თავი I
ნამდვილი ამბავი
ეძღვნება ჩემს პედაგოგებს
– I –
მთის მწვერვალზე, ცასთან ახლოს, რაღაც ჩანს, რაც მერცხლის ბუდეს ჰგავს. თვალი, ისარივით რომ გაისვრის, ვერ არჩევს მის სიგრძესა და სიგანეს. ეს არის ფაცხა, გამოქვაბულის პირას მოწნული და მოხრილი, რომელიც დროისა და ამინდის შესაფერისია – ზამთარში თბილია, ზაფხულში კი გრილი.
როდესაც მთა ბარსა და ვაკეს წყალდიდობითა და ღვარცოფით ემუქრება, ფაცხაც ღრუბლებით იფარება და ჭექა-ქუხილს ერიდება. მაგრამ, როცა მზე და მთვარე პირდაპირ თავზე დაჰნათის და ირგვლივ არემარე ფიანდაზივით ეფინება თვალწინ, მაშინ ფაცხა თავისი უბრალოებით მომხიბვლელად ლამაზია და მასთან შედარებით ყველა ციხე-დარბაზი არაფერია.
მასთან მიხვეულ-მოხვეული საცალფეხო გზა მიდის. ამ გზაზე გამვლელს უნდა ჰქონდეს მახვილი თვალი და მტკიცე გული; ან უნდა ჰყავდეს მთაში გაზრდილი და გაწვრთნილი ცხენი, რომელიც კლდიდან კლდეზე გადაფრინდება, უშიშარი და ამავე დროს ფრთხილი.
ამ შორეულ ფაცხა-გამოქვაბულს ვინ პატრონობს, ვისია? და ამ სასიამოვნო კარ-მიდამოს ვინ ეტრფის და ვინ უმღერის?
ერთი ახალგაზრდა აფხაზია, ამ მთის შვილი, რომელიც რთულ ცხოვრებას არ იღებს და მცირედითაც კმაყოფილია. კარგი თოფი, კარგი ხმალი, კარგი ცხენი და ნაბადი! რას ინატრებს სხვა რამეს კაცი, მისნაირად დაბადებული? მხოლოდ ერთს კი... და ეს ერთიც მხოლოდ სიყვარულია, რითაც ქვეყნიური ნეტარება სრულდება.
ბედმა ესეც არ დააკლო, გამოარჩია, როგორც რჩეული... მის სიყვარულს, მის მონათებას, სიყვარულითვე უპასუხა: ერთი თვეა, რაც ცოლად მოიყვანა ის, ვინც უყვარდა, ვისაც გულში მთელი სამყარო შეუფერა.
ნაზიბროლა – ასე ჰქვია, სამეგრელოს ასულია, ციდან მოწყვეტილი ვარსკვლავი, რომელიც ედემის კვიპაროსივით ამაღლებულია! ელფერით ვარდს ჰგავს, სინაზით კი – მორცხვ იას... სიყვარულისთვის მან გულის კარი პირველად გაუღო. ცისა და ქვეყნის შუამავლად მიაჩნია მას აფხაზი! გულში გულს უდებს, სულში სულს უცვლის, სურო-ვაზივით ეხვევა ხორცს! ნეტარ არიან ისინი! მათი სიყვარული და მათი უხმო აღსარება! ერთად გრძნობენ ამქვეყნადვე სამოთხის ნეტარებას...