თავი V
მოქუჩდა ქალი და კაცი სათხოვარი ცხვრით და ხარით; მიართმევდნენ ბატონს სათხოვარს ბეღლის კარით (ბეღლის კართან).
ეს ვინღა მოვიდა, ნისლივით, თითბრით ნაზიკი (მოოქროვილი) ხმლით?
ხევის ბერს მოზვერს (ახალგაზრდა ხარს) აძლევს, დადგა დახრილი თავით.
- ვის ამწყალობნებ (ვისთვის სწირავ), ალუდავ, ამ შავ კურატით (ხბოთი)? - ჰკითხავს ალუდას ხუცესი (მღვდელი) გადაწეული მკლავით.
დიდია ჩვენი ბატონი - გუდანის ჯვარი თავითა (მთავარია), საყმონიც (მსახურებიც) ძლიერნი ჰყავს, ღვთითა და ღვთის ძალით.
კარგი ყმა უყვარს ბატონს, წყალობა ემეტება; ვაჟკაცნი, იმედიანნი, ჩვენს ბატონს ებედებიან (ბედნიერებას ანიჭებენ).
მითხარი სახელი, ვის სწირავ, იმას შეეწიროს.
ხანჯარს აიძრობს, დიდების სათქმელად დაეღირება (მოემზადება).
- ეგ სამხვეწროა, ბერდია, გუშინ მოკლული ქისტისა. მუცალს ერქვა სახელი, მოუნათლავი შვილისა.
კარგადაც დამიწყალობნე, გამიმეტე მისთვის, როგორც უნდომლად მოკლული თავისი ლამაზი ძმისთვის.
- გაურჯულებულს (ურჯულოს) არჯულებ (ქრისტიანად აღიარებ), შენ ეგ არ შეგეფერება. ქისტისად (ქისტისთვის) საკლავის დაკვლა კარგად არ მოგიხდება.
მამით არ მოდის ანდერძი, პაპით და პაპის-პაპით (წინაპრებიდან), გონს მოდი, ქრისტიანი ხარ, მაგით ურჯულოვდები (ურჯულო ხდები); ეშმაკს ნუ მისდევ... ეგ სიტყვა როგორ ამოგცდა ბაგით (პირიდან)?!
რამდენი სხვა მოკალი, შენს ქავზე (გამოქვაბულში) ხელები ჯღრდესავით (მტევნებივით) ჰკიდია. ზოგი ლეკისაა, სხვა ქისტის, მარჯვენების ხიდია (ბევრია). ციკანიც (თხის ნაშიერი) არავისთვის დაგიკლავს, განა დიდი კურატი (ხბო)!
როგორ შევევედრო უფალს ძაღლი, ძაღლების ჯიშისა, მანამ სჯობს, ცა დამექცეს, ზურგი გამისკდეს მიწისა, ან თუ უძირო ზღვამ დამნთქას, ქვიშის სადილი ვჭამო!
ფერი ედება ბერდიას, სხვაგვარი შიშის ფერი.
- ძღვენს ნუ გამიმსუბუქებ, თუ ღვთის მადლი გწყალობს. მეც გუდანის ჯვრის ყმა ვარ, ხევსური თქვენი წყლისა (თქვენი მხარის). თითქოს ერთნი ვართ, ბერდია, მცხოვრებნი ერთი მთისა.
- ტყუილად ცდილობ, ალუდავ, ტყუილად იცვეთ პირს.
გაჯავრდა ქეთელაური, მგლის ფერი დაიდო (გაბრაზდა); ხელი ფრანგულს (ხმალს) დაიკრა, მზის შუქი ამოხდა (გაიელვა).
მოზვერს ქედზე დაჰკრა, თავი ძირს მიგორავს.
თან შეევედრა ბატონს (ხატს), ნუ შემიცოდებ შვილსაო, ალაჰმა ჰქონდეს მუცალს, მაგ მოუნათლავ გმირსო.
ბერდია ჯაგარაშლილი (გაბრაზებული) ხალხისკენ იზამს პირსა (მიბრუნდა).
- გაგონილაა, - იძახდა, - ასე აგდება რჯულისა (რჯულის უგულებელყოფა): საკლავს თვითონ კლავს ალუდა, მახსენებს ქისტის სულს, ხალხო, მინდა გავიგო თქვენი გულის პასუხი.
დაჯარდით, ხევსურის შვილებო, ყველანი - დიდნი, მცირენი, - სამართალი ვქნათ, დავუმტვრიოთ ალუდას სახლის დირები (კარები); ნუ დაინანებთ, გახადეთ ცოლ-შვილი ამატირები. მოკვეთილი იყოს, სხვა ქვეყნის ცა-ღრუბლის შემყურე.
წადით, დაუმტვრიეთ შავ-ბნელი სახლისა, ციხის კარები. ცეცხლი მიეცით საძნოვარს (ბეღელს), - ალები ცას სწვდებოდეს, სათემოდ (საერთო საკუთრებად) გამოარეკეთ ცხვარი, ძროხა და ხარები.
შატილში ცოლ-შვილი დატირეს, გუდანში კი - ახალგაზრდა ვაჟები და ქალები. ჩვენი ბატონი (თემი) გაბრაზებული იყო და ამბობდა, რომ ისინი (ალუდას მოკლულები) არ იყვნენ შესაბრალისები. ამის გამგონე მინდიას თვალები აუწყლიანდა. ის ვეღარაფერს უშველიდა ალუდას და გულზე ხელები გადაიჯვარედინა. ხევსურმა ვაჟკაცებმა, რომლებსაც ალუდა არ მოსწონდათ, ფარები მოიმარჯვეს. მათ ალუდა ქეთელაური უნდა გაესამართლებინათ, რადგან სპილენძის ზარები (სასამართლოს ნიშნად) მკაცრად ჟღერდა.
ჯარად შეკრებილ ხევსურებს თავზე ბავშვები დასდგომოდნენ. ერთ ბავშვს ხელში მუცალის მარჯვენა მკლავის ძვალი ეჭირა.
ალუდამ თქვა: „ვაჟკაცებო, მე თქვენთვის ბატონის (თემის) წყალობას ვითხოვ. მომეცით საშუალება, რომ ჩემი უდანაშაულობა დავამტკიცო. მოგიტანთ მტრის ხელს.“
მან გაიხსენა, როგორ მიჰქონდა ყორანს კლანჭებით მუცალის ხელი და როგორ უმიზნებდა კლდის ყურეს. „იმ დროს მე ისარი ვესროლე ცაში ლაღად მიმავალ ყორანს. ჩემი ნასროლი ზუსტი აღმოჩნდა, ყორანს ფრთაში მოხვდა. მან კლანჭებით გაუშვა ნადავლი (მუცალის ხელი), რომელიც მიწაზე დავარდა.“
მინდია გაბრაზებული ამბობდა: „ეს მუცალის მარჯვენა ხელია, რომელიც ხევსურების გადაწყვეტილების მიზეზი გახდა, მათი წყევლის მიზეზი. მე მივუტანე ის ალუდას და ვცადე მისი გაღიზიანება. რადგან ალუდამ არ მიიღო, მე ხევის სიღრმეში გადავაგდე.“
ბერდია ამბობს: „წაიღეთ ურჯულო ძაღლის (მუცალის) ტოტი (ხელი). ჩვენ ხევსურის შვილები ვართ და არა ეშმაკის ან ალის (ბოროტი სულის) მონები.“
მუცალის მკლავის ხელი ძაღლს მიუგდეს საჭმელად. ძაღლმა პირი არ დააკარა, არ შეჭამა და დანაშაულის გამო ღმუილი დაიწყო.