობს.
ალბათ ჰგონიათ, რომ რაც არის, ის მუდამ იყო.
(თავიდან იგისაც ასე ეგონა, მაგრამ ახლა, როცა მრავალი გაკვირვება უკვე ცოდნად ექცა, მიხვდა, რომ მუდამ არაფერი ყოფილა, ყველაფერი ოდესღაც გაჩნდა, და უხმოდ იკითხა თავის სხეულში: “რატომ ადის დამარცხებული ბელადი დიდი დაძინების კლდეზე?”)
იმიტომ რომ დამარცხებული ბელადი მაინც ბელადია, მაგრამ რადგან დამარცხდა, ბელადი აღარაა. ხოლო როცა ბელადია და თანაც ბელადი აღარაა, ეტყობა რაღაც ირღვევა, რისი დარღვევაც არ შეიძლება. ამიტომ ადის...
ადრე, უცხო სიტყვები რომ შემოესეოდნენ და იგი მათს აწყობასა და დალაგებას შეუდგებოდა, გაურკვეველი სიმძიმე სხეულში ტკივილად ეღვრებოდა, თვალები ეხუჭებოდა და ძილი ერეოდა.
ახლა ასეთი რამ აღარ ემართება. ახლა უცნობ სიტყვებს იოლად და სწრაფად ალაგებს. სიტყვები გამწკრივდებიან და ისე მიუყვებიან მათთვის მიჩენილ გზას, როგორც ნადირი მიუყვება გაკვალულ ბილიკს წყაროსაკენ.
ესეც იმის ბრალია, ალბათ, წელში რომ გასწორდა...
პირველად იმ დღეს შენიშნა, რა დღესაც ძველი ბელადი დიდი დაძინების კლდეზე ავიდა.
... როდესაც ცამ დღის თვალი დახუჭა და ღამის მკრთალი თვალი გაახილა, კაცები დაბრუნდნენ. ბედმა გაუღიმათ და კარგად ინადირეს.
წინ ბელადი მოდიოდა. ჯოხი მხარზე ჰქონდა გადებული. დანარჩენები უკან მოჰყვებოდნენ და უზარმაზარი ნადირი მოჰქონდათ.
ქალები და ბავშვები ჟივილ-ხივილით გამოეგებნენ და ნანადირევის დანახვაზე თვალებში შიმშილის ფერი ჩაუდგათ.
ბელადი გამოქვაბულში შევიდა. სახეზე, როგორც ყოველთვის, სიმშვიდისა და სითბოს სუნი ასდიოდა. მისთვის განკუთვნილ ქვას მიუახლოვდა, დაჯდა, ჯოხი გვერდით მოიდო და ხელები მუხლებზე დაიწყო.
ამასობაში დანარჩენებიც შემოვიდნენ, ნანადირევი გამოქვაბულის შუაში დადეს და ძველი მონადირეები ხორცის განაწილებას შეუდგნენ.
როგორც წესია, წამახული ქვებით ჯერ თავი მოაჭრეს მოკლულ ნადირს, ბელადს მიუტანეს და ფეხებთან დაუდეს.
იგი მერე დიდხანს ცდილობდა გაეხსენებინა, რა ადგილას იდგა ამ დროს ბელადის შვილი, მაგრამ ვერ გაიხსენა, რადგან მაშინ მუცელში შიმშილი უტრიალებდა და ირგვლივ ხორცის მეტს ვერაფერს ხედავდა.
ასე იყო თუ ისე, ბელადმა რომ ხელები გაიწოდა თავისი წილის ასაღებად, შვილი თვალის დახამხამებაში მასთან გაჩნდა, ცალი ფეხი ნადირის თავს დააბიჯა და გადმოკარკლული თვალები მამას მიაპყრო. მხარზე გადებული ჯოხი ორივე ხელით ჩაებღუჯა, შავი ფაფარი მხრებზე სცემდა, კბილები დაეკრიჭა და სახეზე გაავებული ნადირის სუნი ასდიოდა.
გამოქვაბულში გაკვირვების ღრიალი გაისმა.
მერე ღრიალმა გადაიარა და ისევ სიჩუმე ჩამოწვა.
ბელადის სახეს სითბოს სუნი ისე გადაეცალა, როგორც ტყეს გადაეცლება ნისლი, ქარი რომ დაუბერავს.
იგის მოეჩვენა, თითქოს სიმშვიდის სუნმაც დაიწყო გადაცლა, მაგრამ ამ დროს ბელადმა თვალები ნელა დახუჭა და სიმშვიდის სუნი დარჩა. გაწვდილი ხელები უკანვე წაიღო, ისევ მუხლებზე დაიწყო და თვალები გაახილა. ერთხანს გაუნძრევლად იჯდა და შვილის ფეხს უყურებდა, რომელიც ნადირის თავზე იდგა. მერე ნელა ააყოლა თვალი. სახეს რომ მიწვდა, კვლავ გაშეშდა. უყურა. შვილის ავი სუნი მამის სიმშვიდის სუნს ებრძოდა.
გამოქვაბულში დაძაბული სიჩუმე იდგა. იგის ტყუილად ეგონა, ბელადის სახეზე თეთრი შიში გადაირბენსო; ბელადი მისჩერებოდა შვილს ჩასისხლიანებულ, გადმოკარკლულ თვალებში და მის სახეს რამდენჯერმე მიუახლოვდა და ისევ მოშორდა სითბოს სუნი. ბოლოს შვილს თვალი მოარიდა, ხელკეტს დასწვდა და წამოდგა.
ძველმა მონადირეებმა ნანადირევი გვერდზე გასწიეს და მამა-შვილს გამოქვაბულის შუაში დაუთმეს ადგილი.
შეებრძოლნენ.
შვილი ძლიერი იყო და ბრძოლა მალე დასრულდა. მამა ძირს დასცა, ხელკეტი ააცალა, თავის ხელკეტთან ერთად მაღლა შემართა და დამარცხებულ მეტოქეს გამარჯვებული ყიჟინით რამდენჯერმე ირგვლივ შემოურბინა. მერე წავიდა და მამის ადგილას დაჯდა საბელადო ქვაზე. ნადირის თავი აიღო, ორივე ხელით მაგრად ჩაბღუჯა და მკერდზე მიიკრა. ეჭირა ასე და თვალებს აქეთ-იქით აცეცებდა.
დამარცხებული ბელადი ნელა წამოდგა და გვერდზე გადგა. სახეზე კი მაინც ასდიოდა სიმშვიდის მსუბუქი სუნი.
იგის უკვირდა.
ძველმა მონადირეებმა ნანადირევი კვლავ გამოქვაბულის შუაში გამოათრიეს და განაწილება განაგრძეს...
როდესაც შიშველი მთის თავზე მზემ თვალი გაახილა, კაცები დიდი დაძინების კლდეს შეუყვნენ.
ყველაზე წინ ძველი ბელადი მიაბიჯებდა. მარტო, ჯოხის გარეშე. ცოტა მოშორებით ახალი ბელადი მიჰყვებოდა. ახალ ბელადს დანარჩენები მისდევდნენ უკან.
იგიც.
მზეს ქვემოდან ღრუბლები აეფარნენ. ქვეყანაზე წვიმა მოვიდა.
წვიმის ნესტიანი სუნი რომ იგრძნო, იგის სხეულში უცებ ნი გაჩნდა.
ნი ლამაზი იყო.
კლდის შუა ნაწილთან, იქ, სადაც ბოლო ხე იდგა, ახალი ბელადი შეჩერდა. დანარჩენებიც წამოეწივნენ და შეჩერდნენ. ყველა სველი იყო.
მხოლოდ ძველი ბელადი მიდიოდა.
იგი ზურგს ხედავდა და, ნეტა ახლაც თუ ასდის სახეზე სიმშვიდის სუნიო, უხმოდ კითხულობდა თავის სხეულში.
ძველი ბელადი ნელა მიაბიჯებდა. უკან არ იხედებოდა.
ბოლოს მოიხედავსო, თავის სხეულში ამბობდა იგი. ჯერ არავინ ასულა დიდი დაძინების კლდეზე ისე, რომ უკან არ მოეხედა.
იდგნენ თავით ფეხებამდე სველები და უყურებდნენ.
ძველი ბელადი მიდიოდა, ხოლო უკან, ატალახებულ მიწაზე, მისი ღრმა კვალი რჩებოდა. ჩაზნექილი, ამოზნექილი, ისევ ჩაზნექილი და ბოლოში თითების ანაბეჭდი, ერთმანეთზე მიტყუპებული და ერთმანეთისაგან მაინც გამოყოფილი. ფეხს რომ ასწევდა, სანამ ხელახლა დადგამდა, ნაფეხურში წყალი დგებოდა.
ზურგზე, ბეჭებშუა, წვიმის წვეთები ერთად იყრიდნენ თავს და ნაკადულივით მოედინებოდნენ ქვემოთ. თმიდანაც წვეთები ჩამოსდიოდა.
კლდის წვერს რომ მიაღწია, იგიმ თავის სხეულში თქვა, ახლა შეჩერდება და მოიხედავსო.
ამის თქმა ძლივს მოასწრო, რომ ძველმა ბელადმა ნაბიჯი გადადგა კლდის წვერიდან და გაქრა.
არც მოუხედავს, არც დაუყვირია.
ახალმა ბელადმა კი დაიყვირა.
ჯოხი მაღლა შემართა, დიდი ხმით დაიყვირა და ხტუნვა დაიწყო, დანარჩენებიც აყვნენ.
იგიც.
(იგის მერე უკვირდა)