თავი IV
– IV –
არც გვარით, არც ვაჟკაცობით, არც სიმდიდრით, არც ქონებით, ჰაჯი-უსუბი ცნობილია მხოლოდ ჭკუითა და გონებით. ჭირში, ლხინში საზოგადოებაში უმისობა არ იქნება; ხელის გულზე უწერია თვით მაჰმადის წმინდა მცნება. ზღვა და ხმელეთი მოვლილი აქვს, ნანახი აქვს ცა და ქვეყანა; ჯერ კიდევ ჭანმაკია, თუმცა არ არის კი მცირე ხნის.
ხელ-ფეხს ერჩის, თვალსაც უჭრის – არ არის ტყუილი ქადილი; სადაც კი არის გვარიშვილი, ყველა მისი გაზრდილია. საფარ-ბეგიც მან გაზარდა ისე, როგორც სხვები ყველა, მაგრამ მარტო წვრთნა რას იზამს, თუ ბუნებამაც არ უშველა? აი, სწორედ ამ უსუბთან მიდის ახლა საფარ-ბეგი, მორდუობის გამტეხი და ჩვეულების გადამლახველი.
ეუბნება ყოველიფერს, რაც უნებურად შეემთხვა; ცრემლები სდის და მწარე სიტყვა ბურთად ეჩრება ყელში. ყურს უგდებდა ჰაჯი-უსუბი, სახე მოინაღვლიანა: ამ მუხთლობის სიდიადე თვალწინ გაისიგრძეგანა. ოხვრით ჰკითხა: „მერე? მერე? რომ გაიგო, რა თქვა ქმარმა?“ „მაპატივა შეცოდება, როგორც ძმამ და მეგობარმა! მხოლოდ ეს კი დამავალა: ნახე შენი გამზრდელიო და მაგ შენი საქციელის პასუხს მისგან მოველიო!“
„მესმის, მესმის და პასუხიც ჩემი მხოლოდ ეს არისო, რომ ნამუსის გასაწმენდად ჩემი ხელით სისხლს დავღვრიო!“ შეაყენა ზედა ფეხზე მან დამბაჩა გატენილი; მორჩილებით გულ-მკერდს უშვერს საფარ, მისი გამოზრდილი. მაგრამ უსუბი ეუბნება: „შენ სიკვდილის რა ღირსი ხარ?! სასიკვდილო მე ვარ მხოლოდ, რომ კაცად ვერ გამიზრდიხარ!“ წარმოსთქვა და საფეთქელში მიიჭედა ცხელი ტყვია! ჩაიკეცა სულთამბრძოლი, წამლის კვამლში გაეხვია...