თავი IV
თენდება, მთის წვერები გაწითლდა, ნისლები მთებზე აგროვდნენ. სოფელი დგება, იღვიძებს, მგზავრი გზებზე მიდის-მოდის.
სხვები (სოვნი) სამგზავროდ წავიდნენ, მთა-ბარს თვალი მოავლეს. რამდენ ფრაშ-ფრაშში (სისწრაფეში) არიან, ცას ვერ გაავლეს კვალი!
ვინ მოდის წითელი ცხენით, წყალი გაიარა?
- მოხვედი მშვიდობით! - მინდიას ხევსურებმა შეჰყვირეს. - რა ამბავი მოიტანე? - შორიდანვე დაუძახეს.
- ახლებო (ახალგაზრდებო), სისხლი გიფუისთ (გაბრაზებულები ხართ), გულს ჭრით და კერავთ, გონებას ათრევინებთ გულს, თავს აჭრეინებთ ცულით.
ადვილად ვერ იცნობთ ვაჟკაცს მისი ვაჟკაცური რჯულით (წესით)!
ერთმანეთს ნუ დააჩაგვრინებთ, გული და გონება ძმებია. მართალია ალუდა, ცა არ დამექცეს თავზე!
თუ არ გჯერათ, ქისტის, აი, მოჭრილი მკლავი.
ენა ქარქაშში გეჭიროთ (გაჩუმდით), ადვილად ნუ იტყვით სიტყვას, ადვილად ნუ იტყვით ვაჟკაცზე, რომ არ ვარგა!
ხელი ალუდას მიართვა: - წაიღე, მიაკარი ქავადა (გამოქვაბულში, როგორც ნადავლი)!
- თუ ხელის მოჭრა მინდოდა, განა თვითონ ვერ მოვჭრიდი?
ვერ გამიკეთე კარგი, მინდია, საქმე ცუდად მომირთვი (გამიკეთე).
რა მინდა, ვერ მიხმლობს (ვერ იბრძვის ჩემთვის), არ გამოდგება ფარად (დამცველად); მთაში წავიღო, არ მითიბს, არც თივის კავადა (შესაგროვებლად) მარგებს.
წაიღე, თუ გწამს უფალი, ნუღარ მაჩვენებ თვალით.
კარგი ყმის მარჯვენაა, გული მეწვის ბრალით.
რატომ ბრაზდებიან ხევსურები, რატომ ტყდებიან ჯავრით?!
მტერს მოვკლავ, კიდევ არ მოვჭრი მარჯვენას მაგათი იძულებით!
„წესი არ არის მტრის მოკვლა, თუ ხელს არ მოაჭრი დანით.“
ვაი ეგეთ სამართალს, ცოდვა-ბრალით მონათლულს!
V
საუფლო ჟამი მოვიდა (დღესასწაულის დრო). ხალხი ხატობაზე მიდიოდა: უნდა ეცნობებინათ ბატონისთვის (ხატისთვის) ვისაც რა სტკიოდა.